第52课
१. मनुस्मृति ४, १५९ - १६१
यद्यत्परवशं कर्म तत्तद्यत्नेन वर्जयेत् ।
यद्यदात्मवशं तु स्यात्तत्तत्सेवेत यत्नतः ॥ १५९ ॥
凡基于他人意志的行为,皆应勤勉避免;而基于自身意志所行之事,则应勤勉践行。
सर्वं परवशं दुःखं सर्वमात्मवशं सुखम् ।
एतद्विद्यात्समासेन लक्षणं सुखदुःखयोः ॥ १६० ॥
凡基于他人意志者,皆为苦;凡基于自身意志者,皆为乐。此乃苦乐之特征,当知总括。
यत्कर्म कुर्वतो ऽस्य स्यात्परितोषो ऽन्तरात्मनः ।
तत्प्रयत्नेन कुर्वीत विपरीतं तु वर्जयेत् ॥ १६१ ॥
凡行之能带来内心满足者,当勤勉为之;反之则应止息。

图:सर्वं परवशं दुःखम्
(图片来源:详情)
२. मनुस्मृति २, ६:关于धर्म的来源
वेदो ऽखिलो धर्ममूलं स्मृतिशीले च तद्विदाम् ।
आचारश्चैव साधूनामात्मनस्तुष्टिरेव च ॥ ६ ॥
法之根为:
- 全部吠陀
- 吠陀学者之传承与习俗
- 善行之行为
- 心灵之满足
३. कौटिलीयार्थशास्त्र १, ७, २ - ७:关于अर्थ, काम, धर्म在君主生活中的意义
एवं वश्येन्द्रियः परस्त्रीद्रव्यहिंसाश्च वर्जयेत्, स्वप्नं लौल्यमनृतमुद्धतवेषत्वमनर्थ्यसंयोगमधर्मसंयुक्तमनर्थसंयुक्तं च व्यवहारम् ॥ २ ॥
धर्मार्थाविरोधेन कामं सेवेत, न निःसुखः स्यात् ॥ ३ ॥
समं वा त्रिवर्गमन्योन्यानुबद्धम् ॥ ४ ॥
एको ह्यत्यासेवितो धर्मार्थकामानामात्मानमितरौ च पीदयति ॥ ५ ॥
अर्थ एव प्रधान इति कौटिल्यः ॥ ६ ॥
अर्थमूलौ हि धर्मकामाविति ॥ ७ ॥
故他应控制感官,避免他人之妻、他人之财及暴力,并避免睡眠、淫欲、谎言、轻浮、无益之事以及不正或无益的交易。他应追求快乐,而不使法与目的理性行为受到干扰;他不应毫无喜悦。或者,他应均衡地追求所有三个相互关联的人生目标。因为,若一个人过度沉迷于法与习俗、目的理性行为或快乐中的任何一项,则会压抑心灵及其他两个目标。考底利耶说,目的理性行为(Artha)最为重要。法与习俗以及快乐皆根植于目的理性行为。
४. अश्वघोष (२. 公元后世纪):बुद्धचरित ४
佛陀的解脱智慧:
ततो मारबलं जित्वा धैर्येण च शमेन च ।
परमार्थं विजिज्ञासुः स दद्ध्यौ ध्यानकोविदः ॥ १ ॥
当他以坚定与平静击败魔军后,这位精通禅定者欲完全证悟最高真理与实相,便进行冥想。
सर्वेषु ध्यानविधिषु प्राप्य चैश्वर्यमुत्तमम् ।
सस्मार प्रथमे यामे पूर्वजन्मपरंपराम् ॥ २ ॥
他达到了所有冥想方法的最高精通境界,并在初夜时分忆念自己无间断的转世序列。
अमुत्राहमयं नाम च्युतस्तस्मादिहागतः ।
इति जन्मसहस्राणि सस्मारानुभवन्निव ॥ ३ ॥
“在那里,我是某某,从那里分离后,我来到了这里”——他这样忆念起数以千计的转世,仿佛刚刚亲身经历一般。
स्मृत्वा जन्म च मृत्युं च तासु तासूपपत्तिषु ।
ततः सत्त्वेषु कारुण्यं चकार करुणात्मकः ॥ ४ ॥
当他这样忆念起在不同存在形态中的生死轮回时,这位本性即为慈悲者,对众生展现了慈悲。
कृत्वेह स्वजनोत्सर्गं पुनरन्यत्र च कृत्वा ।
अत्राणः खलु लोको ऽयं परिभ्रमति चक्रवत् ॥ ५ ॥
确实,这个世界没有庇护,如同车轮般流转:它将众生从此处遣送,又于彼处接纳。
इत्येवं स्मरतस्तस्य बभूव नियतात्मनः ।
कदलीगर्भनिःसारः संसार इति निश्चयः ॥ ६ ॥
当他以坚定的心如此忆念时,他获得了确定的洞察:轮回之流如同香蕉树干内部,毫无实质与核心。
द्वितीये त्वागते यामे सो ऽद्वितीयपराक्रमः ।
दिव्यं लेभे परं चक्षुः सर्वचक्षुष्मतां वरः ॥ ७ ॥
当时光进入第二夜,这位力量无与伦比、众生中最胜者,获得了最高的天界之眼,他是所有具眼者中的最胜者。
ततस्तेन स दिव्येन परिशुद्धेन चक्षुषा ।
ददर्श निखिलं लोकम् आदर्श इव निर्मले ॥ ८ ॥
随后,他凭借这完全清净的天界之眼,将整个世界看得如同无瑕的镜面一般清晰。
सत्त्वानां पश्यतस्तस्य निकृष्टोत्कृष्टकर्मणाम् ।
प्रच्युतिं चोपपत्तिं च ववृधे करुणात्मता ॥ ९ ॥
当他看到众生因善业或恶业而经历消亡与生起时,他心中的慈悲日益增长。
इमे दुष्कृतकर्माणः प्राणिनो यान्ति दुर्गतिम् ।
इमे ऽन्ये शुभकर्माणः प्रतिष्ठन्ते त्रिविष्टपे ॥ १० ॥
“这些造作恶行的众生,将堕入恶趣;而那些拥有善业的众生,将再次生于帝释天。”

图:कदलीगर्भनिःसारः
(图片来源:详情)
