Quelle & Urheberrecht

Glossar Sanskrit–AF

Zusammengestellt aus den Wortlisten des Sanskrit-Kurses von Alois Payer.

---

अ

Sanskrit	IAST	Genus	Bedeutung	Lektion
अखिल	अखिल	3	sonder gaping, heel	52
अगार	अगार	n	huis, tuiste	36
अग्नि	agni	m	vuur, god Agni	2
अञ्जलि	अञ्जलि	m	Die twee hande hoog saamgevou in 'n gebaar van eerbied	36
अञ्ज्	अञ्ज्	7P	salf, insmeer	31
अणु ३	अणु ३	—	dun, fyn, baie klein; m.: atoom	25
अतस्	अतस्	—	van daar, toe, daarom, dus (voornaamwoordelike stam a- 'hierdie' + ablatiewe agtervoegsel -tas)	24
अति	अति	—	oor, oor, verder as (in ruimte, in tyd, in getal, in hoeveelheid, in volgorde, in krag, in intensiteit), uiters	41
अथवा	अथवा	—	of (voorafgaande)	15
अद् अत्ति अद्यते अन्न	ad	—	eet, verbruik	13
अद्य	अद्य	—	vandag	48
अधि	अधि	—	omtrent, op, aangaande, met betrekking tot	20
अधिक	अधिक	3	extra, overtollig, buitengewoon	43
अधिक ३	अधिक ३	—	oortollig, bykomstig, groter, beter, buitengewoon	23
अधिपति	अधिपति	m	ijdelheid, trots	42
अध्यक्ष	अध्यक्ष	m	toesighouer, hoof van departement; ooggetuie	24
अध्ययन	adhyayana	n	leren, met name Vedastudie	9
अध्यापन	अध्यापन	n	Onderrig, onderrig	16
अनगार्य	अनगार्य	n	hawelosheid van 'n Boeddhistiese monnik of novis	36
अनसूया	अनसूया	f	Nie-murmel nie, afgunsteloosheid	16
अनु	अनु	—	ná, langs, oor – na, langs, volgens, na, agter – ná	36
अनुकृ	अनुकृ	—	naboots, nadoen	36
अनुगम्	अनुगम्	—	iemand volgen, langs iets lopen	36
अनृत	anṛta	n	Onwaarheid, leuen (teenoorgestelde van satya)	10
अनृशंस्य	अनृशंस्य	n	Nie-kwaadaardigheid	16
अनेक	अनेक	3	baie (nie sommige nie)	42
अन्त	अन्त	m	einde, grens	18
अन्तरे	अन्तरे	Adv	intussen	42
अन्तर्	अन्तर्	Adv	binne, in; posposisie met gen. loc. (, ): binne, in die middel van; postposisie met genitief en ablatief (, ): uit …	52
अन्न	anna	n	kos (uit PPP: ad-na: die geëte)	13
अन्यथा	अन्यथा	—	anders, andersins, vals, verkeerd	25
अन्यद्	अन्यद्	3	een andere (declinatie zoals )	43
अन्योन्य	अन्योन्य	3	onderling, aan mekaar	52
अपवर्ग	अपवर्ग	m	einde, bevryding	20
अपि	api	—	ook (na-gesit)	12
अपोह	अपोह	m	negasie ( + )	24
अभि	अभि	—	na, na, na, na, na, na, in, in verhouding tot, op, oor, by	24
अभि	अभि	—	be-, na - toe, naar - hierheen, naar - toe, tegenin, in - binnenin, met betrekking tot, op, over, aan	36
अभिगम्	अभिगम्	—	heengaan, naderen	36
अभिनिवेष	abhiniveṣa	m	Neiging tot, hardnekkigheid, aandrang op; spesifiek: gehegtheid aan die liggaam asof dit iets eie is	5
अभिषेक	sic	—	abhiṣeka m. : bespuiting van 'n koning tydens die kroningsplegtigheid, kroning	12
अमुत्र	अमुत्र	—	daar, na daardie kant	52
अरि	अरि	m	enemy (according to Thieme, Der Fremdling im Ṛgveda: originally = foreigner)	15
अर्जुन	अर्जुन	m	Arjuna, een van die vyf seuns van . Held in die (sien Basham, Wonder bl. 409 - 414)	42
अर्थ	अर्थ	—	ter wille van …, om	19
अर्ह	अर्ह	—	'Jy behoort te')	22
अर्हन्त्	अर्हन्त्	—	'n waardige een. In Boeddhisme en Jainisme: een wat finale verlossing bereik het	22
अलंकार	अलंकार	m	ornament, middel van versiering (in poësie)	24
अलम्	अलम्	—	genoeg, voldoende, gelykwaardig aan (iemand, iets); met die genitief: genoeg vir, voldoende vir, gelykwaardig aan; met d	24
अल्प	अल्प	3	klein, gering	43
अव	अव	—	af, na onder, weg, van-	40
अवज्ञान	अवज्ञान	n	minag	29
अवतार	अवतार	m	(afdaler, afdaling) incarnasie van 'n god, veral die 10 incarnasies van Viṣṇu (sien Basham, Wonder bl. 304–309)	40
अवनि	अवनि	f	aarde	49
अविद्या	avidyā	f	onwetendheid, nie-wete	5
अशोक	अशोक	3	vry van hartseer; Ashoka-boom = Saraca asoca (Roxb.) Wilde; Naam van Keiser Aśoka () (c. 304–232 v.C.)	38
अश्	अश्	9P	eet, verbruik	30
असित ३	असित ३	—	donker, swart	20
अस् अस्ति	as	—	wees, daar wees	13
अस् अस्यति अस्यते अस्त	as	—	asyate, PPP asta : gooi, (weg)werp	13
अस्मिता	asmitā	f	"Ek-is-heid", d.w.s. die (verkeerde) geloof: dit is Ek wat sien, ens	3
अहिंसा	अहिंसा	f	die nie-aandoen van skade aan iemand, nie-skending, geweldloosheid	16
अह्	अह्	—	om te sê, om te praat	36
अह् प्र	अह् प्र	—	om te sê, om te praat	36

आ

Sanskrit	IAST	Genus	Bedeutung	Lektion
आख्यान	आख्यान	n	vertelling	24
आजीव	आजीव	m	Levensonderhoud	16
आत्मन्	आत्मन्	m	self, eie persoon, innerste wese. Filosofies en in verlossingsleer: die Absoluut binne die individu, waarvan die individ	38
आदर	आदर	m	agting, aandag, respek	49
आदर्श	आदर्श	m	spieël	52
आदाय	Absoluut	—	met die genitief: in die geselskap van, met	33
आदि	आदि	m	begin	18
आदित्य	आदित्य	m	son ; mv.: Āditya : 'n spesifieke klas gode	50
आदृत	आदृत	3	gerespekteer	36
आनन्द	आनन्द	m	zaligheid, vreugde	43
आन्वीक्षिकी	ānvīkṣikī	f	Filosofie (die wetenskap wat deur logies korrekte begrondings tot sy gevolgtrekkings kom)	3
आपण	आपण	m	mark	43
आम्	आम्	—	ja	43
आयुर्वेद	आयुर्वेद	m	die tradisionele mediese stelsel van Indië	49
आयुस्	आयुस्	n	lewensduur (die volle lewensduur wat 'n mens kan leef as niks inmeng nie)	49
आर्य	आर्य	3	Aryan, noble ; m. Aryan (self-designation of the Sanskrit-speaking ancient Indians, literally: hospitable (Thieme)) ; no	15
आश्रम	आश्रम	m	hermitage, lewensstadium, lewensfase (naamlik as , , en moontlik as ; sien Basham, Wonder, bl. 159ff.)	20
आसन	आसन	n	die sit, sitplek ; ook: yogi se sitposisies	17
आस्	आस्	2Ā	sit	17

इ

Sanskrit	IAST	Genus	Bedeutung	Lektion
इ एति ईयते इत	i	—	īyate, PPP ita : gaan	13
इज्या	ijyā	f	offer (uit \yj » ij + suffix yā)	9
इत्थम्	इत्थम्	Adv	op deze manier, zo	43
इन्द्र	इन्द्र	m	prince, first, best among ; king of gods Indra	15
इन्द्रिय	इन्द्रिय	n	krag, sintuigorgaan	24
इव	इव	—	as it were, like (in comparisons: = "a man like a tiger", "a tiger-like man"	15
इष्	इष्	—	sig[] : stuur	42
इह	इह	—	hier, hier op aarde, hier; nou. Voor selfstandige naamwoorde in die lokatiwus () sinoniem met , m: wet, gebruik, ritueel	50

ई

Sanskrit	IAST	Genus	Bedeutung	Lektion
ईक्ष्	ईक्ष्	—	om te sien	20
ईक्ष्	ईक्ष्	1Ā	om te sien, om te bespied, om na te kyk	36
ईश्वर	īśvara	m	Heer, heerser, God (monoteïsties)	2

उ

Sanskrit	IAST	Genus	Bedeutung	Lektion
उत	उत	—	en, ook, of	49
उत्तम	उत्तम	3	hoogste, beste	43
उदक	उदक	n	water	18
उदक	उदक	n	water	38
उद्	उद्	—	op, op, uit, van, uit-	20
उद्	उद्	—	op, op, opwaarts, uit, van, uit-	29
उपमा	उपमा	f	vergelyking	33
उपाध्याय	उपाध्याय	m	onderwyser	36
उपेक्षा	upekṣā	f	Veronagsaming, gelykmoedigheid	3

ऊ

Sanskrit	IAST	Genus	Bedeutung	Lektion
ऊह	ऊह	m	beraadslaging, beredenering	24
ऊहापोह	ऊहापोह	m	bespreking van die voor- en nadele	24

ऋ

Sanskrit	IAST	Genus	Bedeutung	Lektion
ऋध्	ऋध्	—	floreer	20
ऋषि	ṛṣi	m	vediese wysgeer, vervaardiger van vediese liedere	10

ए

Sanskrit	IAST	Genus	Bedeutung	Lektion
एव	एव	—	emphasizes the preceding, often corresponds in German to emphasis, a kind of emoticon <!>, e.g. "only the truth prevai	15

ओ

Sanskrit	IAST	Genus	Bedeutung	Lektion
ओष्ठ	ओष्ठ	m	lip	20

औ

Sanskrit	IAST	Genus	Bedeutung	Lektion
औपकारिक	औपकारिक	3	- : nuttig	24

क

Sanskrit	IAST	Genus	Bedeutung	Lektion
कदली	कदली	—	piesangboom (Musa sp.)	52
कन्या	कन्या	—	jong meisie, dogter, maagd	41
कम्	कम्	10Ā	liefhebber	28
कर	कर	m	hand (verwant aan 8)	20
कर ३	कर ३	—	doen, maak, veroorsaak	20
करुणा	karuṇā	f	Deernis, medelye	3
कर्गल	कर्गल	n	papier	43
कर्मन्	कर्मन्	n	verwant aan 8U: aksie, daad, werk; heilige werk, offerrite; karma: verlede dade wat later vrugte afwerp (bv. in hergeboo	38
कर्मविपाक	कर्मविपाक	m	Ryping van dade = die goeie en slegte gevolge van dade in vorige lewens (sien -)	38
कला	कला	f	kuns	49
कल्पना	कल्पना	f	Die handeling om 'n beeld in jou gedagtes te vorm; die aanneming van iets wat nie in werklikheid bestaan nie; fiksie	40
कल्याण	कल्याण	3	pragtig	50
कवि	kavi	m	digter	2
काम	kāma	m	Wens, begeerte, gewenste gawe, sinnelus, liefde; liefdesgod Kāma	5
कामम्	कामम्	—	soos mens wil, na hartelust	22
कारु	kāru	m	ambachtsman	9
काल	काल	m	time, (right) moment ; fate, death ; god of death Kāla	15
कियत्	कियत्	3	hoe groot	43
किल्बिष	किल्बिष	n	skuld, belediging, sonde	25
कु	कु	—	as die eerste element van samestellings: swak	50
कुप्य	कुप्य	n	bosproduk, metaal (nie 'n edelmetaal nie)	24
कुमार	कुमार	m	prins	42
कुमार	कुमार	m	kind, jeug, prins; bynaam van / Murugan = முருகன் = muṟukṉ / Subrahmanya = ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ	48
कुमारी	कुमारी	—	meisie, dogter	48
कुल	कुल	n	trop, skare, geslag, geslaglyn, familie	15
कुलूहल	कुलूहल	n	nuuskierigheid, belangstelling	49
कुशीलव	kuśīlava	m	(reizende) vertoonder, acteur, zanger	9
कुसीद	kusīda	n	woeker	9
कृ	कृ	—	buig, hulde bring, groet	24
कृतम्	कृतम्	—	= "Dit is verby met die woede = laat die woede los!"	24
कृत्स्न	कृत्स्न	3	heel, volledig	49
कृष् कर्षति	kṛṣ	—	trekken	9
कृष् कृषति	kṛṣ	—	ploegen	9
केवलम्	केवलम्	—	net, alleen, heeltemal	41
कोविद	कोविद	3	ervare in ()	52
कौमर	कौमर	n	kinderdae	48
क्रमयति	क्रमयति	—	br	35
क्रमितुम्	क्रमितुम्	—	br	35
क्रमिष्यति	क्रमिष्यति	—	br	35
क्रम्	क्रम्	1U	sig[], 4P : stride, walk	35
क्रम्यते	क्रम्यते	—	br	35
क्रा	क्रा	—	br	35
क्रिया	क्रिया	—	daad, heilige daad, offerrite, seremonie (verwant aan 8)	20
क्री	क्री	9U	koop	30
क्रोध	krodha	m	Woede	5
क्लेश	kleśa	m	Kwelling, plaag	5
क्षत्रिय	kṣatriya	m	Kṣatriya (prinslike en krygerstand)	2
क्षत्रिया	kṣatriyā	f	vroulike Kṣatriya	3
क्षत्रियी	kṣatriyī	f	vrou van 'n Kṣatriya	3
क्षमा	क्षमा	f	Geduld, lankmoedigheid, terughoudendheid	16
क्षिप्	क्षिप्	6P	gooi, werp	49
क्षिप्त	क्षिप्त	—	br	32
क्षिप्यते	क्षिप्यते	—	br	32
क्षेपयति	क्षेपयति	—	br	32
क्षेप्स्यति	क्षेप्स्यति	—	br	32
क्षेम	क्षेम	n	Stilte, vrede, welstand, veilige besit	16
कॢप्	कॢप्	1Ā	in die korrekte volgorde wees, pas by (lokatief); vorm aanneem, vorm (transitieief); besluit om te, gewillig wees om te	40

ख

Sanskrit	IAST	Genus	Bedeutung	Lektion
खिल	खिल	m	braakland, wildernis	52
ख्या	ख्या	2P	om te sien, om sigbaar te word; om te noem, om te verduidelik, om te kommunikeer	24
ख्या	ख्या	2P	om te verwerp, om af te wys	44

ग

Sanskrit	IAST	Genus	Bedeutung	Lektion
गम्	गम्	—	te teëkom, by aan te kom, te bereik	20
गर्भ	गर्भ	—	'binnekant', bv	19
गर्भगृह	गर्भगृह	—	Volwahsen, A.: India : Geboue van die Hindus, Boeddhistes en Jains. -- München, 1968)	19
गापयति	गापयति	—	br	35
गास्यति	गास्यति	—	br	35
गीत	गीत	—	br	35
गीयते	गीयते	—	br	35
गुण	guṇa	m	draad, koord; eienskap, goeie eienskap	13
गुप्त	गुप्त	3	beskerm, veilig	29
गुरु	guru	3	swaar, belangrik, eerbiedwaardig	2
गुर्वी	gurvī	f	fem. van guru	3
गृहस्थ	गृहस्थ	3	in die huis wees; m. hoof van die huishouding (iemand wat in die 2de is)	29
गृहीत	गृहीत	—	br	32
गृह्यते	गृह्यते	—	br	32
गै	गै	1P	om te sing, om in 'n singende toon op te sê, om in metriese spraak te verkondig	35
गोदान	गोदान	n	offer van koeie / 'n koei; tweede haarsnyseremonie ('n )	25
ग्रस्	ग्रस्	1Ā	verbruik, eet	29
ग्रह	ग्रह	m	gryp, greper, krokodil, wandelende ster	46
ग्रहण	ग्रहण	n	vasgryp	24
ग्रहीष्यति	ग्रहीष्यति	—	br	32
ग्रह्	ग्रह्	9U	sig[] (gṛh-ṇā-ti) : gryp, vashou, vat	46
ग्राहयति	ग्राहयति	—	br	32
ग्लै	ग्लै	1P	weerzin voelen, wegvloeien	36

घ

Sanskrit	IAST	Genus	Bedeutung	Lektion
घात	घात	m	doodslag	17
घृत	घृत	n	gesmolten boter, ghee ( / گھی / ঘী)	33
घ्रा	घ्रा	1P	sig[] : iets ruiken	36

च

Sanskrit	IAST	Genus	Bedeutung	Lektion
चक्र	चक्र	n	wiel	52
चक्राम	चक्राम	—	br	35
चक्ष्	चक्ष्	2Ā	om te sien	50
चतुर्थ	चतुर्थ	3	vierde	15
चर ३	चर ३	m	dit wat beweeg = diere (onderskeidelik van plante)	22
चरित्र	चरित्र	n	gebruik, tradisie, gewoonte reg; verandering	48
चर्	चर्	—	om 'n gelofte te beoefen, veral seksuele onthouding)	22
चल्	चल्	1P	in beweging kom	42
चाण्डाल । चण्डाल	चाण्डाल । चण्डाल	m	laagste vlak van die Dalits	49
चाययति	चाययति	—	br	32
चि	चि	5U	ophoop, bymekaarmaak	36
चित	चित	—	br	32
चित्त	चित्त	n	Bewustheid, denke, gees	16
चिन्तापर	चिन्तापर	3	gedagtebesind	42
चीयते	चीयते	—	br	32
चुर्	चुर्	—	steel	28
चेत्	चेत्	—	as; mits (verskyn nooit aan die begin van 'n sin nie)	30
चेष्ट्	चेष्ट्	—	roer	20
चेष्यति	चेष्यति	—	br	32
चौल	चौल	n	seremonie () wat die afsny van hare behels (op die ouderdom van 3)	24
च्यु	च्यु	1Ā	beweeg, reis, neerval	52

छ

Sanskrit	IAST	Genus	Bedeutung	Lektion
छन्न	छन्न	n	dekking, skuilplek	49
छिद्	छिद्	7U	afgesny	31

ज

Sanskrit	IAST	Genus	Bedeutung	Lektion
जगौ	जगौ	—	br	35
जन्मन्	जन्मन्	n	geboorte	43
जव	जव	3	snel, haastig	43
जाति	जाति	f	birth, kind, caste (for caste as see Basham, Wonder, p. 148ff.)	15
जाया	जाया	—	vrou	48
जीव	जीव	m	lewe, individuele siel	30
जीव्	जीव्	—	leef	16
जीव्	जीव्	1P	om te leef	30
ज्ञा	ज्ञा	9U	weet, herken, bewus wees van, verstaan	30
ज्ञा	ज्ञा	9U	om te erken, om te verstaan	31
ज्ञा	ज्ञा	—	goedkeur, belowe; Ā: antwoord, bevestig, beweer, erken	42
ज्ञा	ज्ञा	—	beveel, aanord	43
ज्ञाति	ज्ञाति	m	(bloed)verwant (verwante is dié wat mens ken!)	30
ज्ञान	ज्ञान	n	insig, kennis, besef (veral van die 'hoër' waarhede in godsdiens en filosofie)	30

त

Sanskrit	IAST	Genus	Bedeutung	Lektion
तत्त्व	तत्त्व	n	ware aard, waarheid, werklikheid ( + = werklikheid)	24
तनु ३	तनु ३	—	slank	20
तनूकृ	तनूकृ	—	verminder, verswak	20
तन्त्र	तन्त्र	n	string; weefgetouw, inslag, stof; fondament, standaard, reël; onderrig, handboek; Tantra; towerformule; remedie, truuk,	48
तर्हि	तर्हि	—	toen, dan ; daarom, dus	43
तात	तात	m	Pa	42
तावत्	तावत्	Adv	so lank	42
तीक्ष्ण	तीक्ष्ण	3	"wild", skerp, puntig, ernstig, fel, skerp-tong	29
तीर्थ	तीर्थ	n	veerboot, heilige badplek, pelgrimsoord	40
तीर्थङ्कर	तीर्थङ्कर	m	Padmakers (bo lyding uit) = die 24 onderwysers van die Jainisme	40
तुद्	तुद्	6U	voorstel	40
तुल्	तुल्	—	wegen	43
तुष्	तुष्	4P	sich zufrieden geben, zufrieden sein mit (, , , )	46
तृण	तृण	n	grasspriet	24
तॄ	तॄ	1P	oorstap, oorsteek, ontsnap aan iemand (Akk. = oor iemand stap)	40
त्याग	त्याग	m	opgee, afleggings, vermy	25
त्रयी	trayī	f	Drietal; veral die drie Vedas (Ṛgveda, Sāmaveda, Yajurveda)	5
त्रि	त्रि	3	drie	52
त्रिपिष्टप	त्रिपिष्टप	n	Indra se hemel	52
त्रिवर्ग	त्रिवर्ग	m	groep van drie (bv. , , ; of: , , ; of: , , )	52
त्रै	त्रै	1Ā	om te beskerm, om te red	52
त्वर्	त्वर्	1Ā	haast	49

द

Sanskrit	IAST	Genus	Bedeutung	Lektion
दण्ड	दण्ड	m	stok, gesel, straf	18
दण्डनीति	daṇḍanīti	f	Politiek ('n Tatpuruṣa uit daṇḍa m. = "stok, mag, heerskappy, straf" en nīti f. = "regte leiding")	5
दरैद्र ३	दरैद्र ३	—	arm	20
दह् दहति दग्ध	dah	—	(iets) verbrand	12
दा	दा	3U	gee	33
दान	dāna	n	geven, geschenk, vrijgevigheid	9
दान	दान	n	gee, geskenk, vrygewigheid	33
दायक ३	दायक ३	f	gee, verleen	20
दार	दार	m	vrou	25
दारिद्र्य	दारिद्र्य	n	beveel, leer, straf	25
दास	दास	m	slave, serf, servant	15
दासी	दासी	f	slave woman, serf, servant	15
दिन	दिन	n	dag	37
दिन	दिन	n	dag	43
दिवानिशम्	दिवानिशम्	—	dag en nag	48
दिव्य	दिव्य	3	hemels, goddelik	52
दिश्	दिश्	—	wys, aanwys, beveel	17
दिष्टि	दिष्टि	f	aanwysing, gelukkige toeval	17
दिष्ट्या	दिष्ट्या	—	(letterlik: deur 'n gelukkige toeval) O gelukkige toeval (uitroep van vreugde en seën)	17
दीर्घ	दीर्घ	3	lank	49
दुःख	duḥkha	n	ongeluk, lijden	8
दुहितृ	दुहितृ	f	Dogter	42
दुह्	दुह्	—	melk	17
दूत	दूत	m	boodskapper, gesant	42
देव	deva	m	Hemelse, god; vors, koning	2
देवता	devatā	f	godheid (abstrak en konkreet)	3
देवी	devī	f	godin, veral Durgā f. = , die gade van Śiva =	3
देवृ	देवृ	m	Man se broer (skoonswager)	42
देश	देश	m	plek, plek, land, streek	50
द्रव्य	द्रव्य	n	voorwerp, besittings, materiële eiendom, geld	25
द्रु	द्रु	1P	hardloop, haastig	46
द्रुह्	द्रुह्	4P	beskadig	49
द्विज	dvija	m	"Twee maal geborene" (Geïnisieerdes van die boonste drie stande: Brāhmaṇa, Kṣatriya, Vaiśya)	2
द्विजाति	dvijāti	3	Twee-maal-geborene	5
द्विधा । द्वेधा	द्विधा । द्वेधा	Adv	tweeledig, in twee dele	42
द्विष् द्वेष्टि द्विष्यते द्विष्ट	dviṣ	—	haat, vyandig wees	13
द्वेष	dveṣa	m	Haat	5
द्वेष	dveṣa	—	haat	13

ध

Sanskrit	IAST	Genus	Bedeutung	Lektion
धर्म	धर्म	m	dit wat stewig is en vasbly = Dharma	25
धा	धा	—	om jou volle aandag op iets te fokus, om jou gedagtes bymekaar te maak	33
धातुम्	Inf.	—	sig[]	33
धान्य	धान्य	n	gewipte graan	25
धापयति	Kous.	—	sig[]	33
धास्यति	Fut.	—	sig[]	33
धीयते	Pass.	—	sig[]	33
धीर	धीर	3	stewig, standvastig, voortdurend, volhardend	52
धृ	धृ	1U	hou, gryp	25
धेनु	dhenu	f	(melk)koei	3
ध्यै	ध्यै	1P	voorstel, dink	49
ध्रुव	ध्रुव	3	stewig, onveranderlik	50

न

Sanskrit	IAST	Genus	Bedeutung	Lektion
न चेत्	न चेत्	—	tensy	30
ननान्दृ	ननान्दृ	—	man se suster	42
ननाश	ननाश	—	br	35
नन्दिन्	नन्दिन्	3	gekenmerk deur (bepaalde) vreugde, vrolik; met die naam van die berging () van die ('n bul)	44
नन्द्	नन्द्	1P	om te juig in ()	44
नप्तृ	नप्तृ	m	Kleinseun	42
नमस्	नमस्	n	buiging, huldeblyk, groet (deklinasie volg). Groetformule	24
नम्	नम्	—	buig	20
नम्	नम्	1P	sich beugen, sich verbeugen, sich neigen, sich verneigen	46
नवग्रह	नवग्रह	m	die nege wandelende sterre (nie planete nie!) (s. Basham, Wonder S. 493)	46
नशिष्यति । नङ्क्ष्यति	नशिष्यति । नङ्क्ष्यति	—	br	35
नश्	नश्	4P	verlore raak, om te vergaan, om te verdwyn	35
नाभि	नाभि	—	navel	20
नामन्	नामन्	n	naam	38
नाशयति	नाशयति	—	br	35
नि	नि	—	na onder, in, agtertoe	20
नि	नि	—	af, in, agtertoe	24
नि	नि	—	afwaarts, af, in, agtertoe	46
निखिल	निखिल	3	volledig, heel	52
नित्य ३	नित्य ३	—	konstant, volhardend, ewig	25
नित्यम्	नित्यम्	—	altyd, voortdurend, ewig	25
निरोध	निरोध	m	Stop, tot stilstand bring	16
निर्वाण	निर्वाण	n	Uitwissing, Nirwana	38
निश्चित	निश्चित	3	besluit, vasgestel	43
निषेक	निषेक	m	besprinkeling, bemesting, vloeistof, ejakulaat, seremonie van bevrugting	50
निस्	निस्	—	uit, weg, uit van, van, sonder – van	52
नी	नी	—	weglei, onderrig, opvoed	25
नृप	नृप	m	'Beskermer van mense' = Koning	20
नृशंस्य	नृशंस्य	n	Kwaadaardigheid, lafhede	16
नोचेत्	नोचेत्	—	indien nie, andersins	43
न्याय	न्याय	n	reël, beginsel, metode, oordeel (regs), logika (uit ni + i + a)	25
न्याय	न्याय	m	norm, reël, korrekte manier; metode, logika (uit + )	29

प

Sanskrit	IAST	Genus	Bedeutung	Lektion
पञ्जर	पञ्जर	n	hok	49
पण्डित	पण्डित	—	slim, bedrewe (in)	19
पण्डित	पण्डित	3	slim, wys, geleerd	50
पण्य	पण्य	3	koopbaar; n.: goedere, handel	43
पद	pada	n	stap, ligging, plek	13
पद् पद्यते पद्यते पन्न	pad	—	padyate, PPP panna : gaan, beland in	13
पर	पर	3	(Skeiding soos ) veraf, vreemd, hoër as (), uiterste, hoogste; ander, vreemd, vyandig; m.: vreemdeling	52
परंपरा	परंपरा	—	ononderbroke reeks	52
परम	परम	3	verste, hoogste ; : beter as, hoër as	49
परम्	परम्	Adv	in hoë mate, in daardie opsig, later, maar, tog	52
परलौकिक ३	परलौकिक ३	—	betreklik tot die hiernamaals, anderwêrelds	20
परि	परि	—	rond, rondom (plek, tyd), omtrent	29
परिचय	परिचय	m	bekendheid	49
परिनिर्वाण	परिनिर्वाण	n	volledige uitwissing, volledige bevryding (aan die einde van 'n Boeddha se of Arhat se lewe)	38
परिव्राजक	परिव्राजक	m	rondtrekker, rondgaande monnik, pelgrim	29
पशु	paśu	m	makgemaakte plaasdier, vee (kollektief)	3
पश्चात्ताप	पश्चात्ताप	m	berouw	43
पा पाति पायते पात	pā	—	beskerm, versorg	13
पा पिबति पीयते पीत	pā	—	drink (tradisioneel tot die 1ste klas gereken)	13
पात्र	पात्र	n	Eerbiedwaardige, Meester, Würdige	40
पाद	pāda	m	voet, 'n kwart, versreël	13
पालयति	पालयति	—	ook sinoniem met Onbep.: weer, weer en weer, terug, nogmaals; aan die ander kant, maar (voor beklemtoning behalwe r-: )	29
पाशुपाल्य	pāśupālya	n	veehouderij, veeteelt	9
पितामह	पितामह	m	paternal grandfather	42
पितामही	पितामही	f	paternal grandmother	42
पितृ	पितृ	m	vader	42
पितृव्य	पितृव्य	m	vader se broer (pa se broer)	42
पीड्	पीड्	10P	druk, kwel; belaag, beleër, pla	52
पुत्र	पुत्र	m	Seun	42
पुनः पुनर्	पुनः पुनर्	—	keer op keer	30
पुनर्	पुनर्	—	weer, nogmaals, terug, maar	24
पुनर्	पुनर्	—	weer, keer op keer, terug, nogmaals, aan die ander kant, maar	30
पुनर्भव	पुनर्भव	m	hergeboorte	30
पुरतस्	पुरतस्	—	vooraan, ervoor, voor	43
पुरा	पुरा	Adv	eens, vroeër	42
पुरुष	पुरुष	m	human, man, servant	15
पुष्कल	पुष्कल	3	pragtig, magnifiek, volop	15
पुस्तक	पुस्तक	m	manuskrip, boek	40
पू	पू	9U	om skoon te maak	30
पूजा	पूजा	f	eer, eervolle ontvangs, godsdienstige aanbidding (Pūjā)	15
पूज्	पूज्	10P	eer, vereer	29
पृथिवी	पृथिवी	—	aarde	36
पृथु ३	पृथु ३	—	wyd, breed, groot	20
पृष्ठ	पृष्ठ	n	agterkant, keertegnie	36
पृष्ठम्	पृष्ठम्	—	agter	36
पॄ	पॄ	—	vul, vervul	33
प्रकृति	प्रकृति	—	(van + ) grondvorm, natuurlike toestand, aard; oermaterie, oorstof	42
प्रच्छ् पृच्छति	prach	—	vra (iemand: Akk.; na iets: Akk.)	10
प्रजा	प्रजा	—	voortplanting, geboorte, nageslag	29
प्रजापति	प्रजापति	m	Here van die skepsels, Skeppergod	36
प्रज्ञा	प्रज्ञा	—	wysheid, insig	25
प्रणिधान	प्रणिधान	n	toepassing, moeite, aandag daaraan, diens, besinning, eed	20
प्रति	प्रति	—	agter, teen, na	44
प्रति	प्रति	—	na, na, rakende, in verband met	52
प्रतिग्रह	pratigraha	m	ontvangen, geschenk	9
प्रतिमा	प्रतिमा	f	gelykenis, beeld	24
प्रतिमा	प्रतिमा	n	beeld	33
प्रदान	प्रदान	n	gee, skenk; geskenk, skenking	25
प्रधान	प्रधान	3	hoof-, beste; n.: belangrikste	52
प्रभृति	प्रभृति	f	begin	18
प्रवचन	pravacana	n	rede, (mondelinge) onderricht	9
प्रव्रज्या	प्रव्रज्या	n	om sy huis te verlaat om as 'n hawelose persoon te leef; seremonie wat iemands inwyding as 'n Boeddhistiese novis aandui	44
प्रसङ्ग	प्रसङ्ग	m	gehegtheid, neiging; geleentheid	48
प्रसूति	प्रसूति	—	geboorte, nageslag	48
प्रिय ३	प्रिय ३	—	soet, liefdevol, vriendelik	30
प्री	प्री	9U	vermaak geven, verblijden; liefhebben, iemand genegen zijn	36

ब

Sanskrit	IAST	Genus	Bedeutung	Lektion
बन्ध्	बन्ध्	9P	om te bind, om vas te maak	31
बाण	बाण	m	pyl, teiken	42
बाधना	बाधना	—	benoudheid, kwelling, angs	20
बुद्धि	buddhi	f	kennis, orgaan van die besef	12
बुध् बुध्यते बोधति बुद्ध	budh	—	ontwaak, tot insig ontwaak; PPP buddha 3 ontwaak, dus Buddha = "die Ontwaakte" (nie: die Verligte)	12
बोधि	budh	—	bodhi m./f. : die ontwaak (waardeur 'n Boeddha of Jina tot verlossende insig kom)	12
ब्रह्मचर्य	ब्रह्मचर्य	—	seksuele onthouding, 'n selibatair leefwyse	22
ब्रह्मन्	ब्रह्मन्	n	die Absoluut, die Veda (volgens Thieme, oorspronklik: die geformuleerde waarheid, vandaar 'formuleerder van waarheid')	38
ब्राह्मण	brāhmaṇa	m	Brahmaan (geestelike stand)	2
ब्राह्मणी	brāhmaṇī	f	Brahmin-vrou	3
ब्रू	ब्रू	—	praat, sê (iets aan iemand: dubbele akkusatief)	17

भ

Sanskrit	IAST	Genus	Bedeutung	Lektion
भक्ति	भक्ति	—	liefde en respek vir 'n persoonlike God. Sien Basham, Wonder, bl. 332 vv.)	21
भञ्ज्	भञ्ज्	7P	breek (iets)	31
भद्र	भद्र	3	goed, gelukkig; vokatief: my liewe!	43
भय	भय	n	angs, vrees; gevaar (die subjektiewe en objektiewe aspekte)	33
भर्तृ	भर्तृ	m	onderhouer, voorsiener, man	42
भार	भार	m	las	28
भार	भार	m	vrag	33
भार्या	भार्या	—	'sy wat onderhou moet word' = vrou	20
भार्या	भार्या	—	vrou ( = gerundief van : een wat ondersteun moet word, een wat in stand gehou moet word, 'n onderhoude)	42
भावना	भावना	—	meditasie-ontwikkeling (oorsaaklik van )	20
भिक्ष्	भिक्ष्	—	om te smeek	21
भिद्	भिद्	7U	split	31
भी	भी	3P	om bang te wees vir (abl., gen.)	33
भुज्	भुज्	7U	geniet (bv. kos; 'die aarde geniet' = oor die aarde regeer)	31
भू	भू	—	(om deur iemand omring te wees = om te omsingel =) te bemeester, te verslaan; om te ignoreer, om te verag	29
भू	भू	1P	ontstaan, bestaan	31
भू	भू	—	omring, oorheers, verslaan	46
भू	भू	—	om te erken, om te voel, om waar te neem, om te ervaar	52
भृ	भृ	3U	dra, bring; onderhou, voed	33
भृत्य	भृत्य	m	ondergeskikte, dienskneg	28
भोस्	भोस्	—	'n uitroep wat gebruik word om iemand aan te spreek, bv. he, heda, o, ei, hallo, hi! Dikwels onvertalbaar. Hierdie deelt	46
भ्रंश	भ्रंश	m	die weglating	46
भ्रम्	भ्रम्	1P	sig[] : om te dwaal, om rond te loop	46
भ्रातृ	भ्रातृ	m	Broer	42

म

Sanskrit	IAST	Genus	Bedeutung	Lektion
मत्स्य	मत्स्य	m	vis	29
मद	मद	m	bedwelmdheid, sensuele bedwelmdheid = sensuele plesier	25
मद्	मद्	—	juig, deur iets verneuk wees (instrumentaal, genitief, lokatief)	25
मध्य ३	मध्य ३	—	medium; n. middel	20
मनु	मनु	m	mens, man; naam van die vader van die mensdom (sien 4Ā)	38
मनुष्य	मनुष्य	m	mens	38
मन्	मन्	—	om te verwaarloos, om te verag	50
मन्त्रिन्	मन्त्रिन्	3	adviserende; m.: raadgewer, raadslid, minister	50
मरण	मरण	n	dying, death	15
मल	मल	m	vuil, vlek	52
मही	मही	—	aarde, land	20
मही	मही	—	die Groot Een)	32
मा	मा	3Ā	meet	33
मातामह	मातामह	m	maternal grandfather	42
मातामही	मातामही	f	maternal grandmother	42
मातुल	मातुल	m	moeder se broer (neef aan moederskant)	42
मातुलानी	मातुलानी	—	vrou van iemand se moeder se broer (vrou van moeder se broer)	42
मातृ	मातृ	f	Ma	42
मात्रा	मात्रा	f	maat, beperking	18
मात्स्य	मात्स्य	3	wat betrekking het tot vis	29
मान	मान	m	beoordeling, reputasie, roem, eer, trots, selfingenomenheid, minderwaardigheidsgevoelens; (mens meet homself teen ander)	25
मार	मार	m	die personifikasie van die kwaad, die personifikasie van versoeking / manipulasie, die duiwel	52
मार्ग	mārga	m	pad (paaie was dikwels die wildspore)	12
मिह्	मिह्	1P	om te piepie, om te pies, om te ejakuleer	38
मुख	मुख	n	mond, gesig, voorkant, begin	37
मुच् मुञ्चति मुक्त	muc	—	losmaak, loslaat, bevry; van die siklus van wedergeboorte (saṃsāra m.) bevry = verlos	12
मुदिता	muditā	f	Vreugde, veral medevreugde (teenoorgestelde van afguns)	3
मुनि	मुनि	m	Wyse man, (stil) asket	37
मुहूर्त	मुहूर्त	m	oomblik, moment, regte oomblik	49
मूर्ख	मूर्ख	3	traag van begrip, dom, dwaas m. dwaas	37
मूर्ख	मूर्ख	m	slang	41
मूल	मूल	n	wortel	25
मूल्य	मूल्य	n	waarde, prijs	43
मृ	मृ	—	to die (according to Indian grammarians: 6 Ā)	15
मृग	mṛga	m	wildbees	12
मृति	मृति	f	dying, death	15
मृत्यु	मृत्यु	m	death ; personified: god of death	15
मृदु	मृदु	3	sag, mild, sagte; stadig, swak	29
मेघ	मेघ	m	wolk ('Seicher')	38
मेधा	मेधा	—	wysheid, intellek, gedagte	40
मैत्री	maitrī	f	Vriendskap, vriendelikheid, vriendelike welwillendheid	5
मोक्ष	muc	—	mokṣa m. : losmaking, bevryding, verlossing	12

य

Sanskrit	IAST	Genus	Bedeutung	Lektion
यजन	yajana	n	offer in opdracht van iemand anders	9
यत्	यत्	1Ā	daarna streef (, , )	44
यत्न	यत्न	m	moeite, poging	44
यथा	यथा	—	asof, so om te sê	29
यदि	यदि	—	as	25
यदि	यदि	—	as	30
यदि	यदि	—	as	46
यद्यपि	यद्यपि	—	selfs al, selfs alhoewel	30
यद्येवम्	यद्येवम्	—	as dit die geval is, onder hierdie omstandighede	30
यम्	यम्	1P	sig[] : om vas te hou, om te dra; om aan te bied, om te verleen; om saam te hou, om in toom te hou, om te rem, om te ond	44
या	या	2P	om te gaan, om te ry	44
यातृ	यातृ	m	Vrou van man se broer	42
यान	यान	n	loop, pad, voertuig	44
याम	याम	m	nagwag (drie uur op 'n slag)	52
यावत्	यावत्	Adv	hoe lank, tydens	42
युज्	युज्	7U	om te harnas, om te span, om vas te maak; Ā ook: om moeite te doen (= om moeite te doen), om met iets in verbinding te t	31
योग	योग	m	Spanning, verbinding, vereniging, verkryging ; Yoga	16
यौवन	यौवन	n	jeug	48

र

Sanskrit	IAST	Genus	Bedeutung	Lektion
रक्त ३	रक्त ३	—	gekleurde, rooi	20
रभ्	रभ्	1Ā	om te som	44
रम्	रम्	1Ā	stilstaan, rus, vertoef; om plesier in te hê, om in te delf	29
रहस्	रहस्	n	geheim, eensaamheid	50
राग	rāga	m	(rooi) kleur, passie, liefde	5
राजन्	राजन्	m	koning (oor koningskap in Indië, sien Basham, Wonder, bl. 82–94). As die finale element van 'n samestelling (veral ) gew	38
राज्ञी	राज्ञी	f	koningin, vrou van 'n koning	38
राज्य	राज्य	3	koninklik; n. koninkryk, koningskap, bewind	38
रिष्	रिष्	1P	benadeel word, misluk, beskadig	50
रुद्	रुद्	—	huil, jammer	17
रुद्र	रुद्र	m	(die huiler =) die stormgod Rudra	17
रुध्	रुध्	7U	om te stop, tot stilstand te bring, om terug te hou = om in te sluit, om te verberg	31
रुह्	रुह्	1P	ersteigen, besteigen	46
रुह्यते	रुह्यते	—	br	32
रूढ	रूढ	—	br	32
रूप	rūpa	n	uiterlijk, vorm, mooie vorm, natuur, wezen	9
रे	रे	—	Hé! Jij daar!	43
रोक्ष्यति	रोक्ष्यति	—	br	32
रोहयति । रोपयति	रोहयति । रोपयति	—	br	32

ल

Sanskrit	IAST	Genus	Bedeutung	Lektion
लक्षण	लक्षण	n	kenmerk, merk, eienskap	20
लघु	लघु	3	maklik (nie moeilik nie), vinnig, bondig (in uitdrukking)	48
लम्ब्	लम्ब्	1Ā	om op af te hang (), om aan geheg te wees ()	46
लिप्	लिप्	6U	om te bedek, om te besmeer	25
लिप्ति	लिप्ति	—	om te bedek, om te skryf, skryf	25
लीला	लीला	—	grap, spel	42
लुप्	लुप्	—	breek, vernietig	50
लोकयिष्यति	लोकयिष्यति	—	br	32
लोकित	लोकित	—	br	32
लोक्यते	लोक्यते	—	br	32
लोभ	lobha	m	Gierigheid, hebsug	5
लौल्य	लौल्य	n	gierigheid, wellus	52

व

Sanskrit	IAST	Genus	Bedeutung	Lektion
वञ्चक	वञ्चक	m	bedrieger	43
वणिज्	वणिज्	m	handelaar	43
वत्स	वत्स	m	kalf, jong, kind ; vocatief: mijn lieve	43
वत्स्यति	Toek.:	—	br Pass.: PPP: Infinitief	27
वद्	वद्	—	formeel begroeten, aanspreken	36
वद्	वद्	1P	reply = respond	44
वद् वदति	vad	—	sê, praat	10
वपुस्	वपुस्	n	skoonheid, figuur, liggaam (sien hieronder vir die verbuiging)	20
वर	वर	3	beste	43
वर	वर	m	wens	49
वर	वर	3	beste	52
वर्ग	वर्ग	m	afdeling, departement, groep	52
वर्ण	varṇa	m	Kleur, geboortestand (strewe)	2
वर्ण	varṇa	m	Kleur, soort, stand	5
वर्ष	वर्ष	n	reën, reënseisoen, jaar	25
वश्	वश्	2P	sig[], 2de persoon enkelvoud imperatief: : wil, beveel, eis	52
वसन्त	वसन्त	m	("skitterend" =) lente (Maart tot Mei)	27
वसिष्यते	Toek.:	—	br PPP: Inf	27
वसु	वसु	n	rykdom, skat, besittings, eiendom	27
वस्	वस्	1P	bly, woon (met die lokatief van die persoon met wie mens woon)	27
वस्तु	वस्तु	n	sitplek, plek; werklikheid, werklike ding, werklikheid, voorwerp	27
वस्तुतस्	वस्तुतस्	—	in werklikheid, regtig	27
वस्त्र	वस्त्र	n	kledingstukke = rok, kledingstuk, stof	27
वह्	वह्	1U	lei, dryf, blaas (wind)	25
वह्नि	वह्नि	m	kennis	18
वा	वा	—	of (daarna)	15
वा	वा	—	of	20
वा	वा	2P	blaas, wegblaas	38
वा	वा	—	óf ... óf	45
वा	वा	2P	blaas, asemhaal	52
वाच्य	वाच्य	3	ook: verwerpenswaardig	48
वाणिज्य	vāṇijya	n	handel	9
वात	वात	m	wind	38
वात	वात	m	wind	52
वानप्रस्थ	वानप्रस्थ	m	bosheremiet (iemand wat in die 3de is)	29
वार्त्ता	vārttā	f	Verkryging, ekonomie (handel)	5
विक्ल्प	विक्ल्प	m	alternatief, twyfel	40
विचित्र ३	विचित्र ३	—	kleurvol, uiteenlopend, pragtig, wonderlik, vreemd	20
विजिज्ञासु	विजिज्ञासु	3	iemand wat na volledige begrip soek	52
विज्ञान	विज्ञान	n	insig, kennis	25
विद्	विद्	—	half, m.n. half	15
विद्	विद्	2P	om te weet, om bewus te wees van	28
विद्या	vidyā	f	Kennis, wetenskap	5
विधि	विधि	m	rangskikking, wet, regulasie; skepping, lot	20
विधि	विधि	m	ook: lot (aan )	50
विनय	विनय	m	verwydering, opvoeding, dissipline; Boeddhisties: monastieke dissipline, monastieke wet	25
विना	विना	—	sonder, behalwe (met die genitief, instrumentaal, ablatief)	25
विपणि	विपणि	f	winkel	43
विप्र	विप्र	m	'trembelaar' = digter, sanger, priester, Brahmaan	20
विभ्रम	विभ्रम	m	die daad van heen en weer loop	46
विलम्ब	विलम्ब	n	vertraging, versuim	43
विवाह	विवाह	m	wegneem, huwelik van 'n vrou (Instr., saha) (oor huwelik, sien Basham, Wonder bl. 166–171)	25
विशेष	विशेष	m	Besonderheid, spesifikasie, differentia specifica	23
विशेष	विशेष	m	verskil, kenmerkende eienskap	48
विष	विष	n	gif	41
विषम	विषम	3	ongelyk, oneffen, sleg	46
विषय	विषय	m	gebied, domein, voorwerp, voorwerp van die sintuie	20
विष्टि	विष्टि	—	werk, dwangarbeid	25
विहंग	विहंग	m	voël ("in die lug droom - - gaande")	49
वृक्ष	वृक्ष	m	boom	37
वृज्	वृज्	7P	draai, wentel; afweer, uitsluit	52
वृत्	वृत्	—	draai, wend, (op ’n plek) wees, woon	16
वृत्	वृत्	—	om terug te draai, om terug te keer	20
वृत्	वृत्	—	plaasvind, gebeur, voorkom	24
वृद्धि	वृद्धि	n	groei, groeiende, progressiewe stadium (uit: vṛdh-ti)	25
वृध्	वृध्	1Ā	groei, groter word	25
वृष्	वृष्	1P	reën (meestal met 'n -- 'n god of wolk)	50
वेष	वेष	m	kleding, voorkoms, buitekant	49
वै	वै	—	Deelwoord wat die voorafgaande woord beklemtoon: werklik, inderdaad, maar	50
वैश्य	vaiśya	m	Vaiśya (landbou- en handelaarstand)	2
वैश्या	vaiśyā	f	vroulike Vaiśya	3
व्यवहार	व्यवहार	m	gang van sake, verandering, sosiaal verkeer, interaksie, sake, handel, (regs) verrigtinge	52
व्याकरण	व्याकरण	n	grammatika (sien )	48
व्याघ्र	व्याघ्र	m	tiger (Panthera tigris tigris) (lit.: yawner)	15
व्याधि	व्याधि	m	siekte	18
व्रज्	व्रज्	—	om te verlaat (spesifiek, om jou huis te verlaat en as 'n asket sonder woning te raak = om 'n monnik te word)	36
व्रत	व्रत	—	'n moeder belowe om haar dogter as 'n tempelprostituut () aan te bied as haar dogter herstel. Belangrike vandag: vas; on	22

श

Sanskrit	IAST	Genus	Bedeutung	Lektion
शंस्	शंस्	1P	loof, gebied	42
शक्ति	शक्ति	—	goddelike krag, gepersonifiseer as 'n vroulike metgesel, veral van	22
शब्द	शब्द	m	klank, toon, sein: woord	18
शयन	शयन	n	sofa, bed	44
शर	शर	m	pylsteel, pyl	42
शरण	शरण	3	beskermend, skermend; n. beskerming, toevlug, toevlug neem in	41
शर्करा	शर्करा	f	suiker (het Duitse "Zucker" gaat via het Italiaanse zucchero, van daar via het Arabische sukkar - سكر en Perzisch šakār	43
शस्त्र	शस्त्र	—	snymiddel, snywapen, swaard, wapen	16
शाक्यमुनि	शाक्यमुनि	m	Askiet uit die geslag van die (Kṣatriyas van ) = Gautama Boeddha	37
शासना	शासना	—	koninklike edik, leer, godsdiens	41
शास्	शास्	2P	berispe, beheer, beveel, onderrig	41
शास्त्र	शास्त्र	n	onderrig, handboek	41
शास्त्रिन्	शास्त्रिन्	m	geleerdes, geleerde	41
शिक्षा	शिक्षा	—	wetenskap, onderrig; fonetiek	25
शिशु	शिशु	m	kind, jong	49
शिष्य	शिष्य	3	een wat geleer moet word = leerling	41
शी	शी	2Ā	lê. Hierdie wortel het Hoë-vlak: 1ste sing. ind. teenw. Ā (śe + e) in alle vorme van die teenwoordige stam. Spesi	44
शीघ्र	शीघ्र	3	snel, haastig	43
शील	शील	n	gebruik, gewoonte, natuur, karakter, goeie gewoonte = moraliteit	52
शुचि	शुचि	3	liggaamlik, stralend, voortreflik; m.: suiwerheid	29
शुचि	शुचि	3	stralend, suiwer, helder	38
शुच्	शुच्	1P	(om te flits, om te skyn); om te treur, om te rou	38
शुश्रूषा	śuśrūṣā	f	gehoorzaamheid, gehoorzame dienst	9
शूद्र	śūdra	m	Śūdra (diensstand)	2
शूद्रा	śūdrā	f	vroulike Śūdra	3
शूद्री	śūdrī	f	vrou van 'n Śūdra	3
शूर	शूर	3	dapper, heldhaftig ; m.: held	18
शोक	शोक	m	droefheid, hartseer	38
शोभन	शोभन	3	blinkend, pragtig, heerlik, mooi, goed	18
शौच	शौच	n	reiniging, suiwerheid	16
श्रमयति	श्रमयति	—	br	32
श्रमित्वा । श्रान्त्वा	श्रमित्वा । श्रान्त्वा	—	br	32
श्रमिष्यते	श्रमिष्यते	—	br	32
श्रम्	श्रम्	4P	sig[] : worstel, moeg word	46
श्रम्यते	श्रम्यते	—	br	32
श्रान्त	श्रान्त	—	br	32
श्रि	श्रि	1U	leun, teen iets rus, ondersteuning vind, na iemand toe gaan (, )	46
श्रुति	śruti	f	die gehoor, die ewige oorlewering (benaming vir die Vedas en Brāhmaṇas)	3
श्रेष्ठिन्	श्रेष्ठिन्	m	rijke handelaar	43
श्रोणि । श्रोणी	श्रोणि । श्रोणी	—	heup	20
श्वसुर	श्वसुर	—	skoonpa (in antieke tye: slegs vir die vrou)	42
श्वस्	श्वस्	—	môre	48
श्वस्रू	श्वस्रू	—	skoonmoeder (deklinasie volg)	42

स

Sanskrit	IAST	Genus	Bedeutung	Lektion
संख्या	संख्या	—	tel, opsomming; n.: een van die ses filosofiese stelsels (kortliks: Basham, Wonder bl. 326 e.v.)	24
संपुट	संपुट	m	doos (hier: pakket, bundel)	43
संयक्	संयक्	Adv	reg, waaragtig, op die gepaste manier ; deeglik, volledig	50
सकाश	सकाश	m	teenwoordigheid, nabyheid	42
सङ्ग	सङ्ग	m	aan klou aan, kontak met (तृतीयया⟫)	46
सङ्घ	सङ्घ	n	(verwant aan - : om saam te versamel): groep, skare, gemeenskap (bv. Boeddhisties)	41
सज्ज्	सज्ज्	—	hang, kleef	48
सञ्ज्	सञ्ज्	1P	sig[] : om aan te heg, om aan te klou ()	46
सत्वर	सत्वर	3	vinnig, haastig	43
सद्	सद्	—	sit, neerstryk	20
सद्	सद्	—	sig[] : gaan sit	46
सनातन ३	सनातन ३	—	ewig, onverganklik, blywend	30
सम	सम	3	gelyk, ewe, soortgelyk (met Instrumentalis)	18
सम	सम	3	gelyk, presies, soortgelyk	46
समता	समता	f	gemoedsrus	46
समम्	समम्	Adv	op dieselfde manier, gelyktydig (), eweredig	46
समय	समय	m	ooreenkoms, kontrak, termyn, datum	43
समाधि	समाधि	m	innerlike samestelling, uiterste aandag, meditasie-'absorpsie'	20
समाधि	समाधि	m	innerlike samestelling, uiterste aandag	33
समान ३	समान ३	—	gelyk	23
सर्व	सर्व	3	elkeen, almal	50
सह	saha	—	saam met, tesame met (ook by „veg met“ ens.) (Postposisie met Instrumentalis)	10
सहित	सहित	3	verenig, toegerus met	18
सह्	sah	—	oorkom, verdra, geduldig verdra = vergewe	12
साधन	साधन	m	wat na ’n doel lei, wat veroorsaak	16
साधु	sādhu	3	reg, goed	2
साध्वी	sādhvī	f	fem. van sādhu	3
सामर्थ्य	सामर्थ्य	n	dit wat sy doel vervul	25
सामान्य	सामान्य	n	Gelykheid, ooreenstemming	23
सार	सार	n	kern, mergel, essensie, substansie	52
सिंह	सिंह	m	lion (Panthera leo persica)	15
सिच् सिञ्चति सिक्त	sic	—	bespuit	12
सीमन्	सीमन्	—	grens	38
सुख	sukha	n	geluk, welzijn	8
सुत	सुत	m	seun	38
सुप्ति	सुप्ति	—	slaap, veral diep slaap	40
सुष्टु	सुष्टु	3	hooggeprys, uitnemend, goed	18
सूक्ष्म	सूक्ष्म	3	fyn, klein, subtiel	48
सूर्य	सूर्य	m	Son, Sonsgod Sūrya	38
सूर्य	सूर्य	m	son	52
सेवा	सेवा	—	diens, bywoning	52
सेव्	सेव्	1Ā	dien, versorg, eer of liefhê iemand ()	52
स्तन	स्तन	m	bors	20
स्तु	स्तु	—	to praise, extol	15
स्तुति	स्तुति	f	praise, hymn of praise	15
स्तेन	स्तेन	m	dief	25
स्तेय	स्तेय	n	diefstal	25
स्तोत्र	स्तोत्र	n	(means of praise =) hymn of praise, hymnus	15
स्त्री	स्त्री	—	vrou	20
स्त्री	स्त्री	—	vrou, eggenote; vroulik	48
स्थविर	स्थविर	3	oud, bejaard	48
स्था	स्था	—	onthou van, afstand doen van, vermy, oorbly, staan	42
स्थाविर	स्थाविर	n	(gevorderde) ouderdom	48
स्पृश्	स्पृश्	6P	raken	36
स्मृति	smṛti	f	verteenwoordiging, herinnering, meditatiewe verteenwoordiging = aandagtigheid, oorlewering (teenbegrip van śruti). Omvat	3
स्वक	स्वक	3	own (my, your, ens.); m.: relatief	36
स्वप्	स्वप्	2P	om te slaap, om aan die slaap te raak	40
स्वप्न	स्वप्न	m	slaap, droom	40
स्वभाव	स्वभाव	m	essensie, natuur, karakter	25
स्वयम्	स्वयम्	—	self, van self	49
स्वसृ	स्वसृ	f	Suster	42
स्वस्ति	स्वस्ति	—	geluk, welsyn (naamvorm afgelei van = 'dit is goed')	24
स्वागत	स्वागत	n	welkom (van su-ā-gata)	24
स्वाध्याय	स्वाध्याय	m	'selfstudie', herhaling (veral van die Veda's), die studie van die Veda's	20

ह

Sanskrit	IAST	Genus	Bedeutung	Lektion
हन्	हन्	—	slaan, doodslaan, doo	17
हन्	हन्	2P	terugklap	44
हर	हर	3	die vernietiger; m.: die Vernietiger = bynaam van Śiva	27
हरि	हरि	3	mooi, geel, groen; m. bynaam van Viṣṇu (hoort nie by die wortel 1 nie)	27
हरिष्यति	Toek.:	—	br Pass.: PPP: Infinitief	27
हरिहर	हरिहर	m	Viṣṇu en Śiva verenig as 'n enkele godheid	27
हर्ष	हर्ष	m	(die rilling van die liggaamshare), vreugde	25
हस्त	हस्त	m	hand	18
हस्तिन्	हस्तिन्	m	olifant (Elephas maximus)	38
हा	हा	3P	verlaat	33
हित	PPP	—	sig[] (!!)	33
हिरण्य ३	हिरण्य ३	—	goue ; n.: goud, geld, rykdom	25
हीन	PPP	—	ontbrekend, tekort	33
हीनयान	हीनयान	n	die tekortwiekende voertuig (van die Boeddhisme): 'n neerbuigende term wat deur die aanhangers van die 'Groot Voertuig',	33
हु	हु	3P	in die vuur gooi (as 'n offer, veral ghee)	33
हृ	हृ	1U	hou, dra; haal, wegneem, steel	27
हृदय	हृदय	n	hart	42
हृष्	हृष्	4P	stijf worden: zich verheffen (haar), zich verblijden over (Instr., Akk., Lok.)	36
हेतु	हेतु	m	dryfkrag, motivering, oorsaak, rede; , , met die genitief of as die tweede element van 'n samestelling = 'ter wille van	24
ह्रस्व	ह्रस्व	3	kort	49
ह्वे । हू	ह्वे । हू	1U	rufen, herbeirufen	46