Esercizio 59

Fig.: रावणः
(Fonte dell'immagine: Dettagli)

---

A) Analisi del testo

Tradurre il seguente testo e determinare tutte le forme verbali in esso presenti.

La traduzione è volutamente resa con uno stile frammentario, al fine di fungere da aiuto alla traduzione.

Aiuto per la traduzione: Verso 6: दिदृक्षते = Desiderativo di दृश्

Testo tratto da: Otto Böhtlingk: Sanskrit-Chrestomathie pag. 127s.

राक्षसेन्द्रस्ततो ऽभैषीदैक्षिष्ट परितः पुरम् । प्रातिष्ठिपच्च बोधार्थं कुम्भकर्णस्य राक्षसान् ॥१॥

Allora il signore dei demoni fu colto dal terrore. Guardò intorno per la città e inviò i Rākṣasas per risvegliare Kumbhakarṇa¹.
>
अभैषीत् - भी Aor. 3 P
ऐक्षिष्ट - ईक्ष् Aor. 5 Ā
प्रातिष्ठिपत् - प्र-स्था irregolare (vedi Pāṇini 7.4.5) Aor. 3
>
1 Kumbhkarṇa, il fratello di Rāvaṇa, giace in un sonno perpetuo come punizione per le sue cattive azioni.

ते ऽभ्यगुर्भवनं तस्य सुप्तं चैक्षिषताथ तम् । व्याहार्षुस्तुमुलाञ्छब्दान्दण्डैश्चावधिषुर्द्रुतम् ॥२॥

Questi si recarono a casa sua e lo videro dormire. Emisero rumori tumultuosi e colpirono rapidamente con bastoni.
>
अभ्यगुर् - अभि-गा (per इ) Aor. 1 P
अक्षिषत - ईक्ष् Aor. 5 Ā (3.pl.)
व्याहार्षुर् - वि-आ-हृ pronunciare, dire Aor. 4 P
अवधिषुर् - वध् (invece di हन्) Aor. 5

केशानलुञ्चिषुस्तस्य गजान्गात्रेष्वभिभ्रमन् । शीतैरभ्यषिचंस्तोयैरलातैश्चाप्यदम्भिषुः ॥३॥

Gli strapparono i capelli, fecero vagare gli elefanti sulle sue membra; lo spruzzarono con acqua fredda e lo ferirono con fuochi.
>
अलुञ्चिषुर् - लुञ्च् Aor. 5
अबिभ्रमन् - भ्रम् Caus. Aor. 3
अभ्यषिचन् - सिच् Aor. 2
अदम्भिषुर् - दम्भ् Aor. 5

नखैरकर्तिषुस्तीक्ष्णैरदाङ्क्षुर्दशनैस्तथा । शितैरतौत्सुः शूलैश्च भेरीश्चावीवदञ्छुभाः ॥४॥

Lo squarciarono con affilate unghie e lo morsero coi denti, lo percossero con acute lance e fecero risuonare chiari tamburi.
>
अकर्तिषुर् - कृत् Aor. 5
अदाङ्क्षुर् - दंश् Aor. 4
अतौत्सुर् - तुद् Aor. 4
अवीवदन् - वद् Caus. Aor. 4

स तान्नाजीगणत्सर्वानिच्छयाबुद्ध च स्वयम् । अबूबुधत कस्मान्मामप्राक्षीच्च निशाचरान् ॥५॥

Egli non fece caso a tutti questi; per propria volontà si risvegliò e chiese ai sonnambuli: "Perché mi avete svegliato?"
>
अजीगणत् - गण् 10 Aor. 3
अबुद्ध - बुध् Aor. 4 (accanto a अबोधि)
अबुबूधत - बुध् Caus. Aor. 3 (2.pl.P)
अप्राक्षीत् - प्रछ् Aor. 4

ते ऽभाषिषत राजा त्वां दिदृक्षुः क्षणदाचर । सो ऽस्नासीद्व्यलिपन्मांसमप्सासीद्वारुणीमपात् ॥६॥

Questi dissero: "Il Re è desideroso di vederti, o sonnambulo!" Si bagnò, si unse il corpo, divorò carne, bevve vino di palma;
>
अभाषिषत - भाष् Ā Aor. 5
अस्नासीत् - स्ना Aor. 6
व्यलिपत् - वि-लिप् Aor. 2
अप्सासीत् - प्सा Aor. 6
अपात् - पा Aor. 1

न्यवसिष्ट ततो द्रष्टुं रावणं प्रावृतद्गृहात् । राजायान्तं तमद्राक्षीदुदस्थाच्चेषदासनात् ॥७॥

Si vestì, poi uscì di casa per vedere Rāvaṇa. Il Re lo vide arrivare e si alzò un poco dalla sua sede.
>
न्यवसिष्ट - नि-वस् 2Ā Aor. 5
प्रावृतत् - प्र-वृत् Ā Aor. 2 P (anche nel Aor. anche P!)
अद्राक्षीत् - दृश् Aor. 4
उदस्थात् - उद्-स्था Aor. 1

अतुषत्पीठमासन्ने निरदिक्षच्च काञ्चनम् । अस्मेष्ट कुम्भकर्णो ऽल्पमुपाविक्षदथान्तिके ॥८॥

Era soddisfatto e gli indicò una sedia d'oro nelle vicinanze. Kumbhkarṇa sorrise leggermente e poi si sedette vicino.
>
अतुषत् - तुष् Aor. 2
निरदिक्षत् - निर्-दिश् Aor. 7
अस्मेष्ट - स्मि Ā Aor. 4
उपाविक्षत् - उप-विश् Aor. 7

अवादीन्मां किमित्याह्वो राज्ञा च प्रत्यवादि सः । नाज्ञासीस्त्वं सुखी रामो यदकार्षीत्स रक्षसाम् ॥९॥

Disse: "Perché mi hai chiamato?" Il re gli rispose: "Beato, non ti sei reso conto di ciò che Rāma ha fatto ai demoni.
>
अवादीत् - वद् Aor. 5
आह्वस् - आ-ह्वे Aor. 2
प्रत्यवादि - प्रति-वद् Passivaorist
अज्ञासीस् - ज्ञा Aor. 6
अकार्षीत् - कृ Aor. 4

उदतारीदुदन्वन्तं पुरं नः परितो ऽरुधत् । व्यद्योतिष्ट रणे शस्त्रैरनैषीद्राक्षसान्क्षयम् ॥१०॥

Ha attraversato l'oceano, ha bloccato la nostra città da ogni lato, è brillato in battaglia con armi affilate, ha condotto i demoni alla distruzione.
>
उदतारीत् - उद्-तॄ Aor. 5
अरुधत् - रुध् Aor. 2
व्यद्योतिष्ट - वि-द्युत् Aor. 5
अनैषीत् - नी Aor. 4

न प्रावोचमहं किंचित्प्रियं यावदजीविषम् । बन्धुस्त्वमर्चितः स्नेहान्मा द्विषो न वधीर्मम ॥११॥

Finché sono vissuto, non ho mai detto adulazione. Tu sei il mio parente amato per amore. Non tralasciare di uccidere i miei nemici!
>
प्रावोचम् - प्र-वच् Aor. 3
अजीविषम् - जीव् Aor. 5
वधीस् - वध् Injunktiv Aor. 5

वीर्यं मा न ददर्शस्त्वं मा न त्रास्थाः क्षतां पुरम् । तवाद्राक्ष्म वयं वीर्यं त्वमजैषीः पुरा सुरान् ॥१२॥

Non tralasciare di mostrare il tuo valore virile, non tralasciare di salvare la città ferita! Abbiamo visto il tuo valore. Tu hai in precedenza sconfitto gli dèi."
>
ददर्शस् - दृश् Kaus. Ingiuntivo Aoristo 3
त्रास्थास् - त्रै Ā Ingiuntivo. Aoristo 4
अद्राक्ष्म - दृश् Aoristo 4
अजैषीस् - जि Aoristo 4

अवोचत्कुम्भकर्णस्तं वयं मन्त्रे ऽभ्यधाम यत् । न त्वं सर्वं तदश्रौषीः फलं तस्येदमागमत् ॥१३॥

Kumbhakarṇa gli disse: "Quello che abbiamo esposto nella consulenza, a tutto ciò non hai ascoltato. Questo è venuto come frutto di esso.
>
अवोचत् - वच् Aoristo 3
अभ्यधाम - अभि-धा Aoristo 1
अश्रौषीस् - श्रु Aoristo 4
आगमत् - आ-गम् Aoristo 2

प्राज्ञवाक्यान्यवामामंस्था मूर्खवाक्येष्ववास्थिथाः । अध्यगीष्ठाश्च शास्त्राणि प्रत्यपत्था हितं न च ॥१४॥

Hai disprezzato le parole dei saggi, ti sei affidato alle parole degli stolti, hai studiato i trattati e non sei [tuttavia] giunto al salvifico.
>
अवामामंस्थास् - अव-मन् Aoristo 4
अवास्थिथास् - अव-स्था Aoristo 4
अध्यगीष्ठास् - अधि-इ (अधि-गा) Aoristo 4
प्रत्यपत्थास् - प्रति-पद् Aoristo 4

मूर्खास्त्वामववञ्चन्त ये विग्रहमचीकरन् । अभाणीन्माल्यवान्युक्तमक्षंस्थास्त्वं न तन्मदात् ॥१५॥

Gli stolti, che hanno causato la lite, ti hanno ingannato. Mālyavant¹ disse ciò che era appropriato. Non gli hai perdonato a causa della tua ebbrezza.
>
अववञ्चन्त - वञ्च् Kaus. Aoristo 3
अचीकरन् - कृ Aoristo 3
अभाणीत् - भण् Aoristo 5
अक्षंस्थास् - क्षम् Aoristo 4
>
1 un Rākṣasa

राघवस्यामुषः कान्तामाप्तैरुक्तो न चार्पिपः । मा नानुभूः स्वकान्दोषान्मा मुहो मा रुषो ऽधुना ॥१६॥

Hai rubato l'amata di Rāghava. Sebbene ti sia stato detto dalle autorità, non l'hai restituita. Cessa di ignorare i tuoi stessi errori! Non essere confuso, non adirarti ora!
>
अमुषस् - मुष् Aor. 2
आर्पि्पस् - ऋ Caus. Aor. 3
अनुभूस् - अनु-भू Ingiuntivo Aor. 1
मुहस् - मुह् Ingiuntivo Aor. 2
रुषस् - रुष् Ingiuntivo Aor. 2
>
1 Rāma

तस्याप्यत्यक्रमीत्कालो यत्तदाहमवादिषम् । अघानिषत रक्षांसि परैः कोशांस्त्वमव्ययीः ॥१७॥

Per ciò che ti dissi allora, il momento giusto è passato. I Rākṣasa furono uccisi dai nemici. Hai perso i tesori.
>
अत्यक्रमीत् - क्रम् Aor. 5
अवादिषम् - वद् Aor. 5
अघानिषत - हन् Aoristo passivo 3.pl.
अव्ययीस् - व्यय् Aor. 5

संधानकारणां तेजो न्यगभूत्ते ऽकृथास्तथा । यत्त्वं वैराणि कोशं च सहदण्डमजिग्लपः ॥१८॥

Il tuo potere, base di un'alleanza, è svanito. Hai agito in modo tale da far dissolvere i tuoi eserciti e il tuo tesoro insieme al potere politico."
>
अभूत् - भू Aor. 1
अकृथास् - कृ Aor. 4/1
अजिग्लपस् - ग्लै Caus. Aor. 3

Fig.: रामस्य रावणेन युद्धः
(Fonte dell'immagine: Dettagli)