Lesson 45

45.1. Formation of the verbal forms of the 2nd person (मध्यमः) athematic stems without vocally ending suffix (continuation)

45.1.1. Third present class (जुहोत्यादि)

हु 3P

	परस्मैपदम्		आत्मनेपदम्
	एकवचनम्	बहुवचनम्	एकवचनम्	बहुवचनम्
Indicative Present लट्	जुहोषि	जुहुथ	जुहुषे	जुहुध्वे
Imperfect लङ्	अजुहोस्	अजुहुत	अजुहुथास्	अजुहुध्वम्
Optative विधिलिङ्	जुहुयास्	जुहुयात	जुह्वीथास्	जुह्वीध्वम्

धा 2U

	परस्मैपदम्		आत्मनेपदम्
	एकवचनम्	बहुवचनम्	एकवचनम्	बहुवचनम्
Indicative Present लट्	दधासि	धत्थ aus: dadh + tha	धत्से	धद्ध्वे
Imperfect लङ्	अदधास्	अधत्त	अधत्थास्	अधद्ध्वम्
Optative विधिलिङ्	दध्यास्	दध्यात	दधीथास्	दधीध्वम्

45.1.2. Seventh present class (रुधादि)

If a final k/g of the root comes to stand between the nasal ṅ and a dental of the ending, then the k/g may optionally drop out

e.g. युज् 3.sg.Ind.Pres.Ā युङ्क्ते or युङ्ते

युज् 7U

	परस्मैपदम्		आत्मनेपदम्
	एकवचनम्	बहुवचनम्	एकवचनम्	बहुवचनम्
Indicative Present लट्	युनक्षि yu-na-j + si	युङ्क्थ युङ्थ	युङ्क्षे	युङ्ग्ध्वे युङ्ध्वे
Imperfect लङ्	अयुनक् aus: a-yu-na-j + s	युङ्क्त अयुङ्त	अयुङ्क्थास् अयुङ्थास्	अयुङ्ग्ध्वम् अयुङ्ध्वम्
Optative विधिलिङ्	युञ्ज्यास्	युञ्ज्यात	युञ्जीथास्	युञ्जीध्वम्

रुध् 7U

	परस्मैपदम्		आत्मनेपदम्
	एकवचनम्	बहुवचनम्	एकवचनम्	बहुवचनम्
Indicative Present लट्	रुणत्सि ru + na + dh + si	रुन्द्ध ru-n-dh + tha	रुन्त्से	रुन्द्ध्वे
Imperfect लङ्	अरुणत् aus a-ru-ṇa-dh + s अरुण्स् (irregular!)	अरुन्द्ध a-ru-n-dh + ta	अरुन्द्धास्	अरुन्द्ध्वम्
Optative विधिलिङ्	रुन्ध्यास्	रुन्ध्यात	रुन्धीथास्	रुन्धीध्वम्

45.2. The Vocative Singular (आमन्त्रितमेकवचने)

Most vocatives of the singular are the stem with a high-level ending.

e.g. देव, कवे, शत्रो, राजन्, पितर् etc.

Exceptions are the feminine nouns ending in -ā and -ī as well as the stems ending in -in, whose vocative singular must be memorized especially carefully.

	Vocative Singular
Masculine nouns ending in -a	देव
Neuter nouns ending in -a	फल
Feminine nouns ending in -ā	देवते
Masculine nouns ending in -i	कवे
Feminine nouns ending in -i	मते
Masculine nouns ending in -u	शत्रो
Feminine nouns ending in -u	धेनो
Feminine nouns ending in -ī	देवि
Masculine nouns ending in -ṛ	पितर्
Feminine nouns ending in -ṛ	मातर्
Masculine nouns ending in -an	राजन्
Neuter nouns ending in -an	नामन् नाम
Masculine nouns ending in -man/-van	आत्मन्
Masculine nouns ending in -in	बलिन्
Masculine nouns ending in -ant	बलिन् बलि
mahānt m.	महन्
mahānt n.	महत् = Nominative
Masculine nouns ending in -mant/-vant	गुणवन्
Neuter nouns ending in -mant/-vant	गुणवत् = Nominative
Pronouns	a vocative is not formed

Fig.: भवति किं करोषि
(Image source: Details)

45.3. Vocabulary List

वा ... वा : either ... or

45.4. Exercise

A) Translate into Sanskrit (for past tense forms, please use the imperfect लङ्):

1. You split the (Buddhist) community.

For schism in the community (सङ्घभेद) see:

Payer, Alois (1944–): Vinayamukha : Basic Concepts of the Monastic Rules and Monastic Law of Theravāda. -- Part I. -- (Materials on the Basic Concepts of Buddhism). -- URL: http://www.payer.de/buddhgrund/vinaya01.htm

2. Have you enjoyed the earth?

3. Did you receive a gift from the king?

Holy man, why do you not fear dangers?

Father, where are you leaving the family?

Śūdra woman, did you carry the load into the house of the rich Brāhmaṇa?

Goddess, you should fulfill the wish for happiness of the Vaiśya who has performed merit.

Elephants, you should not break the fetters.

You lion-like man, why do you not direct your entire attention to the Absolute (Brahman)?

Poet, have you measured the worlds?

B) Translate:

अर्जुन हतो वा प्राप्स्यसि स्वर्गं जित्वा वा भोक्ष्यसे महीं । तस्माद्भवता योध्यम् ॥१॥ भवति कथमनन्तदुःखमरुणत् ॥२॥ ब्राह्मण किमग्नौ घृतमजुहोः ॥३॥ शत्रो शस्तेण जीवं न छिनत्सि ॥४॥

Fig.: कन्ये किं लिखसि
(Image source: Details)