Les 45

45.1. Vervoeging van de werkwoordsvormen voor de tweede persoon (मध्यमः) van athematische stammen zonder vocaal eindigend suffix (vervolg)

45.1.1. Derde presentisklasse (जुहोत्यादि)

हु 3P

	परस्मैपदम्		आत्मनेपदम्
	एकवचनम्	बहुवचनम्	एकवचनम्	बहुवचनम्
Indicativ Present लट्	जुहोषि	जुहुथ	जुहुषे	जुहुध्वे
Imperfectum लङ्	अजुहोस्	अजुहुत	अजुहुथास्	अजुहुध्वम्
Optativ विधिलिङ्	जुहुयास्	जुहुयात	जुह्वीथास्	जुह्वीध्वम्

धा 2U

	परस्मैपदम्		आत्मनेपदम्
	एकवचनम्	बहुवचनम्	एकवचनम्	बहुवचनम्
Indicativ Present लट्	दधासि	धत्थ aus: dadh + tha	धत्से	धद्ध्वे
Imperfectum लङ्	अदधास्	अधत्त	अधत्थास्	अधद्ध्वम्
Optativ विधिलिङ्	दध्यास्	दध्यात	दधीथास्	दधीध्वम्

45.1.2. Zevende presentisklasse (रुधादि)

Wanneer een uitgaand k/g van de wortel tussen het nasale ṅ en een dental van de uitkomst te staan komt, kan naar keuze het k/g wegvallen

b.v. युज् 3.sg.Ind.Pres.Ā युङ्क्ते of युङ्ते

युज् 7U

	परस्मैपदम्		आत्मनेपदम्
	एकवचनम्	बहुवचनम्	एकवचनम्	बहुवचनम्
Indicativ Present लट्	युनक्षि yu-na-j + si	युङ्क्थ युङ्थ	युङ्क्षे	युङ्ग्ध्वे युङ्ध्वे
Imperfectum लङ्	अयुनक् aus: a-yu-na-j + s	युङ्क्त अयुङ्त	अयुङ्क्थास् अयुङ्थास्	अयुङ्ग्ध्वम् अयुङ्ध्वम्
Optativ विधिलिङ्	युञ्ज्यास्	युञ्ज्यात	युञ्जीथास्	युञ्जीध्वम्

रुध् 7U

	परस्मैपदम्		आत्मनेपदम्
	एकवचनम्	बहुवचनम्	एकवचनम्	बहुवचनम्
Indicative Present लट्	रुणत्सि ru + na + dh + si	रुन्द्ध ru-n-dh + tha	रुन्त्से	रुन्द्ध्वे
Imperfect लङ्	अरुणत् aus a-ru-ṇa-dh + s अरुण्स् (irreg.!)	अरुन्द्ध a-ru-n-dh + ta	अरुन्द्धास्	अरुन्द्ध्वम्
Optative विधिलिङ्	रुन्ध्यास्	रुन्ध्यात	रुन्धीथास्	रुन्धीध्वम्

45.2. De vocatief enkelvoud (आमन्त्रितमेकवचने)

De meeste vocatieven van de enkelvoud zijn de stam met een hooggetoonde uitgang.

bijv. देव, कवे, शत्रो, राजन्, पितर् enz.

Uitzonderingen zijn de vrouwelijke vormen op -ā en -ī evenals de stammen op -in, waarvan de vocatief enkelvoud bijzonder goed onthouden moet worden.

	Vocatief enkelvoud
Mannelijke vormen op -a	देव
Mannelijke vormen op -a	फल
Vrouwelijke vormen op -ā	देवते
Mannelijke vormen op -i	कवे
Vrouwelijke vormen op -i	मते
Mannelijke vormen op -u	शत्रो
Vrouwelijke vormen op -u	धेनो
Vrouwelijke vormen op -ī	देवि
Mannelijke vormen op -ṛ	पितर्
Vrouwelijke vormen op -ṛ	मातर्
Mannelijke vormen op -an	राजन्
Mannelijke vormen op -an	नामन् नाम
Mannelijke vormen op -man/-van	आत्मन्
Mannelijke vormen op -in	बलिन्
Mannelijke vormen op -ant	बलिन् बलि
mahānt m.	महन्
mahānt n.	महत् = Nominatief
Mannelijke vormen op -mant/-vant	गुणवन्
Mannelijke vormen op -mant/-vant	गुणवत् = Nominatief
voornaamwoorden	er wordt geen vocatief gevormd

Afbeelding: भवति किं करोषि
(Bron afbeelding: Details)

45.3. Woordenlijst

वा ... वा : ofwel ... of

45.4. Oefening

A) Vertaal naar het Sanskriet (gebruik voor verleden tijden de imperfectum लङ्):

1. Gij breekt de (boeddhistische) gemeenschap.

voor de breuk in de gemeenschap (सङ्घभेद) zie:

Payer, Alois (1944–): Vinayamukha : Grondbegrippen van de monastieke regels en het monastieke recht van het Theravāda. -- Deel I. -- (Materialen over de grondbegrippen van het boeddhisme). -- URL: http://www.payer.de/buddhgrund/vinaya01.htm

2. Hebt gij de aarde genoten?

3. Heb jij van de koning een geschenk ontvangen?

4. Heilige man, waarom vrees jij geen gevaren?

5. Vader, waar laat je het gezin achter?

6. Śūdravrouw, heb jij het gewicht naar het huis van de rijke brahmaan gedragen?

7. Godin, gij hadt de wens naar geluk van de Vaiśya, die verdienste heeft verricht, moeten vervullen.

8. Olifanten, gij hadt de banden niet moeten breken.

9. Gij leeuwengelijke man, waarom richt gij al uw aandacht niet op het Absolute (Brahman)?

10. Heb jij, dichter, de werelden gemeten?

B) Vertaal:

अर्जुन हतो वा प्राप्स्यसि स्वर्गं जित्वा वा भोक्ष्यसे महीं । तस्माद्भवता योध्यम् ॥१॥ भवति कथमनन्तदुःखमरुणत् ॥२॥ ब्राह्मण किमग्नौ घृतमजुहोः ॥३॥ शत्रो शस्तेण जीवं न छिनत्सि ॥४॥

Afbeelding: कन्ये किं लिखसि
(Bron afbeelding: Details)