Lesing 45

45.1. Vorming van die werkwoordsvorms vir die tweede persoon (मध्यमः) van atematiese stamme sonder vokale eindende suffixe (voortsetting)

45.1.1. Derde teenwoordige klas (जुहोत्यादि)

हु 3V

	परस्मैपदम्		आत्मनेपदम्
	एकवचनम्	बहुवचनम्	एकवचनम्	बहुवचनम्
Indikatiewe teenwoordige लट्	जुहोषि	जुहुथ	जुहुषे	जुहुध्वे
Onvoltooid verlede लङ्	अजुहोस्	अजुहुत	अजुहुथास्	अजुहुध्वम्
Optatief विधिलिङ्	जुहुयास्	जुहुयात	जुह्वीथास्	जुह्वीध्वम्

धा 2O

	परस्मैपदम्		आत्मनेपदम्
	एकवचनम्	बहुवचनम्	एकवचनम्	बहुवचनम्
Indikatiewe teenwoordige लट्	दधासि	धत्थ aus: dadh + tha	धत्से	धद्ध्वे
Onvoltooid verlede लङ्	अदधास्	अधत्त	अधत्थास्	अधद्ध्वम्
Optatief विधिलिङ्	दध्यास्	दध्यात	दधीथास्	दधीध्वम्

45.1.2. Sewende teenwoordige klas (रुधादि)

Wanneer 'n uitgaande k/g van die wortel tussen die nasal ṅ en 'n dental van die ending kom te staan, kan die k/g na keuse wegbly

bv. युज् 3.ev.Ind.Tw.Ā युङ्क्ते of युङ्ते

युज् 7O

	परस्मैपदम्		आत्मनेपदम्
	एकवचनम्	बहुवचनम्	एकवचनम्	बहुवचनम्
Indikatiewe teenwoordige लट्	युनक्षि yu-na-j + si	युङ्क्थ युङ्थ	युङ्क्षे	युङ्ग्ध्वे युङ्ध्वे
Onvoltooid verlede लङ्	अयुनक् aus: a-yu-na-j + s	युङ्क्त अयुङ्त	अयुङ्क्थास् अयुङ्थास्	अयुङ्ग्ध्वम् अयुङ्ध्वम्
Optatief विधिलिङ्	युञ्ज्यास्	युञ्ज्यात	युञ्जीथास्	युञ्जीध्वम्

रुध् 7U

	परस्मैपदम्		आत्मनेपदम्
	एकवचनम्	बहुवचनम्	एकवचनम्	बहुवचनम्
Teenwoordige aanwysende लट्	रुणत्सि ru + na + dh + si	रुन्द्ध ru-n-dh + tha	रुन्त्से	रुन्द्ध्वे
Onvolmaaklik लङ्	अरुणत् aus a-ru-ṇa-dh + s अरुण्स् (irregulier!)	अरुन्द्ध a-ru-n-dh + ta	अरुन्द्धास्	अरुन्द्ध्वम्
Optatief विधिलिङ्	रुन्ध्यास्	रुन्ध्यात	रुन्धीथास्	रुन्धीध्वम्

45.2. Die enkelvoudige aanroeppartikel (आमन्त्रितमेकवचने)

Die meeste enkelvoudige roepvorme bestaan uit die stam met 'n hooggrade-eindklank.

bv. देव, कवे, शत्रो, राजन्, पितर् ens.

Uitsonderings is vroulike selfstandige naamwoorde wat op -ā en -ī eindig, sowel as stamwoorde wat op -in eindig, waarvan die roepvorm-enkelvoudvorme spesiale aandag vereis.

	Roepvorm-enkelvoud
Manlike selfstandige naamwoorde wat op -a eindig	देव
Onbepaalde selfstandige naamwoorde wat op -a eindig	फल
Vroulike selfstandige naamwoorde wat op -ā eindig	देवते
Manlike selfstandige naamwoorde wat op -i eindig	कवे
Vroulike selfstandige naamwoorde wat op -i eindig	मते
Manlike selfstandige naamwoorde wat op -u eindig	शत्रो
Vroulike selfstandige naamwoorde wat op -u eindig	धेनो
Vroulike selfstandige naamwoorde wat op -ī eindig	देवि
Manlike selfstandige naamwoorde wat op -ṛ eindig	पितर्
Vroulike selfstandige naamwoorde wat op -ṛ eindig	मातर्
Manlike selfstandige naamwoorde wat op -an eindig	राजन्
Onbesonne selfstandige naamwoorde wat op -an eindig	नामन् नाम
Manlike selfstandige naamwoorde wat op -man/-van eindig	आत्मन्
Manlike selfstandige naamwoorde wat op -in eindig	बलिन्
Manlike selfstandige naamwoorde wat op -ant eindig	बलिन् बलि
mahānt m.	महन्
mahānt n.	महत् = Nominatief
Manlike selfstandige naamwoorde wat op -mant/-vant eindig	गुणवन्
Neutrale selfstandige naamwoorde wat op -mant/-vant eindig	गुणवत् = Nominatief
Voornaamwoorde	geen uitroepvorm word gevorm nie

Abb.: भवति किं करोषि
(Beeldbron: Details)

45.3. Woordelys

वा ... वा : óf ... óf

45.4. Oefening

A) Vertaal na Sanskriet (gebruik vir verlede tydsvorme asseblief die onvoltooid teenwoordig लङ्):

1. Jy skei die (boeddhistiese) gemeenskap.

vir die skeiding van die gemeenskap (सङ्घभेद) sien:

Payer, Alois (1944–): Vinayamukha : Grondbegrippe van die kloosterreëls en kerkreg van Theravāda. -- Deel I. -- (Materiaal tot die grondbegrippe van Boeddhisme). -- URL: http://www.payer.de/buddhgrund/vinaya01.htm

2. Het julle die aarde geniet?

3. Het jy 'n geskenk van die koning ontvang?

4. Heilige man, waarom vrees jy nie vir gevaar nie?

5. Pa, waarverlaat jy die familie?

6. Śūdravrou, het jy die las na die huis van die ryke Brahman gedra?

7. Godin, jy moet die wens na geluk van die Vaiśya, wat verdienstelike dade verrig het, vervul.

8. Olifante, julle moet die band nie breek nie.

9. Jy, lewengelyke man, waarom rig jy nie jou hele aandag op die Absolute (Brahman) nie?

10. Het jy, digter, die wêrelde gemeet?

B) Vertaal:

अर्जुन हतो वा प्राप्स्यसि स्वर्गं जित्वा वा भोक्ष्यसे महीं । तस्माद्भवता योध्यम् ॥१॥ भवति कथमनन्तदुःखमरुणत् ॥२॥ ब्राह्मण किमग्नौ घृतमजुहोः ॥३॥ शत्रो शस्तेण जीवं न छिनत्सि ॥४॥

Abb.: कन्ये किं लिखसि
(Beeldbron: Details)