Esercizio 23
A) Le seguenti radici formano l'infinito senza vocale di giunzione -i-. Formi l'infinito osservando le modificazioni fonetiche per:
- आप् — आप्तुम्
- इ — एतुम्
- गम् — गन्तुम्
- कृ — कर्तुम्
- क्रुध् — क्रोद्धुम्
- जि — जेतुम्
- दुह् — दोग्धुम्
- दिश् — देष्टुम्
- दह् — दग्धुम्
- सृज् — स्रष्टुम्
- द्विष् — द्वेष्टुम्
- नी — नेतुम्
- पद् — पत्तुम्
- पा १ — पातुम्
- पा २ — पातुम्
- भज् — भक्तुम्
- कृष् — कर्ष्टुम् / क्रष्टुम्
- सु — सोतुम्
- मन् — मन्तुम्
- मुच् — मोक्तुम्
- मृ — मर्तुम्
- यज् — यष्टुम्
- युध् — योद्धुम्
- वच् — वक्तुम्
- विश् — वेष्टुम्
- श्रु — श्रोतुम्
- प्रच्छ् — प्रष्टुम्
- सिच् — सेक्तुम्
- स्तु — स्तोतुम्
- स्था — स्थातुम्
- स्मृ — स्मर्तुम्
- हन् — हन्तुम्
- लभ् — लब्धुम्
- अद् — अत्तुम्
- दृश् — द्रष्टुम्
- पच् — पक्तुम्
- सद् — सत्तुम्
B) Le seguenti radici formano l'infinito con vocale di giunzione -i-. Formi l'infinito per:
- आस् — आसितुम्
- नृत् — नर्तितुम्
- रक्ष् — रक्षितुम्
- रुद् — रोदितुम्
- वद् — वदितुम्
- वृत् — वर्तितुम्
- कुप् — कोपितुम्
C) Le seguenti radici facoltativamente con o senza vocale di giunzione:
- अश् — अशितुम् / अष्टुम्
- इष् — एष्टुम् / एषितुम्
- बुध् — बोधितुम् / बोद्धुम्
- मुह् — मोहितुम् / मग्धुम् / मोढुम्
- सह् — सहितुम् / सोढुम्
D) Traduca e risolva le composte:
१. नराः स्वर्गं लब्धुं देवान्यज्ञ्नैर्यष्टुमिच्छन्ति ॥१॥
Per ottenere un cielo, gli uomini desiderano onorare gli dèi con sacrifici.
२. महापुण्यं कृत्वा गतपापजनेन नरकं गन्तुं न शक्यते ॥२॥
(महत्पुण्यम् । गतं पापं यस्य तेन जनेन)
Se qualcuno ha compiuto molte azioni meritorie, un uomo privo di male non può cadere in un inferno.
३. फलवन्ति पुण्यानीति सज्जनो ऽधर्मं कर्तुं नेच्छति ॥३॥
(सञ्जनः । न धर्मम्)
Poiché le azioni meritorie sono feconde, un uomo buono non vuole commettere ingiustizia.
४. सुगतो लोकान्मोक्तुमार्यसत्यान्युपदिशति ॥४॥
Per liberare i mondi, il Buddha insegna le nobili verità.
५. शूद्रजनो ब्राह्मणेन सहात्tuं नार्हति ॥५॥
(शूद्राणां जनः)
I Śūdra non devono mangiare insieme a un Brahmano.
६. लोभसम्पन्ननरा नृत्यन्तीं सम्पन्नरूपदासीं द्रष्टुं गताः ॥६॥
(लोभेन सम्पन्ना नराः । सम्पन्नं रूपं यस्यास्ताम्)
Pieni di avidità gli uomini sono andati per vedere ballare la bellissima serva.
[ L 0 ] ७. शूद्रया संगत्य ब्राह्मणो यष्टुं नार्हति ॥७॥
[ L 1 ] Se un brāhmaṇa ha avuto rapporti sessuali con una śūdra, non deve offrire sacrifici.
८. धर्मं श्रोतुकामा ब्राह्मणी सपुत्रा गुरुं द्रष्टुं महानगरं गता ॥८॥
(श्रोतुं कामो यस्याः सा । पुत्रेण सह । महन्नगरम्)
Poiché voleva ascoltare il Dharma, la Brahmana è andata nella grande città con suo figlio per incontrare il Maestro.
Frammento accademico
आहारनिद्राभयमैथुनं च
सामान्यमेतत्पशुभिर्नराणाम् ।
धर्मे हि तेषा्मधिको विशेषो
धर्मेण हीनाः पशुभिः समानाः ॥
Mangiare, dormire, paura e sesso sono comuni agli esseri umani e al bestiame. La differenza distintiva degli esseri umani risiede nel Dharma. Senza Dharma, essi sono uguali al bestiame.
Fig.: आहारनिद्राभयमैथुनं च
(Fonte dell'immagine: Dettagli)
Esercizi aggiuntivi
A) Tradurre in sanscrito:
I cinque (पञ्च) "tormenti" sono: ignoranza, falsa credenza nell'Io, attaccamento, avversione e attaccamento al corpo.
अविद्यास्मितारागद्वेषाभिनिवेशाः पञ्च क्लेशाः ।La conoscenza si ottiene per obbedienza a un maestro, o per molto denaro, o in cambio di conoscenza. Una quarta forma di acquisizione della conoscenza non esiste.
गुरुशुश्रूषया विद्या पुष्कलेन धनेन वा । अथवा विद्यया विद्या चतुर्थी नैव विद्यते ॥Uno vile parla, ma non agisce; un buono non parla, ma agisce solo.
निचो वदति न कुरुते वदति न साधुः करोत्येव ॥Le scienze ausiliarie del Veda sono: fonetica, ritualistica, grammatica, semantica, metrica (छन्दस्) e astronomia/calendario.
शिक्षा कल्पो व्याकरणं निरुक्तं छन्दो ज्योतिषमङ्गानि ।Lo yoga è l'arresto delle attività dell'organo di pensiero.
योगश्चित्तवृत्तिनिरोधः ॥Vince il diritto, non il torto; vince la verità, non la menzogna; vince la pazienza, non l'ira; vince Dio, non un dio rivale. (Passivo)
धर्मो जयति नाधर्मः सत्यं जयति नानृतम् । क्षमा जयति न क्रोधो देवो जयति नासुरः ॥Il "bastone" provoca l'acquisizione e il possesso sicuro di filosofia, Veda ed economia. La guida di questo bastone è la politica.
आन्वीक्षिकीत्रयीवार्त्तानां योगक्षेमसाधनो दण्डः, तस्य नीतिर्दण्डनीतिः ॥Moglie, figlio e schiavo, questi tre (त्रयस्) sono secondo la tradizione privi di proprietà. A chi appartengono questi, appartiene a colui a cui appartengono questi (tre).
भार्या पुत्रश्च दासश्च त्रय एवाधनाः स्मृताः । यत्ते समधिगच्छन्ति यस्य ते तस्य तद्धनम् ॥Le zanzare desiderano una ferita, i sovrani desiderano la proprietà, i vili desiderano la lite, i buoni desiderano la pace.
मक्षिका व्रणमिच्छन्ति धनमिच्छन्ति पार्थिवाः । नीचाः कलहमिच्छन्ति शान्तिमिच्छन्ति साधवः ॥Il dovere specifico di un Brāhmaṇa è: studio, insegnamento, sacrificio come capofamiglia sacrificale, sacrificio per conto altrui, dare e ricevere; quello di un Kṣatriya è: studio, sacrificio come capofamiglia sacrificale, dare, sostentamento con le armi, protezione degli esseri; quello di un Vaiśya: studio, sacrificio come capofamiglia sacrificale, dare, agricoltura, allevamento del bestiame e commercio; quello di un Śūdra: obbedienza ai due volte nati, attività economica, attività (कर्म) di artigiani e artisti.
स्वधर्मो ब्राह्मणस्याध्ययनमध्यापनं यजनं याजनं दानं प्रतिग्रहश्च । क्षत्रियस्याध्ययनं यजनं दानं शस्त्राजीवो भूतरक्षणं च । वैश्यस्याध्ययनं यजनं दानं कृषिपाशुपाल्ये वणिज्या च । शूद्रस्य द्विजातिशुश्रूषा वार्त्ता कारुकुशीलवकर्म च ॥La chiarificazione della coscienza avviene a causa dello sviluppo meditativo della benevolenza amichevole, compassione, gioia empatica ed equanimità, che hanno come oggetto felicità e dolore, bene e male.
मैत्रीकरुणामुदितोपेक्षाणां सुखदुःखपुण्यापुण्यविषयाणां भावनतश्चित्तप्रसादनम् ॥I poveri hanno molti figli, sebbene non li desiderino. I ricchi non hanno un figlio. Strano è il movimento del destino.
सन्ति पुत्राः सुबहवो दरिद्राणामनिच्छताम् । नास्ति पुत्रः समृद्धानां विचित्रं विधिचेष्टितम् ॥Chi non uccide un corpo femminile (वपुस् f.) con vita sottile, fianchi larghi, labbra rosse, occhi neri, ombelico curvo, seni eretti.
तनुमध्यं पृथुश्रोणि रक्तौष्ठमसितेक्षणम् । नतनाभि वपुः स्त्रीणां कं न हन्त्युन्नतस्तनम् ॥
B) Declinate in tutti i casi a voi noti क्षत्रिया (f.):
| Caso | Singolare | Plurale |
|---|---|---|
| 1. Nom. | क्षत्रिया | क्षत्रियास् (क्षत्रियाः) |
| 2. Acc. | क्षत्रियाम् | क्षत्रियास् (क्षत्रियाः) |
| 3. Istr. | क्षत्रियया | क्षत्रियाभिस् (क्षत्रियाभिः) |
| 6. Gen. | क्षत्रियायास् (क्षत्रियायाः) | क्षत्रियाणाम् |
C) Fornite le forme della radice (significato, classe del presente, modo, 3. sg. presente indicativo, 3. sg. passivo, PPP, assolutivi, infinito) per i seguenti verbi:
१. सह् (1Ā, sopportare)
| Forma | Valore |
|---|---|
| Pres. Ind. | सहते |
| Passivo | सह्यते |
| PPP | सोढ |
| Assolutivo 1 | सोढ्वा / सहित्वा |
| Assolutivo 2 | -सह्य |
| Infinito | सोढुम् / सहितुम् |
२. पा (bere / custodire)
| Forma | bere (1P) | custodire (2P) |
|---|---|---|
| Pres. Ind. | पिबति | पाति |
| Passivo | पीयते | पायते |
| PPP | पीत | पात |
| Assolutivo 1 | पीत्वा | पात्वा |
| Assolutivo 2 | -पाय | -पाय |
| Infinito | पातुम् | पातुम् |
३. वच् (2P, parlare)
| Forma | Valore |
|---|---|
| Pres. Ind. | वक्ति |
| Passivo | उच्यते |
| PPP | उक्त |
| Assolutivo 1 | उक्त्वा |
| Assolutivo 2 | -उच्य |
| Infinito | वक्तुम् |
४. हन् (2P, uccidere a colpi)
| Forma | Valore |
|---|---|
| Pres. Ind. | हन्ति / घन्ति |
| Passivo | हन्यते |
| PPP | हत |
| Assolutivo 1 | हत्वा |
| Assolutivo 2 | -हत्य |
| Infinito | हन्तुम् |
Fig.: बालाः पिबन्ति
(Fonte dell'immagine: Dettagli)
:::