Pratimas 8

A) Paaiškinkite šiuos daiktavardius nurodydami šaknį, nuo kurios jie kilę, ir nominalų priesagą. Nurodykite giminę ir reikšmę:

1. lobha: lubh 4 P "geidėti" + -a m.: "geismas, troškimas"

2. rakṣa: rakṣ 1 P "saugoti" + -a 3: "saugantis, globojantis"; m.: "sargybinis"

3. śrotra: śru 5 P "girdėti" + -tra n.: "ausis"

4. mati: man 4 Ā "galvoti, mąstyti" + -ti f.: "mintis, nuomonė"

5. savana: su 5 U "spausti, presuoti" + -ana n.: "somos spaudimas"

6. yodha: yudh 4 Ā "kovoti" + -a m.: "karys, kareivis"

7. lābha: labh 1 Ā "gauti" + -a m.: "gaunamumas, pelnas"

8. kāraṇa: kṛ 8 U "daryti, atlikti" + -ana n.: "priežastis, pagrindas"

9. gati: gam 1 P "eiti, judėti" + -ti f.: "žingsnis, 'karjera', tikslas"

10. khādana: khād 1 P "kramtyti" + -ana n.: "kramtymas, vartojimas, pašaras"

11. smara: smṛ 1 P "prisiminti, įsivaizduoti" + -a m.: "atmintis, prisiminimas, ilgesys, meilė"

12. sṛṣṭi: sṛj 6 P / 4 A "leisti emanuoti, kurti" + -ti: "emanacija, kūryba"

13. tantra: tan 8 U "įtempti, ištiesti" + -tra n.: "audinio siūlai, audinys"

14. bhāva: bhū 1 P "tapti, būti" + -a m.: "tapimas, prigimtis, charakteris"

15. darśana: dṛś (4 P: paśyati) "matyti" + -ana n-: "matymas, išvaizda, požiūris, filosofinė sistema"

16. netra: nī 1 U "vesti, vesti už rankos" + -tra n.: "akis"

17. veśana: viś 6 P "įžengti, įeiti" + -ana n.: "įėjimas"

18. kopa: kup 4 P "pykti, įsižeisti" + -a m.: "piktumas, pyktis"

19. sarga: ṛj 6 P / 4 A "leisti emanuoti, kurti" + -a m.: "leidimas laisvėn, emanacija, kūryba"

20. yajana: yaj 1 U "aukoti" + -ana n.: "aukojimas, aukos vieta"

21. moha: muḥ 4 P „susipulti“ + -a m.: „susiupimas, apgaulė, klaida“

22. śrava: śru 5 P „girsti“ + -a m.: „girdėjimas“

23. bhavana: bhū 1 P „tapti, būti“ + -ana n.: „tapimas, atsiradimas, kilmė“

24. nīti: nī 1 U „vesti“ + -ti f.: „vedimas, vadovavimas“

25. nartana: nṛt 4 P „šokti“ + -ana 3: „šokantis, šokėjas“ ; n.: „šokis“

26. jaya: ji 1 P „nugalėti“ + -a m.: „nugalėjimas, pergalė“

27. nayana: nī 1 U „vesti“ + -ana n.: „akis“

28. śravaṇa: śru 5 P „girsti“ + -ana n.: „ausis“

B) Sudarykite abstraktus nuo visų iki šiol išmoktų daiktavardžių ir apmąstykite jų reikšmes (žodžiu)

C) Įterpkite kaip tiesioginį papildinį vienaskaita ir daugininku:

kṣatriyas ... rakṣati (brāhmaṇa, vaiśya, śūdra, brāhmaṇī, kṣatriyā)

kṣatriyo brāhmaṇaṃ / brāhmaṇān / vaiśyaṃ / vaiśyān rakṣati. kṣatriyaḥ śūdraṃ / śūdrān. kṣatriyo brāhmaṇīṃ / brāhmaṇī rakṣati. kṣatriyaḥ kṣatriyāṃ / kṣatriyā rakṣati.

क्षत्रियो ब्राह्मणं रक्षति । क्षत्रियो ब्राह्मणान्रक्षति । क्त्रियो वैश्यं रक्षति । क्षत्रियो वैश्यान्रक्षति । क्षत्रियः शूद्रं रक्षति । क्षत्रियः शूद्रान्रक्षति । क्षत्रियो ब्राह्मणीं रक्षति । क्षत्रियो ब्राह्मणी रक्षति । क्षत्रियः क्षत्रियां रक्षति । क्षत्रियः क्षत्रिया रक्षति ॥

D) Išverkite

1. Kṣatriyas saugo tiek brahmanus, tiek vaišjas ir šūdras. (2 būdai)

kṣatriyā brāhmaṇāṃś ca vaiśyāṃś ca śūdrāṃś ca rakṣanti / kṣatriyā brāhmaṇavaiśyaśūdrān rakṣanti.

क्षत्रिया ब्राह्मणांश्च वैश्यांश्च शूद्रांश्च रक्षन्ति । क्षत्रिया ब्राह्मणवैश्यशूद्रान्रक्षन्ति ।

2. A holy man sees both heaven and hell.

sādhuḥ svargāmś ca narakāmś ca paśyati.

साधुः स्वर्गांश्च नरकांश्च पश्यति ।

3. He defeats the Kṣatriyas.

kṣatriyāñ jayati.

क्षत्रियञ्जयति ।

4. She sets up the warp.

tantraṃ tanoti.

तन्त्रं तनोति ।

5. Soldiers fight.

yodhā yudhyante.

योधा युध्यन्ते ।

6. The Brahmin makes a fire.

brāhmaṇo 'gniṃ karoti.

ब्राह्मणो ऽग्निं करोति ।

7. Brahmins make fires.

brāhmaṇā agniṃ kurvanti.

ब्राह्मणा अग्निं कुर्वन्ति ।

8. What are these warriors doing?

ime yodhāḥ kiṃ kurvanti?

इमे योधाः किं कुर्वन्ति ।

9. Whom does the eye see?

netraṃ (nayanaṃ) kaṃ paśyati?

नेत्रं (नयनं) कं पश्यति ।

10. What do the gods desire?

devāḥ kiṃ lubhyanti?

देवाः किं लुभ्यन्ति ।

11. What is the reason?

kiṃ kāraṇam?

किं कारणम् ॥

Fig.: इमे योधाः किं कुर्वन्ति ।
(Image source: Details)

---

Reading Exercise

1. शूद्रो बालं नयति ।
The Śūdra leads the boy.

2. कविर्देवं यजते ।
The poet sacrifices to the god.

3. साधुः फलानि खादति ।
The holy man eats fruits.

4. गुरुः क्रोधं जयति ।
The master conquers his anger.

5. देवो नरकं सृजति ।
The god creates hell.

6. धेनुर्ग्रामं विशति ।
The cow enters the village.

7. कामक्रोधलोभा नरकं नयन्ति ।
Passion, anger and greed lead to hell.

8. देवतां यजति ।
He sacrifices for a lord of sacrifice to the deity.

9. बाला भवति ।
A girl is born.

10. सारथी रथं नयति ।
A charioteer drives the chariot.

11. कपयः फलानि खादन्ति ।
The monkeys eat the fruits.

12. बाला लिखति ।
The girl writes or draws.

13. कुमारी गृहं विशति ।
The maiden enters the house.

14. देवो नागं सृजति ।
God creates the elephant or the snake or the nāga.

15. बालो गजं नयति ।
The boy leads the elephant.

16. विमला शोचति । (विमला Proper name Vimalā)
Vimalā is sad.

17. शुकः पतति ।
The parrot flies.

18. बालः पत्रिकां लिखति ।
The boy writes a letter.

Fig.: कपिः फलं खदति
(Image source: Details)