Lektion 33

33.1. Die Reduplikation (अभ्यास m.)

• Die dritte Präsensklasse
• (sowie einige Verben anderer Präsensklassen),
• das Perfekt,
• der reduplizierte Aorist,
• das Frequentativum und
• das Desiderativum

werden mittels Reduplikation gebildet. Der Teil einer reduplizierten Form, der vor die Wurzel gesetzt wird, heisst Reduplikationssilbe.

Die Reduplikationssilbe besteht aus (einem Konsonanten und) einem Vokal.

33.1.1. Der Reduplikationskonsonant

1. Gewöhnlich:
Wiederholung des ersten Konsonanten der Wurzel

Beispiele:

दा 3 "geben"

• 3.sg.P.Ind.Präs. ददाति

पॄ 3 "füllen"

• 3.sg.P.Ind.Präs. पिपर्ति

मा 3Ā "messen"

• 3.sg.Ā.Ind.Präs. मिमीते

2. Ein aspirierter Anfangskonsonant einer Wurzel wird durch den entsprechenden nicht-aspirierten Konsonanten redupliziert.

Beispiele:

धा 3 "setzen"

• 3.sg.P.Ind.Präs. दधाति

भी 3 "fürchten"

• 3.sg.P.Ind.Präs. बिभेति

3. Ein Guttural wird durch den ihm entsprechenden nicht-aspirierten Palatal redupliziert:

क्, ख् durch च्
ग्, घ् durch ज्

ह् wird immer durch ज् redupliziert.
Beispiele:

हु 3 "(zum Opfer) ins Feuer giessen"

• 3.sg.P.Ind.Präs. जुहोति

4. Beginnt eine Wurzel mit mehreren Konsonanten, so wird nur der erste (gegebenenfalls unter Anwendung von Regel 2 bzw. 3) wiederholt.

5. Beginnt eine Wurzel mit einer Konsonantengruppe Zischlaut + tonloser Konsonant, so wird nicht der Zischlaut, sondern der darauf folgende tonlose Konsonant gemäss obigen Regeln redupliziert.

Beispiel:

स्था 1 "stehen"

• 3.sg.P.Ind.Präs. तिष्ठति

33.2. Die dritte Präsensklasse (जुहोत्यादि = "जुहोति u.s.w.")

Bildung:

starker Stamm:
reduplizierte hochstufige Wurzel + Endung

schwacher Stamm:
reduplizierte tiefstufige Wurzel + Endung

Für den Reduplikationskonsonanten gelten die oben gegebenen Regeln.

33.2.1. Der Reduplikationsvokal der 3. Präsensklasse

• Der regelmässige Reduplikationsvokal ist -i-
• u-haltige Wurzeln reduplizieren mit -u-
• die Wurzeln दा, धा, हा mit -a-

Beispiele:

हु 3P "(zum Opfer) ins Feuer giessen"

• starker Stamm: जुहो
• schwacher Stamm: जुहु

	3. sg. P.	3. pl. P.	3. sg. Ā.	3. pl. Ā.
Indikativ Präsens	जुहोति	जुह्वति juhu + ati	जुहुते	जुह्वते juhu + ate
Imperfekt	अजुहोत् a-juho-t	जुहवुर् a-juho + ur	अजुहुत	अजुह्वत a-juhu + ata
Optativ	जुहुयात् juhu-yā-t	जुहुयुर् juhu-y-ur	जुह्वीत juhu + ī-ta	जुह्वीरन् juhu + ī-ran

33.3. Zum Ablaut von ā

ā kann

• einerseits Dehnstufe einer der Ablautreihen mit -a- sein
• andrerseits Hochstufe in einer Ablautreihe der ā-Gruppe sein

Die beiden wichtigsten Ablautreihen der ā-Gruppe sind:

A.

• Tiefstufe
  • vor Konsonant: -i-
    z.B. धा PPP: हित (hi-ta)
  • vor Vokal: Ø
    z.B. धा 3.pl.P.Ind.Präs. दधति (dadh-ati)
• Hochstufe: -ā-
  z.B. धा 3.sg.P.Ind.Präs. दधाति

Hierher gehört z.B. auch:

स्था 1

• PPP स्थित (sthi-ta)
• 3.sg.P.Fut. स्थास्यति (sthā-sya-ti)

B.

• Tiefstufe: -ī-
  z.B. पा 1: PPP पीत (pī-ta)
• Hochstufe: -ā-
  z.B. पा 1: Inf. पातुम्

33.4. Wurzeln auf -ā der dritten Präsensklasse

Wurzeln auf -ā (ausser दा und धा) lauten im schwachen Stamm gewöhnlich auf -ī- ab (siehe dazu Thumb-Hauschild Bd. 1,1 S. 271. Vermutlich wirkte dabei die oben genannte Ablautreihe B als Vorbild, obwohl diese Wurzeln sonst nach Reihe A ablauten), vor vokalischen Endungen verschwindet der Wurzelvokal vollständig (siehe Ablautreihe A).

Beispiele:

मा 3Ā "messen"

	3. sg. Ā.	3. pl. Ā.
Indikativ Präsens	मिमीते mimī-te	मिमते mim-ate
Imperfekt	अमिमीत	अमिमत
Optativ	मिमीत mim-ī-ta !	मिमीरन् mim-ī-ran

हा 3P "verlassen"

	3. sg. P.	3. pl. P.
Indikativ Präsens	जहाति	जहति jah-ati
Imperfekt	अजहात्	अजहुर्
Optativ	जह्यात् jah-yā-t (Die Wurzel हा hat vor dem Optativ-yā/y die gleiche Form wie vor Vokalen!)	जह्युर् jah-y-ur

33.4.1. Die Wurzeln दा und धा

Die Wurzeln दा und धा reduplizieren mit dem Vokal -a- und verlieren im schwachen Stamm den Wurzelvokal.

Beachten Sie bei धा das Hauchdissimilationsgesetz!

धा 3U "setzen, festsetzen, zuteilen"

	3. sg. P.	3. pl. P.	3. sg. Ā.	3. pl. Ā.
Indikativ Präsens	दधाति	दधति dadh-ati	धत्ते dadh-te (Erklärung: Thumb-Hauschild 1,1 S. 302f.)	दधते dadh-ate
Imperfekt	अदधात्	अदधुर्	अधत्त a + dadh + ta	अदधत
Optativ	दध्यात् dadh-yā-t	दध्युर्	दधीत dadh-ī-ta	दधीरन्

Die Formen von दा erhält man, indem man im Paradigma von धा dh durch d ersetzt. Also:

दा 3U "geben"

	3. sg. P.	3. pl. P.	3. sg. Ā.	3. pl. Ā.
Indikativ Präsens	ददाति	ददति	दत्ते	ददते
Imperfekt	अददात्	अददुर्	अदत्त	अददत
Optativ	दद्यात्	दद्युर्	ददीत	ददीरन्

33.5. Das Partizip Präsens Parasmaipada der Wurzeln der 3. Präsensklasse

Die Verben der 3. Klasse bilden alle Formen des Partizip Präsens Parasmaipada vom schwachen Stamm.

Ausnahme: Nominativ/Akkusativ Plural Neutrum kann wahlweise vom starken oder schwachen Stamm gebildet werden.

दा Partizip Präsens Parasmaipada:

	Maskulinum पुंल्लिङ्ग	Neutrum नपुंसकलिङ्ग	Femininum स्त्रीलिङ्ग
Singular
1. Nominativ	ददत् dad-at + s	ददत् dad-at-Ø	ददती
2. Akkusativ	ददतम् dad-at-am	ददत्
Plural
1. Nominativ	ददतस्	ददति dad-at-i ददन्ति dad-ant-i
2. Akkusativ	ददतस्	ददति ददन्ति

Ähnlich जुह्वत् (juhu-at + s)

33.6. Wortliste

दा 3U ददाति: geben

Fut. दास्यति
Pass. दीयते
Kaus. दापयति
PPP दत्त
Inf. दातुम्

davon:

दान n.: Geben, Gabe, Freigebigkeit

Abb.: दानम्
(Bildquelle: Details)

दा + आ 3Ā अदत्ते: (in Empfang) nehmen, in Besitz nehmen, mitnehmen

Absol. आदाय: mit Akk.: in Begleitung von, mit

Abb.: सा पुत्रमादाय भारं बिभ्रती गच्छति
(Bildquelle: Details)

धा 3U दधाति: setzen, festsetzen, zuteilen

Fut. धास्यति
Pass. धीयते
Kaus. धापयति
PPP हित (!!)
Inf. धातुम्

धा + सम् + आ 3U समादधाति: die ganze Aufmerksamkeit auf etwas richten, sich sammeln

davon:

समाधि m.: innere Sammlung, höchste Aufmerksamkeit

Abb.: समाधि
(Bildquelle: Details)

पॄ 3P पिपर्ति: füllen, erfüllen

Merke:
3.pl.P पिपुरति
3.sg.Impf.P अपिपर् (aus: *apipart)
3.pl.Impf.P अपिपरुर्
3.sg.Opt.P पिपूर्यात्

Fut. परिष्यति / परीष्यति
Pass. पूर्यते
Kaus. पूरयति / पारयति
PPP पूर्ण / पूर्त / पूरित

पॄ + सम् nur Pass. सम्पूर्यते und Kaus.: gänzlich füllen

भी 3P बिभेति: sich fürchten vor (Abl., Gen.)

Fut. भेष्यति
Pass. भीयते
Kaus. भाययति
PPP भीत
Inf. भेतुम्

davon:

भय n.: Angst, Furcht; Gefahr (die subjektive und die objektive Seite)

Abb.: भयम्
(Bildquelle: Details)

भृ 3U बिभर्ति: tragen, bringen; erhalten, ernähren

Fut. भरिष्यति
Pass. भ्रियते
Kaus. भारयति
PPP भृत
Inf. भर्तुम्

davon:

भार m.: Last

मा 3Ā मिमीते: messen

Fut. मास्यति / मास्यते
Pass. मीयते
Kaus. मापयति
PPP मित
Inf. मातुम्

मा + उप 3Ā उपमिमीते: vergleichen

davon:

उपमा f.: Vergleich

प्रतिमा f.: Abbild

हा 3P जहाति: verlassen

Fut. हास्यति
Pass. हीयते
Kaus. हापयति
PPP हीन: verlassen von, ermangelnd, mangelhaft
Inf. हातुम्
von PPP हीन:

हीनयान n.: das mangelhafte Fahrzeug (des Buddhismus): verächtliche Bezeichnung durch die Vertreter des "grossen Fahrzeugs", des महायान; der mangelhafte Weg (यान zu या 2: gehen, fahren). Der Ausdruck हीनयान sollte nicht mehr verwendet werden. Die heute noch existierende Form des alten Buddhismus heisst थेरवाद.

Abb.: हीनयानमेव
(Bildquelle: Details)

हु 3P जुहोति: ins Feuer giessen (als Opfer, bes. Schmelzbutter)

Fut. होष्यति
Pass. हूयते
Kaus. हावयति
PPP हुत
Inf. होतुम्

Abb.: घृतमग्नौ जुहोति
(Bildquelle: Details)

घृत n.: Schmelzbutter, Ghee (घी / گھی / ঘী)

"Ghee is made by simmering unsalted butter in a large pot until all water has boiled off and protein has settled to the bottom. The cooked and clarified butter is then spooned off to avoid disturbing the milk solids on the bottom of the pan. Unlike butter, ghee can be stored for extended periods without refrigeration, provided it is kept in an airtight container to prevent oxidation and remains moisture-free. Texture, colour, or taste of ghee depends on the source of the milk from which the butter was made. In India, ghee is usually made with water buffalo's milk as it tends to be whiter than cow's milk."

[Quelle: http://en.wikipedia.org/wiki/Ghee. -- Zugriff am 2008-12-26]

33.7. Übung

A) Setzen Sie in folgendem Satzmuster die entsprechenden Formen der Wörter in der Klammer ein:

रामस् ... (चतुर्थ्येकवचने बहुवचने च) ... अन्नं ददाति । (भिक्षु । अग्नि । शूद्रा । गुनवान्पुत्र । देवान्स्तुवन्कवि । ब्राह्मणी । महान्साधु । धेनु)

B) Setzen Sie die entsprechenden Formen der in Klammern angegebenen Verben im Indikativ Präsens, Imperfekt und Optativ ein:

ब्राह्मणो घृतमग्नौ ... (हु) ॥१॥

बुद्धगता भयान्न ... (भी) ॥२॥

सुगतः कुलम् ... (हा) ॥३॥

दुर्जना भिक्षुभ्यो ऽन्नं न ... (दा) ॥४॥

साधुः कृष्णे मतिम् ... (धा + सम् + आ) ॥५॥

ईश्वरो लोकान् ... जनास्तु न ... (मा) ॥६॥

दासा भारान् ... (भृ) ॥७॥

ब्राह्मणी पात्रं जलेन ... (पॄ) ॥८॥

C) Übersetzen Sie und wandeln Sie Singularsätze in Pluralsätze um und umgekehrt:

योगयुक्तो मतिं दुःखमक्षनयन्त्यां प्रज्ञायां समाधत्ते ॥१॥

यो भिक्षवे दानानि दद्यात्सो ऽपि दानपुण्यमाददीत ॥२॥

ब्राह्मणा भारं न बिभ्रतीति ब्राह्मणदासो भारं गृहमबिभः ॥३॥

Abb.: पुरुषा भारं न बिभ्रतीति स्त्री भारं गृहमबिभः
(Bildquelle: Details)

क्षत्रियशूरः पुत्रमादाय योद्धुं कुलमजहात् । स युद्धे शत्रुहतत्वाच्छरीरं हित्वा पुनर्भवमैत् ॥४॥

देवदत्तमपि सुखं दुःखमोक्षेष्टिं न पिपर्ति । सेष्टिः प्रज्ञयैव सम्पूर्यते ॥५॥

यः साधुर्भूतेभ्यो ऽभयं ददाति तस्माद्भूतानि न बिभ्यति स च तेभ्यो न बिभेति ॥६॥

मितमतयो नरकभयात्स्वर्गलोभाच्च पुण्यं कुर्वन्ति पापं च जहति । अमितप्रज्ञाबुद्धा हि नरकेभ्यो न बिभीयुः स्वर्गांश्च न लुभ्येयुः । ते भयं च लोभं चारुन्धन् ॥७॥