الدرس 27

27.1. استخدام الموضع (सप्तमी مؤنث = "النهاية الإعرابية السابعة")

يقف الموضع (सप्तमी) على الأسئلة:

• أين؟
• متى؟
• في ظل أي ظروف؟
• بالنسبة إلى ماذا؟

1. يشير الموضع (सप्तमी) على سؤال "أين؟" إلى المكان الذي يوجد فيه الفاعل (कर्ता) أو مفعول الفعل، أو حيث تتم العملية نفسها.

नगरे वसति = "إنه يسكن في المدينة"

صورة: जयपुरनगरे
جايبور، 1875.
(مصدر الصورة: تفاصيل)

2. يشير الموضع على سؤال "متى؟" إلى الوقت أو الظروف الخارجية:

तस्मिन्काले = "في ذلك الوقت، في هذا الوقت"

وينتمي إليه أيضاً ما يُسمى بـ Locativus Absolutus:

إذا حددت العملية أو حالة شخص أو شيء الوقت الذي - أو الظروف التي تحتها - يقوم فيها شخص آخر أو شيء ما بعملية أو يوجد في حالة معينة، فإن الكلمة التي تشير إلى الشخص الأول أو الشيء تأتي مع الكلمة التي تحدد نفس الشيء بشكل أقرب (والتي غالباً ما تكون اسم مفعول) في الموضع (सप्तमी):

एवं गच्छति काले = "بينما يمر الوقت هكذا..."
>
तस्मिन्गते = "عندما كان قد غادر..."

أحياناً لا يُشار إلى الفاعل (कर्ता) بشكل صريح:

एवं सति = "نظراً لأن الأمور تسير هكذا"

يجب ترجمة Locativus absolutus حسب السياق بـ "بينما" (مثلاً اسم مفعول حاضر)، "بعد أن"، "عندما" (مثلاً اسم مفعول ماضٍ)، "نظراً لأن"، "لأن"، "رغم أن"، "إذا" وما إلى ذلك.

الصورة: एवं गच्छति कालयुष्ट्रः स्वपितi
راجستان.
(مصدر الصورة: تفاصيل)

3. يأتي الموضع أيضًا للإجابة على السؤال "بخصوص ماذا؟" وما شابه:

अस्ति तस्य पुत्रे स्नेहः = "لديه حب لابنه" (حرفياً: "من حيث يتعلق الأمر بالابن، يوجد لديه حب")

الصورة: अस्ति तस्य पुत्रे स्नेहः
هولي.
(مصدر الصورة: تفاصيل)

4. يُستخدم الموضع في القواميس المحلية وعند المعلقين لتحديد معنى الكلمة:

भू सत्तायाम् = "الجذر भू بمعنى 'الوجود' (sat-tā)"

مزيد من استخدام الموضع لاحقًا.

27.2. صياغة اللوكاتيفا (सप्तमी)

النهايات النظامية للمحل (सप्तमी) هي:

• المفرد: -i
• الجمع: -su

انتبه إلى التغيرات الصوتية قبل -su وكذلك احتمالية تحويل -su إلى -ṣu!

27.2.1. الأسماء ذات الجذور الساكنة

الجذر	Lokativ Singular सप्तमी एकवचन	Lokativ Plural सप्तमी बहुवचन
यजन्त्	यजति (yaj-at-i)	यजत्सु
महान्त्	महति	महत्सु
पशुमन्त्	पशुमति	पशुमत्सु
गुणवन्त्	गुणवति	गुणवत्सु

27.2.2. الضمائر الاستفائية، والضمائر التوكيدية، والضمائر النسبية

	किम्	यद्	तद्	एतद्	इदम्
المذكر / المحايد الجر المفرد	कस्मिन्	यस्मिन्	तस्मिन्	एतस्मिन्	अस्मिन्
المذكر / المحايد الجر الجمع	केषु	येषु	तेषु	एतेषु	एषु
المؤنث الجر المفرد	कस्याम्	यस्याम्	तस्याम्	एतस्याम्	अस्याम्
المؤنث الجر الجمع	कासु	यासु	तासु	एतासु	आसु

27.2.2. الضمائر الاستفائية، والضمائر الإشارة، وأدوات النسب

	किम्	यद्	तद्	एतद्	इदम्
المذكر / المحايد الجر المفرد	कस्मिन्	यस्मिन्	तस्मिन्	एतस्मिन्	अस्मिन्
المذكر / المحايد الجر الجمع	केषु	येषु	तेषु	एतेषु	एषु
المؤنث الجر المفرد	कस्याम्	यस्याम्	तस्याम्	एतस्याम्	अस्याम्
المؤنث الجر الجمع	कासु	यासु	तासु	एतासु	आसु

27.2.3. الجذور المتحركة

	الجر المفرد	الجر الجمع
देव م.	देवे (« ديفا + -ي)	देवेषु
कवि م.	कवौ	कविषु
पशु م.	पशौ	पशुषु
देवता مؤ.	देवतायाम्	देवतासु
देवी مؤ.	देव्याम्	देवीषु
श्रुति مؤ.	श्रुतौ أو श्रुत्याम् (أي إما مثل كاڤي कवि أو مثل ديڤي देवी)	श्रुतिषु
धेनु مؤ.	धेनौ أو धेन्वाम्	धेनुषु

27.3. نظرة عامة على النهايات الإعرابية المنتظمة (विभक्ति)

	المفرد एकवचनम्		الجمع बहुवचनम्
	المذكر / المؤنث पुंस् / स्त्री	المحايد नपुंसकम्	المذكر / المؤنث पुंस् / स्त्री	المحايد नपुंसकम्
1. الرفع १. प्रथमा	-s	-Ø	-as	-i
2. النصب २. द्वितीया	-am	-Ø	-as	-i
3. الآلة ३. तृतीया	-ā
4. الجر (لـ) ४. चतुर्थी	-e
5. النزع (من) ५. पञ्चमी	-as
6. الملكية (لـ) ६. षष्ठी	-as
7. الجر (في) ७. सप्तमी	-i

रामो राजमणिः सदा विजयते रामं रमेशं भजे
रामेणाभिहता निशाचरचमू रामाय तस्मै नमः ।
रामान्नास्ति परायणम् परतरं रामस्य दासोऽस्म्यहम्
रामे चित्तलयः सदा भवतु मे भो राम मामुद्धर ॥

الترجمة:

1. المرفوع: راما، الجوهرة (मणि م.) بين الملوك (राजन् م.) يهزم دائماً (सदा).
2. الممنوع: أنا أحب (भज् 1U) راما، السيد والزوج (ईश م.) لراما (= لاكشمي).
3. بالأداة: قتل راما جيش (चमू مؤ.) ليلتي الماره (= الشياطين) (निशा مؤ. = ليلة).
4. لـ: لهذا راما تكون العبادة!
5. عن: لا يوجد ملاذ أفضل (परतर 3) من راما.
6. المضاف إليه: أنا (अहम्) أنا (अस्मि) عبد لراما.
7. في: في راما تكون (भवतु) دائماً السكينة (लय م.) قلبي (मे).
8. المناجي: يا راما، أنقذ (उद्धर = الأمر لـ उद् + हृ أو उद् + धृ) نفسي (माम्)!

27.5. قائمة الكلمات

वस् 1P (वसति): يقيم، يسكن (مع المضاف إليه للمكان الذي يقيم فيه الشخص)

المستقبل: वत्स्यति
المبني للمجهول: उष्यते
PPP: उषित
المصدر: वस्तुम्

من ذلك:

वस्तु ن.: مقعد، مكان؛ حقيقة مادية، شيء حقيقي، واقع، موضوع

वस्तुतस्: في الواقع، حقًا

वस् 2Ā (वस्ते): يرتدي (الملابس)، يحمل (الملابس)

المستقبل: वसिष्यते
PPM: वसित
المصدر: वसितुम्

من ذلك:

वस्त्र n.: وسيلة للارتداء = ثوب، لباس، قماش

م.: वस्त्राणि
Vastrāṇi. Majuli, Assam.
(مصدر الصورة: تفاصيل)

वस् 6P (उच्छति): يتألق (هذه الجذر مهم بسبب الاشتقاقات الاسمية:)

वसु n.: ثروة، كنز، ممتلكات، ملكية

वसन्त م.: ("مشرق" =) الربيع (مارس إلى مايو)

التصوير: वसन्तः
فاسانتا (Schleichera oleosa)، خببولي، ماهاراشترا، 2007-04-07.
(مصدر الصورة: تفاصيل)

हृ 1U (हरति): يحمل، يحمل؛ يجلب، يأخذ بعيدًا، يسرق

المستقبل: हरिष्यति
المبني للمجهول: ह्रियते
PPP: हृत
المصدر: हर्तुम्

من ذلك:

हर 3: منتزعًا؛ م.: المدمر = لقب لشيفا

نظير हर:

हरि 3: أشقر، أصفر، أخضر؛ م. لقب لفيشنو (لا ينتمي إلى الجذر हृ 1)

हरिहर م.: فيشنو وشيفا موحدين كإله واحد.

التوضيح: हरिहरः
هاريهارا (يسار: فيشنو، يمين: شيفا).
(مصدر الصورة: تفاصيل)

م.: हरिहरः
هاريهارا (يسار: فيشنو، يمين: شيفا). غودرومديوپ، بنغلاديش الغربية.
(مصدر الصورة: تفاصيل)

27.6. تمرين

أ) أدخل العبارات الموجودة بين قوسين في الجملة التالية في حالة الموضع (सप्तमी) المفرد، وإذا كان ذلك مناسبًا، الجمع. انتبه إلى اختلافات الساندحي المختلفة، أي اكتب كل جملة كاملة في كل مرة!

रामस् ... वसति । (ग्राम । गुरु । सत्यवान्कविः । पुत्रं लब्धुकामा ब्राह्मणी । गृह । तन्नगरम् । मुह्यञ्छत्रुः)

ب) ترجموا وحللوا التراكيب الاسمية المركبة:

धर्मं वदति गुरौ दुर्जना न शृण्वन्ति ॥१॥

बुद्धकाले नरैरार्यसत्यानि श्रोतुं शक्यन्ते ॥२॥

वसितसुवस्त्रां नरा लुभ्यन्ति । एवं सति सत्यो नरेभ्यः सुवस्त्राणीच्छन्ति ॥३॥

الصورة: वसितसुवस्त्रां नरा लुभ्यन्ति । एवं सति सत्यो नरेभ्यः सुवस्त्राणीच्छन्ति ॥
لوحة من رسم راجا رافي فارما (1848 - 1906).
(مصدر الصورة: تفاصيل)

पुत्रे मृतेऽपुत्रा ब्राह्मणी पुत्रं लब्धुं व्रतं करोति ॥४॥

उपनीतबालैर्गुरुकुले उष्यते ॥५॥

यज्ञकाले विगतेऽनिष्टदेवा विस्मृतयज्ञब्राह्मणेभ्यः क्रुध्यन्ति ॥६॥

गुरौ तिष्ठति बाल आसितुं नार्हति ॥७॥

एवं काले गच्छति स्वाचारक्षत्रिय इष्टं धनं न लभते ॥८॥

ब्राह्मण्यां महाकवावागच्छन्त्यां ब्राह्मणीपुत्रोऽप्यागच्छति ॥९॥

गुरुषूपदिशत्सु सुनीतबाला वक्तुं नार्हन्ति ॥१०॥

27.7. تصريفات للاحتفاظ بها

27.7.1. المذكرة التي تنتهي بـ -a: नर

	Singular एकवचनम्	Plural बहुवचनम्
1. Nominativ १. प्रथमा	नरस्	नरास्
2. Akkusativ २. द्वितीया	नरम्	नरान्
3. Instrumentalis ३. तृतीया	नरेण	नरैस्
4. Dativ ४. चतुर्थी	नराय	नरेभ्यस्
5. Ablativ ५. पञ्चमी	नरात्	नरेभ्यस्
6. Genetiv ६. षष्ठी	नरस्य	नराणाम्
7. Lokativ ७. सप्तमी	नरे	नरेषु

الصورة: नराः
ناران. أودايبور.
(مصدر الصورة: تفاصيل)

27.7.2. المذكرات على -ا: फल

	Singular एकवचनम्	Plural बहुवचनम्
1. Nominativ १. प्रथमा	फलम्	फलानि
2. Akkusativ २. द्वितीया	फलम्	फलानि
3. Instrumentalis ३. तृतीया	फलेन	फलैस्
4. Dativ ४. चतुर्थी	फलाय	फलेभ्यस्
5. Ablativ ५. पञ्चमी	फलात्	फलेभ्यस्
6. Genetiv ६. षष्ठी	फलस्य	फलाणाम्
7. Lokativ ७. सप्तमी	फले	फलेषु

الصورة: फलानि
الثمار. بنغالور.
(مصدر الصورة: تفاصيل)

الدرس 27.7.3. المذكرات على -ā: क्षत्रिया

	Singular एकवचनम्	Plural बहुवचनम्
1. Nominativ १. प्रथमा	क्षत्रिया	क्षत्रियास्
2. Akkusativ २. द्वितीया	क्षत्रियाम्	क्षत्रियास्
3. Instrumentalis ३. तृतीया	क्षत्रियया	क्षत्रियाभिस्
4. Dativ ४. चतुर्थी	क्षत्रियायै	क्षत्रियाभ्यस्
5. Ablativ ५. पञ्चमी	क्षत्रियायास्	क्षत्रियाभ्यस्
6. Genetiv ६. षष्ठी	क्षत्रियायास्	क्षत्रियाणाम्
7. Lokativ ७. सप्तमी	क्षत्रियायाम्	क्षत्रियासु

الصورة: क्षत्रिया
الملكة الأم فاني فيلاس سانيدانه (1866 - 1934) مع حفيدها الأمير جيا تشامارادا واديار، ميسور.
(مصدر الصورة: تفاصيل)

الدرس 27.7.4. المذكرات المنتهية بـ -i: अरि

	Singular एकवचनम्	Plural बहुवचनम्
1. Nominativ १. प्रथमा	अरिस्	अरयस्
2. Akkusativ २. द्वितीया	अरिम्	अरीन्
3. Instrumentalis ३. तृतीया	अरिणा	अरिभिस्
4. Dativ ४. चतुर्थी	अरये	अरिभ्यस्
5. Ablativ ५. पञ्चमी	अरेस्	अरिभ्यस्
6. Genetiv ६. षष्ठी	अरेस्	अरीणाम्
7. Lokativ ७. सप्तमी	अरौ	अरिषु

الصورة: अरयः
إعدام مشاركين في تمرد عام 1857. صورة فوتوغرافية لفيليس بيتو (1833/1834 - حوالي 1907).
(مصدر الصورة: تفاصيل)

الدرس 27.7.5. المذكرات على -i: मति

	Singular एकवचनम्	Plural बहुवचनम्
1. Nominativ १. प्रथमा	मतिस्	मतयस्
2. Akkusativ २. द्वितीया	मतिम्	मतीस्
3. Instrumentalis ३. तृतीया	मत्या	मतिभिस्
4. Dativ ४. चतुर्थी	मतेस् / मत्यै	मतिभ्यस्
5. Ablativ ५. पञ्चमी	मतेस् / मत्यास्	मतिभ्यस्
6. Genetiv ६. षष्ठी	मतेस् / मत्यास्	मतीणाम्
7. Lokativ ७. सप्तमी	मतौ / मत्याम्	मतिषु

27.7.6. المذكرة التي تنتهي بـ -u: गुरु

	Singular एकवचनम्	Plural बहुवचनम्
1. Nominativ १. प्रथमा	गुरुस्	गुरवस्
2. Akkusativ २. द्वितीया	गुरुम्	गुरून्
3. Instrumentalis ३. तृतीया	गुरुणा	गुरुभिस्
4. Dativ ४. चतुर्थी	गुरवे	गुरुभ्यस्
5. Ablativ ५. पञ्चमी	गुरोस्	गुरुभ्यस्
6. Genetiv ६. षष्ठी	गुरोस्	गुरूणाम्
7. Lokativ ७. सप्तमी	गुरौ	गुरुषु

الصورة: गुरुः
ماهاريشي ماهيش يوجي (1917 - 2008) غورو.
(مصدر الصورة: تفاصيل)

الدرس 27.7.7. المؤنث على -u: धेनु

	Singular एकवचनम्	Plural बहुवचनम्
1. Nominativ १. प्रथमा	धेनुस्	धेनवस्
2. Akkusativ २. द्वितीया	धेनुम्	धेनूस्
3. Instrumentalis ३. तृतीया	धेन्वा	धेनुभिस्
4. Dativ ४. चतुर्थी	धेनवे / धेन्वै	धेनुभ्यस्
5. Ablativ ५. पञ्चमी	धेनोस् / धेन्वास्	धेनुभ्यस्
6. Genetiv ६. षष्ठी	धेनोस् / धेन्वास्	धेनूणाम्
7. Lokativ ७. सप्तमी	धेनौ / धेन्वाम्	धेनुषु

الصورة: धेनुः
بقرة في أودايبور.
(مصدر الصورة: تفاصيل)

الدرس 27.7.8. مؤنثات متعددة المقاطع تنتهي بـ -ī: देवी

	Singular एकवचनम्	Plural बहुवचनम्
1. Nominativ १. प्रथमा	देवी	देव्यस्
2. Akkusativ २. द्वितीया	देवीम्	देवीस्
3. Instrumentalis ३. तृतीया	देव्या	देवीभिस्
4. Dativ ४. चतुर्थी	देव्यै	देवीभ्यस्
5. Ablativ ५. पञ्चमी	देव्यास्	देवीभ्यस्
6. Genetiv ६. षष्ठी	देव्यास्	देवीणाम्
7. Lokativ ७. सप्तमी	देव्याम्	देवीषु

الصورة: त्रिदेवी
الآلهات الثلاث (لاكشمي، بارفاتي، ساراسفاتي).
(مصدر الصورة: تفاصيل)

الدرس 27.7.9. اسم الفاعل المضارع للمجموعة الخارجية ينتهي بـ -ant: सन्त्

	Singular Maskulinum पुंस्	Singular Neutrum नपुंसकम्	Plural Maskulinum पुंस्	Plural Neutrum नपुंसकम्
1. Nominativ १. प्रथमा	सन्	सत्	सन्तः	सन्ति
2. Akkusativ २. द्वितीया	सन्तम्	सत्	सतस्	सन्ति
3. Instrumentalis ३. तृतीया	सता
4. Dativ ४. चतुर्थी	सते
5. Ablativ ५. पञ्चमी	सतस्
6. Genetiv ६. षष्ठी	सतस्
7. Lokativ ७. सप्तमी	सति

الصورة: सद्गुरुः
ساي بابا من شيردي (1835 - 1918).
(مصدر الصورة: تفاصيل)

27.7.10. महान्त्

	Singular Maskulinum पुंस्	Singular Neutrum नपुंसकम्	Plural Maskulinum पुंस्	Plural Neutrum नपुंसकम्
1. Nominativ १. प्रथमा	महान्	महत्	महान्तस्	महान्ति
2. Akkusativ २. द्वितीया	महान्तम्	महत्	महतस्	महान्ति
3. Instrumentalis ३. तृतीया	महता
4. Dativ ४. चतुर्थी	महते
5. Ablativ ५. पञ्चमी	महतस्
6. Genetiv ६. षष्ठी	महतस्
7. Lokativ ७. सप्तमी	महति

27.7.11. المذكرة والمحايد على -vant / -mant: गुणवन्त्

	Singular Maskulinum पुंस्	Singular Neutrum नपुंसकम्	Plural Maskulinum पुंस्	Plural Neutrum नपुंसकम्
1. Nominativ १. प्रथमा	गुणवान्	गुणवत्	गुणवन्तस्	गुणवन्ति
2. Akkusativ २. द्वितीया	गुणवन्तम्	गुणवत्	गुणवतस्	गुणवन्ति
3. Instrumentalis ३. तृतीया	गुणवता
4. Dativ ४. चतुर्थी	गुणवते
5. Ablativ ५. पञ्चमी	गुणवतस्
6. Genetiv ६. षष्ठी	गुणवतस्
7. Lokativ ७. सप्तमी	गुणवति

27.7.12. الضمائر التوضيحية: तद् । एतद् । इदम्

	Singular Masculine पुंस्	Singular Neuter नपुंसकम्	Singular Feminine स्त्री	Plural Masculine पुंस्	Plural Neuter नपुंसकम्	Plural Feminine स्त्री
1. Nominativ १. प्रथमा	सस् / स	तत्	सा	ते	तानि	तास्
2. Akkusativ २. द्वितीया	तम्	तत्	ताम्	तान्	तानि	तास्
3. Instrumentalis ३. तृतीया	तेन		तया	तैस्
4. Dativ ४. चतुर्थी	तस्मै		तस्यै	तेभ्यस्
5. Ablativ ५. पञ्चमी	तस्मात्		तस्यास्	तेभ्यस्
6. Genetiv ६. षष्ठी	तस्य		तस्यास्	तेषाम्
7. Lokativ ७. सप्तमी	तस्मिन्		तस्याम्	तेषु

	Singular एकवचनम्			Plural बहुवचनम्
	المذكر	المحايد	المؤنث	المذكر	المحايد	المؤنث
1. Nominativ १. प्रथमा	एषस् / एष	एतत्	एषा	एते	एतानि	एतास्
2. Akkusativ २. द्वितीया	एतम् / एनम्	एतत् / एनत्	एताम् / एनाम्	एतान् / एनान्	एतानि	एतास् / एनाः
3. Instrumentalis ३. तृतीया	एतेन / एनेन		एतया / एनया	एतैस्
4. Dativ ४. चतुर्थी	एतस्मै		एतस्यै	एतेभ्यस्
5. Ablativ ५. पञ्चमी	एतस्मात्		एतस्यास्	एतेभ्यस्
6. Genetiv ६. षष्ठी	एतस्य		एतस्यास्	एतेषाम्
7. Lokativ ७. सप्तमी	एतस्मिन्		एतस्याम्	एतेषु

	Singular एकवचनम्			Plural बहुवचनम्
	المذكر	المحايد	المؤنث	المذكر	المحايد	المؤنث
1. Nominativ १. प्रथमा	अयम्	इदम्	इयम्	इमे	इमानि	इमास्
2. Akkusativ २. द्वितीया	इमम् / एनम्	इदम् / एनत्	इमाम् / एनाम्	इमान् / एनान्	इमानि / एनानि	इमास् / एनाः
3. Instrumentalis ३. तृतीया	अनेन / एनेन		अनया / एनया	एभिस्
4. Dativ ४. चतुर्थी	अस्मै		अस्यै	एभ्यस्
5. Ablativ ५. पञ्चमी	अस्मात्		अस्यास्	एभ्यस्
6. Genetiv ६. षष्ठी	अस्य		अस्यास्	एषाम्
7. Lokativ ७. सप्तमी	अस्मिन्		अस्याम्	एषु

27.7.13. الضمير النسبي: यद्

	Singular Masculine पुंस्	Singular Neuter नपुंसकम्	Singular Feminine स्त्री	Plural Masculine पुंस्	Plural Neuter नपुंसकम्	Plural Feminine स्त्री
1. Nominativ १. प्रथमा	यस्	यत्	या	ये	यानि	यास्
2. Akkusativ २. द्वितीया	यम्	यत्	याम्	यान्	यानि	यास्
3. Instrumentalis ३. तृतीया	येन		यया	यैस्
4. Dativ ४. चतुर्थी	यस्मै		यस्यै	येभ्यस्
5. Ablativ ५. पञ्चमी	यस्मात्		यस्यास्	येभ्यस्
6. Genetiv ६. षष्ठी	यस्य		यस्यास्	येषाम्
7. Lokativ ७. सप्तमी	यस्मिन्		यस्याम्	येषु

27.7.14. أدوات الاستفهام: किम्

	Singular Masculine पुंस्	Singular Neuter नपुंसकम्	Singular Feminine स्त्री	Plural Masculine पुंस्	Plural Neuter नपुंसकम्	Plural Feminine स्त्री
1. Nominativ १. प्रथमा	कस्	किम्	का	के	कानि	कास्
2. Akkusativ २. द्वितीया	कम्	किम्	काम्	कान्	कानि	कास्
3. Instrumentalis ३. तृतीया	केन		कया	कैस्
4. Dativ ४. चतुर्थी	कस्मै		कस्यै	केभ्यस्
5. Ablativ ५. पञ्चमी	कस्मात्		कस्यास्	केभ्यस्
6. Genetiv ६. षष्ठी	कस्य		कस्यास्	केषाम्
7. Lokativ ७. सप्तमी	कस्मिन्		कस्याम्	केषु

الصورة: कस्मात् ؟
تسونامي 2005، سريلانكا.
(مصدر الصورة: تفاصيل)