Skip to content

Lesson 27

27.1. Use of the Locative (सप्तमी f. = "seventh case ending")

The Locative (सप्तमी) answers the questions:

  • where?
  • when?
  • under what circumstances?
  • with respect to what?

1. The Locative (सप्तमी) answers the question "Where?" by indicating the space in (at, on, near) which the agent (कर्ता) or object of an action is located, or where the action itself takes place.

नगरे वसति = "He lives in the city"

Fig.: जयपुरनगरे
Jaipur, 1875.
(Image source: Details)

2. The Locative answers the question "When?" by indicating the point in time or external circumstances:

तस्मिन्काले = "at that time, at this time"

Also belonging here is the so-called Locativus Absolutus:

If an action or state of a person or thing determines the time at which, or the circumstances under which, ANOTHER person or thing performs an action or is in a specific state, then the word designating the first person or thing, together with the word specifying it further (which is often a participle), appears in the Locative case (सप्तमी):

एवं गच्छति काले = "while time passes thus..."
>
तस्मिन्गते = "when he had gone..."

Sometimes the agent (कर्ता) is not explicitly stated:

एवं सति = "since it is so"

The Locativus Absolutus must be translated according to context as "while" (e.g., Present Participle), "after", "when" (e.g., PPP), "since", "because", "although", "if", etc.

Note: In the absolute construction, the agent of the absolute must be identical to the agent of the main clause; in the locative absolute, the agent of the locative absolute and the agent of the main verb must be different.

Fig.: एवं गच्छति कालयुष्ट्रः स्वपितi
Rajasthan.
(Image source: Details)

3. The locative also answers the question "With respect to what?" etc.:

अस्ति तस्य पुत्रे स्नेहः = "He has love for his son" (literally: "With respect to the son, there is love in him")

Fig.: अस्ति तस्य पुत्रे स्नेहः
Holi.
(Image source: Details)

4. The locative is used in native dictionaries and by commentators to indicate the meaning of a word:

भू सत्तायाम् = "the root भू in the meaning 'beingness' (sat-tā)"

Further details on the usage of the locative will follow later.

27.2. Formation of the Locative (सप्तमी)

The regular endings of the locative (सप्तमी) are:

  • Singular: -i
  • Plural: -su

Note the sound changes before -su as well as the possible cerebralization of -su to -ṣu!

27.2.1. Consonant Stems

StemLocative Singular
सप्तमी एकवचन
Locative Plural
सप्तमी बहुवचन
यजन्त्यजति (yaj-at-i)यजत्सु
महान्त्महतिमहत्सु
पशुमन्त्पशुमतिपशुमत्सु
गुणवन्त्गुणवतिगुणवत्सु

27.2.2. Küsi-, näite- ja relatiivpronoomenid

किम्यद्तद्एतद्इदम्
Maskulinum / Neutrum
Lokativ Singular
कस्मिन्यस्मिन्तस्मिन्एतस्मिन्अस्मिन्
Maskulinum / Neutrum
Lokativ Plural
केषुयेषुतेषुएतेषुएषु
Femininum
Lokativ Singular
कस्याम्यस्याम्तस्याम्एतस्याम्अस्याम्
Femininum
Lokativ Plural
कासुयासुतासुएतासुआसु

27.2.3. Vokalische Stämme

Lokativ SingularLokativ Plural
देव m.देवे
(« deva + -i)
देवेषु
कवि m.कवौकविषु
पशु m.पशौपशुषु
देवता f.देवतायाम्देवतासु
देवी f.देव्याम्देवीषु
श्रुति f.श्रुतौ oder श्रुत्याम्
(d.h. entweder wie kavi
कवि oder wie devī
देवी)
श्रुतिषु
धेनु f.धेनौ oder धेन्वाम्धेनुषु

27.3. Ülevaade regulaarsetest käändelõppudest (विभक्ति)

Singular
एकवचनम्
Plural
बहुवचनम्
Maskulinum / Femininum
पुंस् / स्त्री
Neutrum
नपुंसकम्
Maskulinum / Femininum
पुंस् / स्त्री
Neutrum
नपुंसकम्
1. Nominativ
. प्रथमा
-s-as-i
2. Akkusativ
. द्वितीया
-am-as-i
3. Instrumentalis
. तृतीया
4. Dativ
. चतुर्थी
-e
5. Ablativ
. पञ्चमी
-as
6. Genetiv
. षष्ठी
-as
7. Lokativ
. सप्तमी
-i

Signaalpunasega trükitud: tugevad käänded (tüve astmestiku korral).

27.4. Salm kõigi käändevormidega (ainsus) sõnast राम

Joonis: रामे चित्तलयः सदा भवतु मे भो राम मामुद्धर ॥

Rāma-Satz.
(Pildi allikas: Details)

sig[रामो] राजमणिः सदा विजयते रामं रमेशं भजे:br रामेणाभिहता निशाचरचमू रामाय तस्मै नमः ।:br रामान्नास्ति परायणम् परतरं रामस्य दासोऽस्म्यहम्:br रामे चित्तलयः सदा भवतु मे भो राम मामुद्धर ॥

Tõlge:

  1. Nimetav: Rāma, kuningate (राजन् m.) juveel (मणि m.) võidab alati (सदा).
  2. Omastav: Ma armastan (भज् 1U) Rāmat, Ramā (= Lakṣmī) isandat ja abikaasat (ईश m.).
  3. Alaleütlev: Rāma tappis öösel ringi uitajate (= deemonite) (निशा f. = öö) armee (चमू f.).
  4. Daativ: Sellele Rāmale olgu austus!
  5. Ablatiiv: Parem (परतर 3) varjupaik (परायण n.) kui Rāma puudub.
  6. Genitiiv: Mina (अहम्) olen (अस्मि) Rāma teenija.
  7. Lokatiiv: Rāmas olgu (भवतु) alati minu (मे) südame rahu (लय m.).
  8. Vokatiiv: Rāma, päästa (उद्धर = imperatiiv sõnast उद् + हृ või उद् + धृ) mind (माम्)!

27.5. Wortliste

वस् 1P (वसति): viibima, elama (koos isiku lokatiiviga, kelle juures elatakse)

Fut.: वत्स्यति:br Pass.: उष्यते:br PPP: उषित:br Inf.: वस्तुम्

davon:

वस्तु n.: Sitz, Ort; Realie, reales Ding, Wirklichkeit, Gegenstand

वस्तुतस्: in Wirklichkeit, wirklich

वस् 2Ā (वस्ते): anziehen (Kleidung), tragen (Kleidung)

Fut.: वसिष्यते:br PPP: वसित:br Inf.: वसितुम्

davon:

वस्त्र n.: Mittel, um sich anzuziehen = Kleid, Gewand, Stoff

Joonis: वस्त्राणि

Vastrāṇi. Majuli, Assam.
(Pildi allikas: Details)

वस् 6P (उच्छति): helendama (see juur on oluline nominaalvormide tõttu:)

वसु n.: Reichtum, Schatz, Habe, Besitz

वसन्त m.: ("leuchtend" =) Frühling (März bis Mai)

Joonis: वसन्तः

Vasanta (Schleichera oleosa), Khopoli, Maharashtra, 2007-04-07.
(Pildi allikas: Details)

हृ 1U (हरति): halten, tragen; holen, wegnehmen, rauben

Fut.: हरिष्यति:br Pass.: ह्रियते:br PPP: हृत:br Inf.: हर्तुम्

davon:

हर 3: ära võttev; m.: hävitaja = Śiva epiteet

Gegenstück zu हर:

हरि 3: blond, kollane, roheline; m. Viṣṇu epiteet (ei kuulu juure हृ 1 juurde)

हरिहर m.: Viṣṇu ja Śiva ühendatuna üheks jumaluseks.

Joonis: हरिहरः

Harihara (links: Viṣṇu, rechts: Śiva).
(Pildi allikas: Details)

Joonis: हरिहरः

Harihara (links: Viṣṇu, rechts: Śiva). Godrumdwip, West Bengal.
(Pildi allikas: Details)

27.6. Übung

रामस् ... वसति । (ग्राम । गुरु । सत्यवान्कविः । पुत्रं लब्धुकामा ब्राह्मणी । गृह । तन्नगरम् । मुह्यञ्छत्रुः)

B) Tõlkige ja lahutage liitsõnad:

धर्मं वदति गुरौ दुर्जना न शृण्वन्ति ॥१॥ बुद्धकाले नरैरार्यसत्यानि श्रोतुं शक्यन्ते ॥२॥ वसितसुवस्त्रां नरा लुभ्यन्ति । एवं सति सत्यो नरेभ्यः सुवस्त्राणीच्छन्ति ॥३॥

Joonis: वसितसुवस्त्रां नरा लुभ्यन्ति । एवं सति सत्यो नरेभ्यः सुवस्त्राणीच्छन्ति ॥

Rāja Ravi Varmā (1848 - 1906) maal.
(Pildi allikas: Details)

पुत्रे मृतेऽपुत्रा ब्राह्मणी पुत्रं लब्धुं व्रतं करोति ॥४॥ उपनीतबालैर्गुरुकुले उष्यते ॥५॥ यज्ञकाले विगतेऽनिष्टदेवा विस्मृतयज्ञब्राह्मणेभ्यः क्रुध्यन्ति ॥६॥ गुरौ तिष्ठति बाल आसितुं नार्हति ॥७॥ एवं काले गच्छति स्वाचारक्षत्रिय इष्टं धनं न लभते ॥८॥ ब्राह्मण्यां महाकवावागच्छन्त्यां ब्राह्मणीपुत्रोऽप्यागच्छति ॥९॥ गुरुषूपदिशत्सु सुनीतबाला वक्तुं नार्हन्ति ॥१०॥

27.7. Deklinationsparadigmen zum Auswendiglernen

27.7.1. Meessugu lõpuga -a: नर

Singular
एकवचनम्
Plural
बहुवचनम्
1. Nominativ
. प्रथमा
नरस्नरास्
2. Akkusativ
. द्वितीया
नरम्नरान्
3. Instrumentalis
. तृतीया
नरेणनरैस्
4. Dativ
. चतुर्थी
नरायनरेभ्यस्
5. Ablativ
. पञ्चमी
नरात्नरेभ्यस्
6. Genetiv
. षष्ठी
नरस्यनराणाम्
7. Lokativ
. सप्तमी
नरेनरेषु

Joonis: नराः

Naran. Udaipur.
(Pildi allikas: Details)

27.7.2. Kesksoost lõpuga -a: फल

Singular
एकवचनम्
Plural
बहुवचनम्
1. Nominativ
. प्रथमा
फलम्फलानि
2. Akkusativ
. द्वितीया
फलम्फलानि
3. Instrumentalis
. तृतीया
फलेनफलैस्
4. Dativ
. चतुर्थी
फलायफलेभ्यस्
5. Ablativ
. पञ्चमी
फलात्फलेभ्यस्
6. Genetiv
. षष्ठी
फलस्यफलाणाम्
7. Lokativ
. सप्तमी
फलेफलेषु

Joonis: फलानि

Früchte. Bangalore.
(Pildi allikas: Details)

27.7.3. Naissoost lõpuga -ā: क्षत्रिया

Singular
एकवचनम्
Plural
बहुवचनम्
1. Nominativ
. प्रथमा
क्षत्रियाक्षत्रियास्
2. Akkusativ
. द्वितीया
क्षत्रियाम्क्षत्रियास्
3. Instrumentalis
. तृतीया
क्षत्रिययाक्षत्रियाभिस्
4. Dativ
. चतुर्थी
क्षत्रियायैक्षत्रियाभ्यस्
5. Ablativ
. पञ्चमी
क्षत्रियायास्क्षत्रियाभ्यस्
6. Genetiv
. षष्ठी
क्षत्रियायास्क्षत्रियाणाम्
7. Lokativ
. सप्तमी
क्षत्रियायाम्क्षत्रियासु

Joonis: क्षत्रिया

Maharani Vani Vilasa Sannidhana (1866 - 1934) with her grandson Prince Jaya Chamaraja Wadiyar, Mysore.
(Pildi allikas: Details)

27.7.4. Meessugu lõpuga -i: अरि

Singular
एकवचनम्
Plural
बहुवचनम्
1. Nominativ
. प्रथमा
अरिस्अरयस्
2. Akkusativ
. द्वितीया
अरिम्अरीन्
3. Instrumentalis
. तृतीया
अरिणाअरिभिस्
4. Dativ
. चतुर्थी
अरयेअरिभ्यस्
5. Ablativ
. पञ्चमी
अरेस्अरिभ्यस्
6. Genetiv
. षष्ठी
अरेस्अरीणाम्
7. Lokativ
. सप्तमी
अरौअरिषु

Joonis: अरयः

Kahe 1857. aasta mässus osaleja hukkamine. Felice Beato (1833/1834 - u 1907) foto.
(Pildi allikas: Details)

27.7.5. Naissoost lõpuga -i: मति

Singular
एकवचनम्
Plural
बहुवचनम्
1. Nominativ
. प्रथमा
मतिस्मतयस्
2. Akkusativ
. द्वितीया
मतिम्मतीस्
3. Instrumentalis
. तृतीया
मत्यामतिभिस्
4. Dativ
. चतुर्थी
मतेस् / मत्यैमतिभ्यस्
5. Ablativ
. पञ्चमी
मतेस् / मत्यास्मतिभ्यस्
6. Genetiv
. षष्ठी
मतेस् / मत्यास्मतीणाम्
7. Lokativ
. सप्तमी
मतौ / मत्याम्मतिषु

27.7.6. Meessugu lõpuga -u: गुरु

Singular
एकवचनम्
Plural
बहुवचनम्
1. Nominativ
. प्रथमा
गुरुस्गुरवस्
2. Akkusativ
. द्वितीया
गुरुम्गुरून्
3. Instrumentalis
. तृतीया
गुरुणागुरुभिस्
4. Dativ
. चतुर्थी
गुरवेगुरुभ्यस्
5. Ablativ
. पञ्चमी
गुरोस्गुरुभ्यस्
6. Genetiv
. षष्ठी
गुरोस्गुरूणाम्
7. Lokativ
. सप्तमी
गुरौगुरुषु

Joonis: गुरुः

Maharishi Mahesh Yogi (1917 - 2008) Guru.
(Pildi allikas: Details)

27.7.7. Naissoost lõpuga -u: धेनु

Singular
एकवचनम्
Plural
बहुवचनम्
1. Nominativ
. प्रथमा
धेनुस्धेनवस्
2. Akkusativ
. द्वितीया
धेनुम्धेनूस्
3. Instrumentalis
. तृतीया
धेन्वाधेनुभिस्
4. Dativ
. चतुर्थी
धेनवे / धेन्वैधेनुभ्यस्
5. Ablativ
. पञ्चमी
धेनोस् / धेन्वास्धेनुभ्यस्
6. Genetiv
. षष्ठी
धेनोस् / धेन्वास्धेनूणाम्
7. Lokativ
. सप्तमी
धेनौ / धेन्वाम्धेनुषु

Joonis: धेनुः

Kuh in Udaipur.
(Pildi allikas: Details)

27.7.8. Mit -ī lõppevad mitmesilbilised naissoost sõnad: देवी

Singular
एकवचनम्
Plural
बहुवचनम्
1. Nominativ
. प्रथमा
देवीदेव्यस्
2. Akkusativ
. द्वितीया
देवीम्देवीस्
3. Instrumentalis
. तृतीया
देव्यादेवीभिस्
4. Dativ
. चतुर्थी
देव्यैदेवीभ्यस्
5. Ablativ
. पञ्चमी
देव्यास्देवीभ्यस्
6. Genetiv
. षष्ठी
देव्यास्देवीणाम्
7. Lokativ
. सप्तमी
देव्याम्देवीषु

Joonis: त्रिदेवी

Tridevī (Lakṣmī, Pārvatī, Sarasvatī).
(Pildi allikas: Details)

27.7.9. -ant lõpuga oleviku kesksõna Parasmaipada: सन्त्

Singular
Maskulinum
पुंस्
Singular
Neutrum
नपुंसकम्
Plural
Maskulinum
पुंस्
Plural
Neutrum
नपुंसकम्
1. Nominativ
. प्रथमा
सन्सत्सन्तःसन्ति
2. Akkusativ
. द्वितीया
सन्तम्सत्सतस्सन्ति
3. Instrumentalis
. तृतीया
सता
4. Dativ
. चतुर्थी
सते
5. Ablativ
. पञ्चमी
सतस्
6. Genetiv
. षष्ठी
सतस्
7. Lokativ
. सप्तमी
सति

Joonis: सद्गुरुः

Sai Baba of Shirdi (1835 - 1918).
(Pildi allikas: Details)

27.7.10. महान्त्

Singular
Maskulinum
पुंस्
Singular
Neutrum
नपुंसकम्
Plural
Maskulinum
पुंस्
Plural
Neutrum
नपुंसकम्
1. Nominativ
. प्रथमा
महान्महत्महान्तस्महान्ति
2. Akkusativ
. द्वितीया
महान्तम्महत्महतस्महान्ति
3. Instrumentalis
. तृतीया
महता
4. Dativ
. चतुर्थी
महते
5. Ablativ
. पञ्चमी
महतस्
6. Genetiv
. षष्ठी
महतस्
7. Lokativ
. सप्तमी
महति

27.7.11. Meessoost ja kesksoost sõnad, mis lõppevad -vant / -mant: गुणवन्त्

Singular
Maskulinum
पुंस्
Singular
Neutrum
नपुंसकम्
Plural
Maskulinum
पुंस्
Plural
Neutrum
नपुंसकम्
1. Nominativ
. प्रथमा
गुणवान्गुणवत्गुणवन्तस्गुणवन्ति
2. Akkusativ
. द्वितीया
गुणवन्तम्गुणवत्गुणवतस्गुणवन्ति
3. Instrumentalis
. तृतीया
गुणवता
4. Dativ
. चतुर्थी
गुणवते
5. Ablativ
. पञ्चमी
गुणवतस्
6. Genetiv
. षष्ठी
गुणवतस्
7. Lokativ
. सप्तमी
गुणवति

27.7.12. Demonstrativpronomina: तद् एतद् इदम्

Singular
Masculine
पुंस्
Singular
Neuter
नपुंसकम्
Singular
Feminine
स्त्री
Plural
Masculine
पुंस्
Plural
Neuter
नपुंसकम्
Plural
Feminine
स्त्री
1. Nominativ
. प्रथमा
सस् / तत्सातेतानितास्
2. Akkusativ
. द्वितीया
तम्तत्ताम्तान्तानितास्
3. Instrumentalis
. तृतीया
तेनतयातैस्
4. Dativ
. चतुर्थी
तस्मैतस्यैतेभ्यस्
5. Ablativ
. पञ्चमी
तस्मात्तस्यास्तेभ्यस्
6. Genetiv
. षष्ठी
तस्यतस्यास्तेषाम्
7. Lokativ
. सप्तमी
तस्मिन्तस्याम्तेषु
Singular
एकवचनम्
Plural
बहुवचनम्
Mask.Neutr.Fem.Mask.Neutr.Fem.
1. Nominativ
. प्रथमा
एषस् / एषएतत्एषाएतेएतानिएतास्
2. Akkusativ
. द्वितीया
एतम् / एनम्एतत् / एनत्एताम् / एनाम्एतान् / एनान्एतानिएतास् / एनाः
3. Instrumentalis
. तृतीया
एतेन / एनेनएतया / एनयाएतैस्
4. Dativ
. चतुर्थी
एतस्मैएतस्यैएतेभ्यस्
5. Ablativ
. पञ्चमी
एतस्मात्एतस्यास्एतेभ्यस्
6. Genetiv
. षष्ठी
एतस्यएतस्यास्एतेषाम्
7. Lokativ
. सप्तमी
एतस्मिन्एतस्याम्एतेषु
Singular
एकवचनम्
Plural
बहुवचनम्
Mask.Neutr.Fem.Mask.Neutr.Fem.
1. Nominativ
. प्रथमा
अयम्इदम्इयम्इमेइमानिइमास्
2. Akkusativ
. द्वितीया
इमम् / एनम्इदम् / एनत्इमाम् / एनाम्इमान् / एनान्इमानि / एनानिइमास् / एनाः
3. Instrumentalis
. तृतीया
अनेन / एनेनअनया / एनयाएभिस्
4. Dativ
. चतुर्थी
अस्मैअस्यैएभ्यस्
5. Ablativ
. पञ्चमी
अस्मात्अस्यास्एभ्यस्
6. Genetiv
. षष्ठी
अस्यअस्यास्एषाम्
7. Lokativ
. सप्तमी
अस्मिन्अस्याम्एषु

27.7.13. Relativpronomen: यद्

Singular
Masculine
पुंस्
Singular
Neuter
नपुंसकम्
Singular
Feminine
स्त्री
Plural
Masculine
पुंस्
Plural
Neuter
नपुंसकम्
Plural
Feminine
स्त्री
1. Nominativ
. प्रथमा
यस्यत्यायेयानियास्
2. Akkusativ
. द्वितीया
यम्यत्याम्यान्यानियास्
3. Instrumentalis
. तृतीया
येनययायैस्
4. Dativ
. चतुर्थी
यस्मैयस्यैयेभ्यस्
5. Ablativ
. पञ्चमी
यस्मात्यस्यास्येभ्यस्
6. Genetiv
. षष्ठी
यस्ययस्यास्येषाम्
7. Lokativ
. सप्तमी
यस्मिन्यस्याम्येषु

27.7.14. Fragepronomen: किम्

Singular
Masculine
पुंस्
Singular
Neuter
नपुंसकम्
Singular
Feminine
स्त्री
Plural
Masculine
पुंस्
Plural
Neuter
नपुंसकम्
Plural
Feminine
स्त्री
1. Nominativ
. प्रथमा
कस्किम्काकेकानिकास्
2. Akkusativ
. द्वितीया
कम्किम्काम्कान्कानिकास्
3. Instrumentalis
. तृतीया
केनकयाकैस्
4. Dativ
. चतुर्थी
कस्मैकस्यैकेभ्यस्
5. Ablativ
. पञ्चमी
कस्मात्कस्यास्केभ्यस्
6. Genetiv
. षष्ठी
कस्यकस्यास्केषाम्
7. Lokativ
. सप्तमी
कस्मिन्कस्याम्केषु

Joonis: कस्मात् ?

Tsunami 2005, Sri Lanka.
(Pildi allikas: Details)

Part of Tüpfli's Global Village Library