Lecție 27

27.1. Utilizarea cazului locativ (सप्तमी f. = "a șaptea terminație de caz")

Cazul locativ (सप्तमी) răspunde la întrebările:

• undeva? (locul)
• când?
• în ce împrejurări?
• cu privire la ce?

1. Cazul locativ (सप्तमी) răspunde la întrebarea "Unde?" indicând spațiul în (la, pe, lângă) care se află agentul (कर्ता) sau obiectul unei acțiuni, sau locul în care se desfășoară însăși acțiunea.

नगरे वसति = "El locuiește în oraș"

Fig.: जयपुरनगरे
Jaipur, 1875.
(Sursa imaginii: Detalii)

2. Cazul locativ indică, răspunzând la întrebarea "Când?", momentul sau circumstanțele exterioare:

तस्मिन्काले = "în acel moment, în acea vreme"

Aici se încadrează și ceea ce se numește Locativus Absolutus:

Dacă acțiunea sau starea unei persoane sau lucruri determină timpul în care - sau circumstanțele sub care - o ALTĂ persoană sau lucru săvârșește o acțiune sau se află într-o anumită stare, atunci cuvântul care indică prima persoană sau lucru împreună cu cuvântul care o specifică mai detaliat (care este adesea un participiu) trece în cazul locativ (सप्तमी):

एवं गच्छति काले = "pe măsură ce timpul trece..."
>
तस्मिन्गते = "după ce el plecase..."

Uneori, agentul (कर्ता) nu este menționat explicit:

एवं सति = "deoarece lucrurile stau așa"

Locativus absolutus trebuie tradus în funcție de context cu "în timp ce" (de ex. participiu prezent), "după ce", "când" (de ex. PPP), "deoarece", "pentru că", "deși", "dacă" etc.

Rețineți: la ablativul absolut, agentul ablativului absolut și agentul propoziției principale trebuie să fie identice; la locativul absolut, agentul locativului absolut și agentul verbului principal trebuie să fie diferiți.

Fig.: एवं गच्छति कालयुष्ट्रः स्वपितi
Rajasthan.
(Sursa imaginii: Detalii)

3. Locativul se folosește și pentru întrebarea „În raport cu ce?” sau similar:

अस्ति तस्य पुत्रे स्नेहः = „El are iubire pentru fiul său” (literal: „În raport cu fiul, este la el iubire”)

Fig.: अस्ति तस्य पुत्रे स्नेहः
Holi.
(Sursa imaginii: Detalii)

4. Locativul este utilizat în dicționarele native și de către comentatori pentru a indica sensul unui cuvânt:

भू सत्तायाम् = „rădăcina भू în sensul de „ființare” (sat-tā)”

Mai multe detalii despre utilizarea locativului mai târziu.

27.2. Formarea locativului (सप्तमी)

Terminațiile regulate ale locativului (सप्तमी) sunt:

• Singular: -i
• Plural: -su

Luați în considerare modificările fonetice înainte de -su, precum și posibila cerebralizare a lui -su în -ṣu!

27.2.1. Steme consonantice

Stemă	Locativ Singular सप्तमी एकवचन	Locativ Plural सप्तमी बहुवचन
यजन्त्	यजति (yaj-at-i)	यजत्सु
महान्त्	महति	महत्सु
पशुमन्त्	पशुमति	पशुमत्सु
गुणवन्त्	गुणवति	गुणवत्सु

27.2.2. Pronume interogative, demonstrative și relative

	किम्	यद्	तद्	एतद्	इदम्
Masculin / Neutru Locativ Singular	कस्मिन्	यस्मिन्	तस्मिन्	एतस्मिन्	अस्मिन्
Masculin / Neutru Locativ Plural	केषु	येषु	तेषु	एतेषु	एषु
Feminin Locativ Singular	कस्याम्	यस्याम्	तस्याम्	एतस्याम्	अस्याम्
Feminin Locativ Plural	कासु	यासु	तासु	एतासु	आसु

27.2.3. Teme vocalice

	Locativ Singular	Locativ Plural
देव m.	देवे (« deva + -i)	देवेषु
कवि m.	कवौ	कविषु
पशु m.	पशौ	पशुषु
देवता f.	देवतायाम्	देवतासु
देवी f.	देव्याम्	देवीषु
श्रुति f.	श्रुतौ sau श्रुत्याम् (adică fie ca kavi कवि, fie ca devī देवी)	श्रुतिषु
धेनु f.	धेनौ sau धेन्वाम्	धेनुषु

27.3. Prezentare generală a sufixelor cazuale regulate (विभक्ति)

	Singular एकवचनम्		Plural बहुवचनम्
	Masculin / Feminin पुंस् / स्त्री	Neutru नपुंसकम्	Masculin / Feminin पुंस् / स्त्री	Neutru नपुंसकम्
1. Nominativ १. प्रथमा	-s	-Ø	-as	-i
2. Acuzativ २. द्वितीया	-am	-Ø	-as	-i
3. Instrumental ३. तृतीया	-ā
4. Dativ ४. चतुर्थी	-e
5. Ablativ ५. पञ्चमी	-as
6. Genitiv ६. षष्ठी	-as
7. Locativ ७. सप्तमी	-i

Tipărit cu roșu: cazuri puternice (în cazul alternanței de stemă).

27.4. Un vers cu toate formele de declinare (singular) pentru राम

Fig.: रामे चित्तलयः सदा भवतु मे भो राम मामुद्धर ॥
Rāma-Satz.
(Sursa imaginii: Detalii)

sig[रामो] राजमणिः सदा विजयते रामं रमेशं भजे:br रामेणाभिहता निशाचरचमू रामाय तस्मै नमः ।:br रामान्नास्ति परायणम् परतरं रामस्य दासोऽस्म्यहम्:br रामे चित्तलयः सदा भवतु मे भो राम मामुद्धर ॥

Traducere:

1. Nominativ: Rāma, piatra prețioasă (मणि m.) dintre regi, biruie întotdeauna (सदा).
2. Acuzativ: Îl iubesc pe (भज् 1U) Rāma, stăpânul și soțul (ईश m.) lui Ramā (= Lakṣmī).
3. Instrumental: Rāma a ucis armata (चमू f.) a tâlharilor nocturni (= demonii) (निशा f. = noapte).
4. Dativ: Să fie adus omagiu acestui Rāma!
5. Ablativ: Nu există o refugiu mai bun (परतर 3) decât Rāma.
6. Genitiv: Eu (अहम्) sunt (अस्मि) un slujitor al lui Rāma.
7. Locativ: În Rāma să fie întotdeauna liniștea (भवतु) inimii mele (लय m.) (मे).
8. Vocativ: Rāma, mântuiește-mă (उद्धर = Imperativ pentru उद् + हृ sau उद् + धृ) pe mine (माम्)!

27.5. Listă de cuvinte

वस् 1P (वसति): a rămâne, a locui (cu Locativul persoanei la care se locuiește)

Futur: वत्स्यति:br Pasiv: उष्यते:br PPP: उषित:br Infinitiv: वस्तुम्

din acesta:

वस्तु n.: șezut, loc; realitate, lucru real, realitate, obiect

वस्तुतस्: în realitate, cu adevărat

वस् 2Ā (वस्ते): a îmbrăca (haine), a purta (haine)

Fut.: वसिष्यते:br PPP: वसित:br Inf.: वसितुम्

din aceasta:

वस्त्र n.: mijloc de a te îmbrăca = haină, veșmânt, țesătură

Fig.: वस्त्राणि
Vastrāṇi. Majuli, Assam.
(Sursa imaginii: Detalii)

वस् 6P (उच्छति): a străluci (această rădăcină este importantă pentru formarea substantivelor:)

वसु n.: bogăție, comoară, avere, posesiune

वसन्त m.: ("strălucitor" =) primăvară (martie până în mai)

Fig.: वसन्तः
Vasanta (Schleichera oleosa), Khopoli, Maharashtra, 2007-04-07.
(Sursa imaginii: Detalii)

हृ 1U (हरति): a ține, a purta; a lua, a îndepărta, a fura

Fut.: हरिष्यति:br Pass.: ह्रियते:br PPP: हृत:br Inf.: हर्तुम्

din aceasta:

हर 3: luând; m.: distrugătorul = nume al lui Śiva

Corespondentul pentru हर:

हरि 3: blond, galben, verde; m. nume al lui Viṣṇu (nu aparține rădăcinii हृ 1)

हरिहर m.: Viṣṇu și Śiva uniți ca o singură divinitate.

Fig.: हरिहरः
Harihara (stânga: Viṣṇu, dreapta: Śiva).
(Sursa imaginii: Detalii)

Fig.: हरिहरः
Harihara (stânga: Viṣṇu, dreapta: Śiva). Godrumdwip, Bengalul de Vest.
(Sursa imaginii: Detalii)

27.6. Exerciții

A) Introduceți în propoziția de mai jos expresiile din paranteză la Locativ (सप्तमी) Singular și - acolo unde este cazul - Plural. Rețineți diferitele Sandhi, adică scrieți de fiecare dată întreaga propoziție!

रामस् ... वसति । (ग्राम । गुरु । सत्यवान्कविः । पुत्रं लब्धुकामा ब्राह्मणी । गृह । तन्नगरम् । मुह्यञ्छत्रुः)

B) Traduceți și descompuneți compusele:

धर्मं वदति गुरौ दुर्जना न शृण्वन्ति ॥१॥ बुद्धकाले नरैरार्यसत्यानि श्रोतुं शक्यन्ते ॥२॥ वसितसुवस्त्रां नरा लुभ्यन्ति । एवं सति सत्यो नरेभ्यः सुवस्त्राणीच्छन्ति ॥३॥

Fig.: वसितसुवस्त्रां नरा लुभ्यन्ति । एवं सति सत्यो नरेभ्यः सुवस्त्राणीच्छन्ति ॥
Pictură de Rāja Ravi Varmā (1848 - 1906).
(Sursa imaginii: Detalii)

पुत्रे मृतेऽपुत्रा ब्राह्मणी पुत्रं लब्धुं व्रतं करोति ॥४॥ उपनीतबालैर्गुरुकुले उष्यते ॥५॥ यज्ञकाले विगतेऽनिष्टदेवा विस्मृतयज्ञब्राह्मणेभ्यः क्रुध्यन्ति ॥६॥ गुरौ तिष्ठति बाल आसितुं नार्हति ॥७॥ एवं काले गच्छति स्वाचारक्षत्रिय इष्टं धनं न लभते ॥८॥ ब्राह्मण्यां महाकवावागच्छन्त्यां ब्राह्मणीपुत्रोऽप्यागच्छति ॥९॥ गुरुषूपदिशत्सु सुनीतबाला वक्तुं नार्हन्ति ॥१०॥

27.7. Paradigme de declinare pentru memorare

27.7.1. Masculine în -a: नर

	Singular एकवचनम्	Plural बहुवचनम्
1. Nominativ १. प्रथमा	नरस्	नरास्
2. Acuzativ २. द्वितीया	नरम्	नरान्
3. Instrumental ३. तृतीया	नरेण	नरैस्
4. Dativ ४. चतुर्थी	नराय	नरेभ्यस्
5. Ablativ ५. पञ्चमी	नरात्	नरेभ्यस्
6. Genetiv ६. षष्ठी	नरस्य	नराणाम्
7. Locativ ७. सप्तमी	नरे	नरेषु

Fig.: नराः
Naran. Udaipur.
(Sursa imaginii: Detalii)

27.7.2. Neutre în -a: फल

	Singular एकवचनम्	Plural बहुवचनम्
1. Nominativ १. प्रथमा	फलम्	फलानि
2. Acuzativ २. द्वितीया	फलम्	फलानि
3. Instrumental ३. तृतीया	फलेन	फलैस्
4. Dativ ४. चतुर्थी	फलाय	फलेभ्यस्
5. Ablativ ५. पञ्चमी	फलात्	फलेभ्यस्
6. Genetiv ६. षष्ठी	फलस्य	फलाणाम्
7. Locativ ७. सप्तमी	फले	फलेषु

Fig.: फलानि
Fructe. Bangalore.
(Sursa imaginii: Detalii)

27.7.3. Feminine în -ā: क्षत्रिया

	Singular एकवचनम्	Plural बहुवचनम्
1. Nominativ १. प्रथमा	क्षत्रिया	क्षत्रियास्
2. Acuzativ २. द्वितीया	क्षत्रियाम्	क्षत्रियास्
3. Instrumental ३. तृतीया	क्षत्रियया	क्षत्रियाभिस्
4. Dativ ४. चतुर्थी	क्षत्रियायै	क्षत्रियाभ्यस्
5. Ablativ ५. पञ्चमी	क्षत्रियायास्	क्षत्रियाभ्यस्
6. Genetiv ६. षष्ठी	क्षत्रियायास्	क्षत्रियाणाम्
7. Locativ ७. सप्तमी	क्षत्रियायाम्	क्षत्रियासु

Fig.: क्षत्रिया
Maharani Vani Vilasa Sannidhana (1866 - 1934) cu nepotul ei, Prințul Jaya Chamaraja Wadiyar, Mysore.
(Sursa imaginii: Detalii)

27.7.4. Masculine în -i: अरि

	Singular एकवचनम्	Plural बहुवचनम्
1. Nominativ १. प्रथमा	अरिस्	अरयस्
2. Acuzativ २. द्वितीया	अरिम्	अरीन्
3. Instrumental ३. तृतीया	अरिणा	अरिभिस्
4. Dativ ४. चतुर्थी	अरये	अरिभ्यस्
5. Ablativ ५. पञ्चमी	अरेस्	अरिभ्यस्
6. Genetiv ६. षष्ठी	अरेस्	अरीणाम्
7. Locativ ७. सप्तमी	अरौ	अरिषु

Fig.: अरयः
Spânzurarea a doi participanți la Rebeliunea din 1857. Fotografie de Felice Beato (1833/1834 - cca. 1907).
(Sursa imaginii: Detalii)

27.7.5. Feminine în -i: मति

	Singular एकवचनम्	Plural बहुवचनम्
1. Nominativ १. प्रथमा	मतिस्	मतयस्
2. Acuzativ २. द्वितीया	मतिम्	मतीस्
3. Instrumental ३. तृतीया	मत्या	मतिभिस्
4. Dativ ४. चतुर्थी	मतेस् / मत्यै	मतिभ्यस्
5. Ablativ ५. पञ्चमी	मतेस् / मत्यास्	मतिभ्यस्
6. Genetiv ६. षष्ठी	मतेस् / मत्यास्	मतीणाम्
7. Locativ ७. सप्तमी	मतौ / मत्याम्	मतिषु

27.7.6. Masculine în -u: गुरु

	Singular एकवचनम्	Plural बहुवचनम्
1. Nominativ १. प्रथमा	गुरुस्	गुरवस्
2. Acuzativ २. द्वितीया	गुरुम्	गुरून्
3. Instrumental ३. तृतीया	गुरुणा	गुरुभिस्
4. Dativ ४. चतुर्थी	गुरवे	गुरुभ्यस्
5. Ablativ ५. पञ्चमी	गुरोस्	गुरुभ्यस्
6. Genetiv ६. षष्ठी	गुरोस्	गुरूणाम्
7. Locativ ७. सप्तमी	गुरौ	गुरुषु

Fig.: गुरुः
Maharishi Mahesh Yogi (1917 - 2008) Guru.
(Sursa imaginii: Detalii)

27.7.7. Feminine în -u: धेनु

	Singular एकवचनम्	Plural बहुवचनम्
1. Nominativ १. प्रथमा	धेनुस्	धेनवस्
2. Acuzativ २. द्वितीया	धेनुम्	धेनूस्
3. Instrumental ३. तृतीया	धेन्वा	धेनुभिस्
4. Dativ ४. चतुर्थी	धेनवे / धेन्वै	धेनुभ्यस्
5. Ablativ ५. पञ्चमी	धेनोस् / धेन्वास्	धेनुभ्यस्
6. Genetiv ६. षष्ठी	धेनोस् / धेन्वास्	धेनूणाम्
7. Locativ ७. सप्तमी	धेनौ / धेन्वाम्	धेनुषु

Fig.: धेनुः
Vacă în Udaipur.
(Sursa imaginii: Detalii)

27.7.8. Feminine multisilabice în -ī: देवी

	Singular एकवचनम्	Plural बहुवचनम्
1. Nominativ १. प्रथमा	देवी	देव्यस्
2. Acuzativ २. द्वितीया	देवीम्	देवीस्
3. Instrumental ३. तृतीया	देव्या	देवीभिस्
4. Dativ ४. चतुर्थी	देव्यै	देवीभ्यस्
5. Ablativ ५. पञ्चमी	देव्यास्	देवीभ्यस्
6. Genetiv ६. षष्ठी	देव्यास्	देवीणाम्
7. Locativ ७. सप्तमी	देव्याम्	देवीषु

Fig.: त्रिदेवी
Tridevī (Lakṣmī, Pārvatī, Sarasvatī).
(Sursa imaginii: Detalii)

27.7.9. Participiul prezent la Parasmaipada cu sufixul -ant: सन्त्

	Singular Masculin पुंस्	Singular Neutru नपुंसकम्	Plural Masculin पुंस्	Plural Neutru नपुंसकम्
1. Nominativ १. प्रथमा	सन्	सत्	सन्तः	सन्ति
2. Acuzativ २. द्वितीया	सन्तम्	सत्	सतस्	सन्ति
3. Instrumental ३. तृतीया	सता
4. Dativ ४. चतुर्थी	सते
5. Ablativ ५. पञ्चमी	सतस्
6. Genetiv ६. षष्ठी	सतस्
7. Locativ ७. सप्तमी	सति

Fig.: सद्गुरुः
Sai Baba of Shirdi (1835 - 1918).
(Sursa imaginii: Detalii)

27.7.10. महान्त्

	Singular Masculin पुंस्	Singular Neutru नपुंसकम्	Plural Masculin पुंस्	Plural Neutru नपुंसकम्
1. Nominativ १. प्रथमा	महान्	महत्	महान्तस्	महान्ति
2. Acuzativ २. द्वितीया	महान्तम्	महत्	महतस्	महान्ति
3. Instrumental ३. तृतीया	महता
4. Dativ ४. चतुर्थी	महते
5. Ablativ ५. पञ्चमी	महतस्
6. Genetiv ६. षष्ठी	महतस्
7. Locativ ७. सप्तमी	महति

27.7.11. Masculine și neutre în -vant / -mant: गुणवन्त्

	Singular Masculin पुंस्	Singular Neutru नपुंसकम्	Plural Masculin पुंस्	Plural Neutru नपुंसकम्
1. Nominativ १. प्रथमा	गुणवान्	गुणवत्	गुणवन्तस्	गुणवन्ति
2. Acuzativ २. द्वितीया	गुणवन्तम्	गुणवत्	गुणवतस्	गुणवन्ति
3. Instrumental ३. तृतीया	गुणवता
4. Dativ ४. चतुर्थी	गुणवते
5. Ablativ ५. पञ्चमी	गुणवतस्
6. Genetiv ६. षष्ठी	गुणवतस्
7. Locativ ७. सप्तमी	गुणवति

27.7.12. Pronume demonstrative: तद् । एतद् । इदम्

	Singular Masculin पुंस्	Singular Neutru नपुंसकम्	Singular Feminin स्त्री	Plural Masculin पुंस्	Plural Neutru नपुंसकम्	Plural Feminin स्त्री
1. Nominativ १. प्रथमा	सस् / स	तत्	सा	ते	तानि	तास्
2. Acuzativ २. द्वितीया	तम्	तत्	ताम्	तान्	तानि	तास्
3. Instrumental ३. तृतीया	तेन		तया	तैस्
4. Dativ ४. चतुर्थी	तस्मै		तस्यै	तेभ्यस्
5. Ablativ ५. पञ्चमी	तस्मात्		तस्यास्	तेभ्यस्
6. Genetiv ६. षष्ठी	तस्य		तस्यास्	तेषाम्
7. Locativ ७. सप्तमी	तस्मिन्		तस्याम्	तेषु

	Singular एकवचनम्			Plural बहुवचनम्
	Masc.	Neutr.	Fem.	Masc.	Neutr.	Fem.
1. Nominativ १. प्रथमा	एषस् / एष	एतत्	एषा	एते	एतानि	एतास्
2. Acuzativ २. द्वितीया	एतम् / एनम्	एतत् / एनत्	एताम् / एनाम्	एतान् / एनान्	एतानि	एनाः / एनाः
3. Instrumental ३. तृतीया	एतेन / एनेन		एतया / एनया	एतैस्
4. Dativ ४. चतुर्थी	एतस्मै		एतस्यै	एतेभ्यस्
5. Ablativ ५. पञ्चमी	एतस्मात्		एतस्यास्	एतेभ्यस्
6. Genetiv ६. षष्ठी	एतस्य		एतस्यास्	एतेषाम्
7. Locativ ७. सप्तमी	एतस्मिन्		एतस्याम्	एतेषु

	Singular एकवचनम्			Plural बहुवचनम्
	Masc.	Neutr.	Fem.	Masc.	Neutr.	Fem.
1. Nominativ १. प्रथमा	अयम्	इदम्	इयम्	इमे	इमानि	इमास्
2. Acuzativ २. द्वितीया	इमम् / एनम्	इदम् / एनत्	इमाम् / एनाम्	इमान् / एनान्	इमानि / एनानि	इमास् / एनाः
3. Instrumental ३. तृतीया	अनेन / एनेन		अनया / एनया	एभिस्
4. Dativ ४. चतुर्थी	अस्मै		अस्यै	एभ्यस्
5. Ablativ ५. पञ्चमी	अस्मात्		अस्यास्	एभ्यस्
6. Genetiv ६. षष्ठी	अस्य		अस्यास्	एषाम्
7. Locativ ७. सप्तमी	अस्मिन्		अस्याम्	एषु

27.7.13. Pronume relativ: यद्

	Singular Masculin पुंस्	Singular Neutru नपुंसकम्	Singular Feminin स्त्री	Plural Masculin पुंस्	Plural Neutru नपुंसकम्	Plural Feminin स्त्री
1. Nominativ १. प्रथमा	यस्	यत्	या	ये	यानि	यास्
2. Acuzativ २. द्वितीया	यम्	यत्	याम्	यान्	यानि	यास्
3. Instrumental ३. तृतीया	येन		यया	यैस्
4. Dativ ४. चतुर्थी	यस्मै		यस्यै	येभ्यस्
5. Ablativ ५. पञ्चमी	यस्मात्		यस्यास्	येभ्यस्
6. Genetiv ६. षष्ठी	यस्य		यस्यास्	येषाम्
7. Locativ ७. सप्तमी	यस्मिन्		यस्याम्	येषु

27.7.14. Pronume interogativ: किम्

	Singular Masculin पुंस्	Singular Neutru नपुंसकम्	Singular Feminin स्त्री	Plural Masculin पुंस्	Plural Neutru नपुंसकम्	Plural Feminin स्त्री
1. Nominativ १. प्रथमा	कस्	किम्	का	के	कानि	कास्
2. Acuzativ २. द्वितीया	कम्	किम्	काम्	कान्	कानि	कास्
3. Instrumental ३. तृतीया	केन		कया	कैस्
4. Dativ ४. चतुर्थी	कस्मै		कस्यै	केभ्यस्
5. Ablativ ५. पञ्चमी	कस्मात्		कस्यास्	केभ्यस्
6. Genetiv ६. षष्ठी	कस्य		कस्यास्	केषाम्
7. Locativ ७. सप्तमी	कस्मिन्		कस्याम्	केषु

Fig.: कस्मात् ?
Tsunami 2005, Sri Lanka.
(Sursa imaginii: Detalii)