🇿🇦 AF - Afrikaans
🇿🇦 AF - Afrikaans
Voorkoms
🇿🇦 AF - Afrikaans
🇿🇦 AF - Afrikaans
Voorkoms
Die lokatief (सप्तमी) beantwoord die volgende vrae:
1. Die lokatiwus (सप्तमी) beantwoord die vraag 'Waar?' deur die ruimte aan te dui waarin (by, op, naby) die agent (कर्ता) of die voorwerp van 'n handeling geleë is, of waar die handeling self plaasvind.
नगरे वसति = "Hy woon in die stad"

Fig.: जयपुरनगरे
Jaipur, 1875.
(Beeldbron: Besonderhede)
2. Die lokatiewe geval dui die tyd of eksterne omstandighede aan in reaksie op die vraag "Wanneer?":
तस्मिन्काले = "op daardie tydstip, op daardie tyd"
Dit sluit ook die sogenaamde lokatiewe absoluut in:
**As die handeling of toestand van 'n persoon of ding die tyd bepaal waarop – of die omstandighede waaronder – 'n ANDER persoon of ding 'n handeling verrig of in 'n bepaalde toestand is, dan dui die woord wat die eerste persoon of ding aandui, saam met die woord wat dit meer in detail spesifiseer (wat dikwels 'n deelwoord is) in die lokatiewe geval (सप्तमी):
एवं गच्छति काले = "terwyl die tyd só verbygaan..."
>
तस्मिन्गते = "toe hy weg was..."
Soms word die agent (कर्ता) nie uitdruklik genoem nie:
एवं सति = "aangesien dit so is"
Afhangende van die konteks, moet die lokatiewe absoluut vertaal word as "terwyl" (bv. teenwoordige deelwoord), "na", "toe" (bv. verlede deelwoord), "aangesien", "omdat", "alhoewel", "as", ens.
Nota: in die absolutiewe geval moet die agent van die absolutiewe klousule dieselfde wees as die agent van die hoofklousule; in die lokatiewe absolutiewe moet die agent van die lokatiewe absolutiewe verskil van die agent van die hoofwerkwoord.

Fig.: एवं गच्छति कालयुष्ट्रः स्वपितi
Rajasthan.
(Beeldbron: Besonderhede)
3. Die lokatief word ook gebruik as antwoord op vrae soos 'In verhouding tot wat?' en soortgelyke:
अस्ति तस्य पुत्रे स्नेहः = "Hy het liefde vir sy seun" (lit. "Wat die seun betref, is daar liefde in hom")

Fig.: अस्ति तस्य पुत्रे स्नेहः
Holi.
(Beeldbron: Details)
4. In plaaslike woordeboeke en onder kommentators word die lokatiwus gebruik om die betekenis van 'n woord aan te dui:
भू सत्तायाम् = "die wortel भू in die sin van 'bestaan' (sat-tā)"
Meer oor die gebruik van die lokatief later.
Die gereelde uitgangstekens van die lokatief (सप्तमी) is:
Let op die klankveranderings voor -su, asook die moontlike serebralisering van -su na -ṣu!
| Stam | Lokatief enkelvoud सप्तमी एकवचन | Lokatief meervoud सप्तमी बहुवचन |
|---|---|---|
| यजन्त् | यजति (yaj-at-i) | यजत्सु |
| महान्त् | महति | महत्सु |
| पशुमन्त् | पशुमति | पशुमत्सु |
| गुणवन्त् | गुणवति | गुणवत्सु |
| किम् | यद् | तद् | एतद् | इदम् | |
|---|---|---|---|---|---|
| Maskulinum / Neutrum Lokatief Enkelvoud | कस्मिन् | यस्मिन् | तस्मिन् | एतस्मिन् | अस्मिन् |
| Maskulinum / Neutrum Lokatief Meervoud | केषु | येषु | तेषु | एतेषु | एषु |
| Femininum Lokatief Enkelvoud | कस्याम् | यस्याम् | तस्याम् | एतस्याम् | अस्याम् |
| Femininum Lokatief Meervoud | कासु | यासु | तासु | एतासु | आसु |
| Lokatief Enkelvoud | Lokatief Meervoud | |
|---|---|---|
| देव m. | देवे (« deva + -i) | देवेषु |
| कवि m. | कवौ | कविषु |
| पशु m. | पशौ | पशुषु |
| देवता f. | देवतायाम् | देवतासु |
| देवी f. | देव्याम् | देवीषु |
| श्रुति f. | श्रुतौ of श्रुत्याम् (d.w.s. óf soos kavi कवि óf soos devī देवी) | श्रुतिषु |
| धेनु f. | धेनौ of धेन्वाम् | धेनुषु |
| Enkelvoud एकवचनम् | Meervoud बहुवचनम् | |||
|---|---|---|---|---|
| Maskulinum / Femininum पुंस् / स्त्री | Neutrum नपुंसकम् | Maskulinum / Femininum पुंस् / स्त्री | Neutrum नपुंसकम् | |
| 1. Nominatief १. प्रथमा | -s | -Ø | -as | -i |
| 2. Akkusatief २. द्वितीया | -am | -Ø | -as | -i |
| 3. Instrumentalis ३. तृतीया | -ā | |||
| 4. Dativ ४. चतुर्थी | -e | |||
| 5. Ablatief ५. पञ्चमी | -as | |||
| 6. Genetief ६. षष्ठी | -as | |||
| 7. Lokatief ७. सप्तमी | -i | |||
In helderrooi gedruk: sterk gevalle (in stamgradering).

Fig.: रामे चित्तलयः सदा भवतु मे भो राम मामुद्धर ॥
Rāma-Satz.
(Beeldbron: Besonderhede)
रामो राजमणिः सदा विजयते रामं रमेशं भजे:br रामेणाभिहता निशाचरचमू रामाय तस्मै नमः ।:br रामान्नास्ति परायणम् परतरं रामस्य दासोऽस्म्यहम्:br रामे चित्तलयः सदा भवतु मे भो राम मामुद्धर ॥
Vertaling:
वस् 1P (वसति): bly, woon (met die lokatief van die persoon met wie mens woon)
Toek.: वत्स्यति:br Pass.: उष्यते:br PPP: उषित:br Infinitief: वस्तुम्
waarvan:
वस्तु n.: sitplek, plek; werklikheid, werklike ding, werklikheid, voorwerp
वस्तुतस्: in werklikheid, regtig
वस् 2Ā (वस्ते): aantrek (klere), dra (klere)
Toek.: वसिष्यते:br PPP: वसित:br Inf.: वसितुम्
waarvan:
वस्त्र n.: kledingstukke = rok, kledingstuk, stof

Fig.: वस्त्राणि
Vastrāṇi. Majuli, Assam.
(Beeldbron: Details)
वस् 6P (उच्छति): om te skyn (hierdie wortel is belangrik weens die selfstandige naamwoordvormings:)
वसु n.: rykdom, skat, besittings, eiendom
वसन्त m.: ("skitterend" =) lente (Maart tot Mei)

Fig.: वसन्तः
Vasanta (Schleichera oleosa), Khopoli, Maharashtra, 7 April 2007.
(Beeldbron: Details)
हृ 1U (हरति): hou, dra; haal, wegneem, steel
Toek.: हरिष्यति:br Pass.: ह्रियते:br PPP: हृत:br Infinitief: हर्तुम्
waarvan:
हर 3: die vernietiger; m.: die Vernietiger = bynaam van Śiva
Gelyke van हर:
हरि 3: mooi, geel, groen; m. bynaam van Viṣṇu (hoort nie by die wortel हृ 1 nie)
हरिहर m.: Viṣṇu en Śiva verenig as 'n enkele godheid.

Fig.: हरिहरः
Harihara (links: Viṣṇu, regs: Śiva).
(Beeldbron: Details)

Fig.: हरिहरः
Harihara (links: Viṣṇu, regs: Śiva). Godrumdwip, Wes-Bengale.
(Beeldbron: Details)
A) In die volgende sin voeg die uitdrukkings in hakies in die lokatiwus (सप्तमी) in die enkelvoud en – waar toepaslik – in die meervoud in. Neem kennis van die verskillende sandhi-reëls; met ander woorde, skryf elke keer die volle sin uit!
रामस् ... वसति । (ग्राम । गुरु । सत्यवान्कविः । पुत्रं लब्धुकामा ब्राह्मणी । गृह । तन्नगरम् । मुह्यञ्छत्रुः)
B) Vertaal en ontleed die samestellings:
धर्मं वदति गुरौ दुर्जना न शृण्वन्ति ॥१॥ बुद्धकाले नरैरार्यसत्यानि श्रोतुं शक्यन्ते ॥२॥ वसितसुवस्त्रां नरा लुभ्यन्ति । एवं सति सत्यो नरेभ्यः सुवस्त्राणीच्छन्ति ॥३॥

Afbeelding: वसितसुवस्त्रां नरा लुभ्यन्ति । एवं सति सत्यो नरेभ्यः सुवस्त्राणीच्छन्ति ॥
Skildery deur Rāja Ravi Varmā (1848 - 1906).
(Beeldbron: Details)
पुत्रे मृतेऽपुत्रा ब्राह्मणी पुत्रं लब्धुं व्रतं करोति ॥४॥ उपनीतबालैर्गुरुकुले उष्यते ॥५॥ यज्ञकाले विगतेऽनिष्टदेवा विस्मृतयज्ञब्राह्मणेभ्यः क्रुध्यन्ति ॥६॥ गुरौ तिष्ठति बाल आसितुं नार्हति ॥७॥ एवं काले गच्छति स्वाचारक्षत्रिय इष्टं धनं न लभते ॥८॥ ब्राह्मण्यां महाकवावागच्छन्त्यां ब्राह्मणीपुत्रोऽप्यागच्छति ॥९॥ गुरुषूपदिशत्सु सुनीतबाला वक्तुं नार्हन्ति ॥१०॥
| Enkelvoud एकवचनम् | Meervoud बहुवचनम् | |
|---|---|---|
| 1. Nominatief १. प्रथमा | नरस् | नरास् |
| 2. Akkusatief २. द्वितीया | नरम् | नरान् |
| 3. Instrumentalis ३. तृतीया | नरेण | नरैस् |
| 4. Datief ४. चतुर्थी | नराय | नरेभ्यस् |
| 5. Ablatief ५. पञ्चमी | नरात् | नरेभ्यस् |
| 6. Genetief ६. षष्ठी | नरस्य | नराणाम् |
| 7. Lokatief ७. सप्तमी | नरे | नरेषु |

Fig.: नराः
Naran. Udaipur.
(Image source: Details)
| Singular एकवचनम् | Plural बहुवचनम् | |
|---|---|---|
| 1. Nominative १. प्रथमा | फलम् | फलानि |
| 2. Accusative २. द्वितीया | फलम् | फलानि |
| 3. Instrumental ३. तृतीया | फलेन | फलैस् |
| 4. Dative ४. चतुर्थी | फलाय | फलेभ्यस् |
| 5. Ablative ५. पञ्चमी | फलात् | फलेभ्यस् |
| 6. Genitive ६. षष्ठी | फलस्य | फलाणाम् |
| 7. Locative ७. सप्तमी | फले | फलेषु |

Fig.: फलानि
Fruits. Bangalore.
(Image source: Details)
| Singular एकवचनम् | Plural बहुवचनम् | |
|---|---|---|
| 1. Nominative १. प्रथमा | क्षत्रिया | क्षत्रियास् |
| 2. Accusative २. द्वितीया | क्षत्रियाम् | क्षत्रियास् |
| 3. Instrumental ३. तृतीया | क्षत्रियया | क्षत्रियाभिस् |
| 4. Dative ४. चतुर्थी | क्षत्रियायै | क्षत्रियाभ्यस् |
| 5. Ablative ५. पञ्चमी | क्षत्रियायास् | क्षत्रियाभ्यस् |
| 6. Genitive ६. षष्ठी | क्षत्रियायास् | क्षत्रियाणाम् |
| 7. Locative ७. सप्तमी | क्षत्रियायाम् | क्षत्रियासु |

Fig.: क्षत्रिया
Maharani Vani Vilasa Sannidhana (1866 - 1934) with her grandson Prince Jaya Chamaraja Wadiyar, Mysore.
(Image source: Details)
| Enkelvoud एकवचनम् | Meervoud बहुवचनम् | |
|---|---|---|
| 1. Nominatief १. प्रथमा | अरिस् | अरयस् |
| 2. Akkusatief २. द्वितीया | अरिम् | अरीन् |
| 3. Instrumentalis ३. तृतीया | अरिणा | अरिभिस् |
| 4. Dativ ४. चतुर्थी | अरये | अरिभ्यस् |
| 5. Ablatief ५. पञ्चमी | अरेस् | अरिभ्यस् |
| 6. Genetief ६. षष्ठी | अरेस् | अरीणाम् |
| 7. Lokatief ७. सप्तमी | अरौ | अरिषु |

Afbeelding: अरयः
Ophanging van twee deelnemers aan de opstand van 1857. Fotografie door Felice Beato (1833/1834 - ca. 1907).
(Bron afbeelding: Details)
| Enkelvoud एकवचनम् | Meervoud बहुवचनम् | |
|---|---|---|
| 1. Nominatief १. प्रथमा | मतिस् | मतयस् |
| 2. Akkusatief २. द्वितीया | मतिम् | मतीस् |
| 3. Instrumentalis ३. तृतीया | मत्या | मतिभिस् |
| 4. Dativ ४. चतुर्थी | मतेस् / मत्यै | मतिभ्यस् |
| 5. Ablatief ५. पञ्चमी | मतेस् / मत्यास् | मतिभ्यस् |
| 6. Genetief ६. षष्ठी | मतेस् / मत्यास् | मतीणाम् |
| 7. Lokatief ७. सप्तमी | मतौ / मत्याम् | मतिषु |
| Enkelvoud एकवचनम् | Meervoud बहुवचनम् | |
|---|---|---|
| 1. Nominatief १. प्रथमा | गुरुस् | गुरवस् |
| 2. Akkusatief २. द्वितीया | गुरुम् | गुरून् |
| 3. Instrumentalis ३. तृतीया | गुरुणा | गुरुभिस् |
| 4. Dativ ४. चतुर्थी | गुरवे | गुरुभ्यस् |
| 5. Ablatief ५. पञ्चमी | गुरोस् | गुरुभ्यस् |
| 6. Genetief ६. षष्ठी | गुरोस् | गुरूणाम् |
| 7. Lokatief ७. सप्तमी | गुरौ | गुरुषु |

Fig.: गुरुः
Maharishi Mahesh Yogi (1917 - 2008) Guru.
(Beeldbron: Details)
| Enkelvoud एकवचनम् | Meervoud बहुवचनम् | |
|---|---|---|
| 1. Nominatief १. प्रथमा | धेनुस् | धेनवस् |
| 2. Akkusatief २. द्वितीया | धेनुम् | धेनूस् |
| 3. Instrumentalis ३. तृतीया | धेन्वा | धेनुभिस् |
| 4. Datief ४. चतुर्थी | धेनवे / धेन्वै | धेनुभ्यस् |
| 5. Ablatief ५. पञ्चमी | धेनोस् / धेन्वास् | धेनुभ्यस् |
| 6. Genetief ६. षष्ठी | धेनोस् / धेन्वास् | धेनूणाम् |
| 7. Lokatief ७. सप्तमी | धेनौ / धेन्वाम् | धेनुषु |

Fig.: धेनुः
Koe in Udaipur.
(Beeldbron: Details)
| Enkelvoud एकवचनम् | Meervoud बहुवचनम् | |
|---|---|---|
| 1. Nominatief १. प्रथमा | देवी | देव्यस् |
| 2. Akkusatief २. द्वितीया | देवीम् | देवीस् |
| 3. Instrumentalis ३. तृतीया | देव्या | देवीभिस् |
| 4. Datief ४. चतुर्थी | देव्यै | देवीभ्यस् |
| 5. Ablatief ५. पञ्चमी | देव्यास् | देवीभ्यस् |
| 6. Genetief ६. षष्ठी | देव्यास् | देवीणाम् |
| 7. Lokatief ७. सप्तमी | देव्याम् | देवीषु |

Fig.: त्रिदेवी
Tridevī (Lakṣmī, Pārvatī, Sarasvatī).
(Beeldbron: Details)
| Singular Maskulinum पुंस् | Singular Neutrum नपुंसकम् | Plural Maskulinum पुंस् | Plural Neutrum नपुंसकम् | |
|---|---|---|---|---|
| 1. Nominativ १. प्रथमा | सन् | सत् | सन्तः | सन्ति |
| 2. Akkusativ २. द्वितीया | सन्तम् | सत् | सतस् | सन्ति |
| 3. Instrumentalis ३. तृतीया | सता | |||
| 4. Dativ ४. चतुर्थी | सते | |||
| 5. Ablativ ५. पञ्चमी | सतस् | |||
| 6. Genetiv ६. षष्ठी | सतस् | |||
| 7. Lokativ ७. सप्तमी | सति | |||

Fig.: सद्गुरुः
Sai Baba of Shirdi (1835 - 1918).
(Beeldbron: Details)
| Singular Maskulinum पुंस् | Singular Neutrum नपुंसकम् | Plural Maskulinum पुंस् | Plural Neutrum नपुंसकम् | |
|---|---|---|---|---|
| 1. Nominativ १. प्रथमा | महान् | महत् | महान्तस् | महान्ति |
| 2. Akkusativ २. द्वितीया | महान्तम् | महत् | महतस् | महान्ति |
| 3. Instrumentalis ३. तृतीया | महता | |||
| 4. Dativ ४. चतुर्थी | महते | |||
| 5. Ablativ ५. पञ्चमी | महतस् | |||
| 6. Genetiv ६. षष्ठी | महतस् | |||
| 7. Lokativ ७. सप्तमी | महति | |||
| Enkelvoud Maskulinum पुंस् | Enkelvoud Neutrum नपुंसकम् | Meervoud Maskulinum पुंस् | Meervoud Neutrum नपुंसकम् | |
|---|---|---|---|---|
| 1. Nominatief १. प्रथमा | गुणवान् | गुणवत् | गुणवन्तस् | गुणवन्ति |
| 2. Akkusatief २. द्वितीया | गुणवन्तम् | गुणवत् | गुणवतस् | गुणवन्ति |
| 3. Instrumentalis ३. तृतीया | गुणवता | |||
| 4. Dativ ४. चतुर्थी | गुणवते | |||
| 5. Ablatief ५. पञ्चमी | गुणवतस् | |||
| 6. Genetief ६. षष्ठी | गुणवतस् | |||
| 7. Lokatief ७. सप्तमी | गुणवति | |||
| Enkelvoud Maskulinum पुंस् | Enkelvoud Neutrum नपुंसकम् | Enkelvoud Femininum स्त्री | Meervoud Maskulinum पुंस् | Meervoud Neutrum नपुंसकम् | Meervoud Femininum स्त्री | |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1. Nominatief १. प्रथमा | सस् / स | तत् | सा | ते | तानि | तास् |
| 2. Akkusatief २. द्वितीया | तम् | तत् | ताम् | तान् | तानि | तास् |
| 3. Instrumentalis ३. तृतीया | तेन | तया | तैस् | |||
| 4. Dativ ४. चतुर्थी | तस्मै | तस्यै | तेभ्यस् | |||
| 5. Ablatief ५. पञ्चमी | तस्मात् | तस्यास् | तेभ्यस् | |||
| 6. Genetief ६. षष्ठी | तस्य | तस्यास् | तेषाम् | |||
| 7. Lokatief ७. सप्तमी | तस्मिन् | तस्याम् | तेषु | |||
| Enkelvoud एकवचनम् | Meervoud बहुवचनम् | |||||
|---|---|---|---|---|---|---|
| Mask. | Neutrum | Vroulik | Mask. | Neutrum | Vroulik | |
| 1. Nominatief १. प्रथमा | एषस् / एष | एतत् | एषा | एते | एतानि | एतास् |
| 2. Akkusatief २. द्वितीया | एतम् / एनम् | एतत् / एनत् | एताम् / एनाम् | एतान् / एनान् | एतानि | एतास् / एनाः |
| 3. Instrumentatief ३. तृतीया | एतेन / एनेन | एतया / एनया | एतैस् | |||
| 4. Datief ४. चतुर्थी | एतस्मै | एतस्यै | एतेभ्यस् | |||
| 5. Ablatief ५. पञ्चमी | एतस्मात् | एतस्यास् | एतेभ्यस् | |||
| 6. Genetief ६. षष्ठी | एतस्य | एतस्यास् | एतेषाम् | |||
| 7. Lokatief ७. सप्तमी | एतस्मिन् | एतस्याम् | एतेषु | |||
| Enkelvoud एकवचनम् | Meervoud बहुवचनम् | |||||
|---|---|---|---|---|---|---|
| Mask. | Neutrum | Vroulik | Mask. | Neutrum | Vroulik | |
| 1. Nominatief १. प्रथमा | अयम् | इदम् | इयम् | इमे | इमानि | इमास् |
| 2. Akkusatief २. द्वितीया | इमम् / एनम् | इदम् / एनत् | इमाम् / एनाम् | इमान् / एनान् | इमानि / एनानि | इमास् / एनाः |
| 3. Instrumentatief ३. तृतीया | अनेन / एनेन | अनया / एनया | एभिस् | |||
| 4. Datief ४. चतुर्थी | अस्मै | अस्यै | एभ्यस् | |||
| 5. Ablatief ५. पञ्चमी | अस्मात् | अस्यास् | एभ्यस् | |||
| 6. Genetief ६. षष्ठी | अस्य | अस्यास् | एषाम् | |||
| 7. Lokatief ७. सप्तमी | अस्मिन् | अस्याम् | एषु | |||
| Enkelvoud Manlik पुंस् | Enkelvoud Onsydig नपुंसकम् | Enkelvoud Vroulik स्त्री | Meervoud Manlik पुंस् | Meervoud Onsydig नपुंसकम् | Meervoud Vroulik स्त्री | |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1. Nominatief १. प्रथमा | यस् | यत् | या | ये | यानि | यास् |
| 2. Akkusatief २. द्वितीया | यम् | यत् | याम् | यान् | यानि | यास् |
| 3. Instrumentalis ३. तृतीया | येन | यया | यैस् | |||
| 4. Dativ ४. चतुर्थी | यस्मै | यस्यै | येभ्यस् | |||
| 5. Ablatief ५. पञ्चमी | यस्मात् | यस्यास् | येभ्यस् | |||
| 6. Genetief ६. षष्ठी | यस्य | यस्यास् | येषाम् | |||
| 7. Lokatief ७. सप्तमी | यस्मिन् | यस्याम् | येषु | |||
| Enkelvoud Manlik पुंस् | Enkelvoud Onsydig नपुंसकम् | Enkelvoud Vroulik स्त्री | Meervoud Manlik पुंस् | Meervoud Onsydig नपुंसकम् | Meervoud Vroulik स्त्री | |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1. Nominatief १. प्रथमा | कस् | किम् | का | के | कानि | कास् |
| 2. Akkusatief २. द्वितीया | कम् | किम् | काम् | कान् | कानि | कास् |
| 3. Instrumentalis ३. तृतीया | केन | कया | कैस् | |||
| 4. Dativ ४. चतुर्थी | कस्मै | कस्यै | केभ्यस् | |||
| 5. Ablatief ५. पञ्चमी | कस्मात् | कस्यास् | केभ्यस् | |||
| 6. Genetief ६. षष्ठी | कस्य | कस्यास् | केषाम् | |||
| 7. Lokatief ७. सप्तमी | कस्मिन् | कस्याम् | केषु | |||

Fig.: कस्मात् ?
Tsunami 2005, Sri Lanka.
(Bron: Details)