Lição 27

27.1. Uso do Locativo (सप्तमी f. = "sétima terminação de caso")

O locativo (सप्तमी) responde às perguntas:

• onde?
• quando?
• sob que circunstâncias?
• em relação a quê?

1. O locativo (सप्तमी) designa, em resposta à pergunta "Onde?", o espaço no qual (em, sobre, junto a) o agente (कर्ता) ou o objeto de uma ação se encontra, ou onde a própria ação ocorre.

नगरे वसति = "Ele mora na cidade"

Fig.: जयपुरनगरे
Jaipur, 1875.
(Fonte da imagem: Detalhes)

2. O locativo indica, em resposta à pergunta "Quando?", o momento ou as circunstâncias externas:

तस्मिन्काले = "naquele momento, nesta época"

A este grupo pertence também o chamado Locativus Absolutus:

Se a ação ou o estado de uma pessoa ou coisa determina o tempo em que — ou as circunstâncias sob as quais — uma OUTRA pessoa ou coisa realiza uma ação ou se encontra em um determinado estado, então a palavra que designa a primeira pessoa ou coisa, juntamente com a palavra que a qualifica (que frequentemente é um particípio), é colocada no locativo (सप्तमी):

एवं गच्छति काले = "enquanto o tempo passa assim..."

तस्मिन्गते = "quando ele se foi..."

Às vezes, o agente (कर्ता) não é indicado separadamente:

एवं सति = "sendo assim"

O locativo absoluto deve ser traduzido, conforme o contexto, por "enquanto" (p. ex., particípio presente), "depois que", "quando" (p. ex., PPP), "visto que", "porque", "embora", "se", etc.

Nota: no absolutivo, o agente do absolutivo e o agente do verbo principal devem ser idênticos; no locativo absoluto, o agente do locativo absoluto e o agente do verbo principal devem ser diferentes.

Fig.: एवं गच्छति कालयुष्ट्रः स्वपितi
Rajasthan.
(Fonte da imagem: Detalhes)

3. O locativo também responde à pergunta "Em relação a quê?" e similares:

अस्ति तस्य पुत्रे स्नेहः = "Ele tem amor por seu filho" (lit. "Em relação ao filho, há amor nele")

Fig.: अस्ति तस्य पुत्रे स्नेहः
Holi.
(Fonte da imagem: Detalhes)

4. O locativo é usado nos léxicos nativos e por comentadores para indicar o significado de uma palavra:

भू सत्तायाम् = "a raiz भू no significado de 'existência' (sat-tā)"

Mais sobre o uso do locativo posteriormente.

27.2. Formação do locativo (सप्तमी)

As terminações regulares do locativo (सप्तमी) são:

• Singular: -i
• Plural: -su

Note as mudanças sonoras antes de -su, bem como a eventual cerebralização de -su para -ṣu!

27.2.1. Temas consonantais

Radical	Lokativ Singular सप्तमी एकवचन	Lokativ Plural सप्तमी बहुवचन
यजन्त्	यजति (yaj-at-i)	यजत्सु
महान्त्	महति	महत्सु
पशुमन्त्	पशुमति	पशुमत्सु
गुणवन्त्	गुणवति	गुणवत्सु

27.2.2. Pronomes Interrogativos, Demonstrativos e Relativos

	किम्	यद्	तद्	एतद्	इदम्
Masculino / Neutro Locativo Singular	कस्मिन्	यस्मिन्	तस्मिन्	एतस्मिन्	अस्मिन्
Masculino / Neutro Locativo Plural	केषु	येषु	तेषु	एतेषु	एषु
Feminino Locativo Singular	कस्याम्	यस्याम्	तस्याम्	एतस्याम्	अस्याम्
Feminino Locativo Plural	कासु	यासु	तासु	एतासु	आसु

27.2.3. Temáticas Vocálicas

	Locativo Singular	Locativo Plural
देव m.	देवे (« deva + -i)	देवेषु
कवि m.	कवौ	कविषु
पशु m.	पशौ	पशुषु
देवता f.	देवतायाम्	देवतासु
देवी f.	देव्याम्	देवीषु
श्रुति f.	श्रुतौ ou श्रुत्याम् (i.e., seja como kavi कवि ou seja como devī देवी)	श्रुतिषु
धेनु f.	धेनौ ou धेन्वाम्	धेनुषु

27.3. Visão geral das desinências casuais regulares (विभक्ति)

	Singular एकवचनम्		Plural बहुवचनम्
	Masculino / Feminino पुंस् / स्त्री	Neutro नपुंसकम्	Masculino / Feminino पुंस् / स्त्री	Neutro नपुंसकम्
1. Nominativo १. प्रथमा	-s	-Ø	-as	-i
2. Acusativo २. द्वितीया	-am	-Ø	-as	-i
3. Instrumental ३. तृतीया	-ā
4. Dativo ४. चतुर्थी	-e
5. Ablativo ५. पञ्चमी	-as
6. Genitivo ६. षष्ठी	-as
7. Locativo ७. सप्तमी	-i

Impresso em vermelho vivo: casos fortes (na gradação do radical).

27.4. Um verso com todas as formas de declinação (singular) de राम

Fig.: रामे चित्तलयः सदा भवतु मे भो राम मामुद्धर ॥
Rāma-Satz.
(Fonte da imagem: Detalhes)

रामो राजमणिः सदा विजयते रामं रमेशं भजे
रामेणाभिहता निशाचरचमू रामाय तस्मै नमः ।
रामान्नास्ति परायणम् परतरं रामस्य दासोऽस्म्यहम्
रामे चित्तलयः सदा भवतु मे भो राम मामुद्धर ॥

Tradução:

1. Nominativo: Rāma, a joia (मणि m.) entre os reis (राजन् m.), vence sempre (सदा).
2. Acusativo: Eu amo (भज् 1U) Rāma, o senhor e esposo (ईश m.) de Ramā (= Lakṣmī).
3. Instrumental: Rāma matou o exército (चमू f.) dos vagantes noturnos (= demônios) (निशा f. = noite).
4. Dativo: A este Rāma, reverência!
5. Ablativo: Não há refúgio (परायण n.) melhor (परतर 3) do que Rāma.
6. Genitivo: Eu (अहम्) sou (अस्मि) um servo de Rāma.
7. Locativo: Em Rāma esteja (भवतु) sempre a paz (लय m.) do meu (मे) coração.
8. Vocativo: Rāma, salva (उद्धर = imperativo de उद् + हृ ou उद् + धृ) a mim (माम्)!

27.5. Lista de palavras

वस् 1P (वसति): permanecer, morar (com locativo da pessoa com quem se mora)

Fut.: वत्स्यति
Pass.: उष्यते
PPP: उषित
Inf.: वस्तुम्

dele:

वस्तु n.: assento, lugar; coisa real, realidade, objeto

वस्तुतस्: na realidade, realmente

वस् 2Ā (वस्ते): vestir (roupa), usar (roupa)

Fut.: वसिष्यते
PPP: वसित
Inf.: वसितुम्

daí:

वस्त्र n.: meio para se vestir = roupa, vestimenta, tecido

Fig.: वस्त्राणि
Vastrāṇi. Majuli, Assam.
(Fonte da imagem: Detalhes)

वस् 6P (उच्छति): brilhar, resplandecer (esta raiz é importante devido às formações nominais:)

वसु n.: riqueza, tesouro, bens, posse

वसन्त m.: ("brilhante" =) primavera (março a maio)

Fig.: वसन्तः
Vasanta (Schleichera oleosa), Khopoli, Maharashtra, 2007-04-07.
(Fonte da imagem: Detalhes)

हृ 1U (हरति): segurar, carregar; buscar, tirar, roubar

Fut.: हरिष्यति
Pass.: ह्रियते
PPP: हृत
Inf.: हर्तुम्

Dele:

हर 3: aquele que tira; m.: o destruidor = epíteto de Śiva

Contraparte de हर:

हरि 3: louro, amarelo, verde; m. epíteto de Viṣṇu (não pertence à raiz हृ 1)

हरिहर m.: Viṣṇu e Śiva unidos como uma única divindade.

Fig.: हरिहरः
Harihara (esquerda: Viṣṇu, direita: Śiva).
(Fonte da imagem: Detalhes)

Fig.: हरिहरः
Harihara (esquerda: Viṣṇu, direita: Śiva). Godrumdwip, Bengala Ocidental.
(Fonte da imagem: Detalhes)

27.6. Exercício

A) Na frase seguinte, coloque as expressões entre parênteses no locativo (सप्तमी) singular e — onde fizer sentido — no plural. Observe os diferentes sandhis, ou seja, escreva a frase completa a cada vez!

रामस् ... वसति । (ग्राम । गुरु । सत्यवान्कविः । पुत्रं लब्धुकामा ब्राह्मणी । गृह । तन्नगरम् । मुह्यञ्छत्रुः)

B) Traduza e analise os compostos:

धर्मं वदति गुरौ दुर्जना न शृण्वन्ति ॥१॥

बुद्धकाले नरैरार्यसत्यानि श्रोतुं शक्यन्ते ॥२॥

वसितसुवस्त्रां नरा लुभ्यन्ति । एवं सति सत्यो नरेभ्यः सुवस्त्राणीच्छन्ति ॥३॥

Fig.: वसितसुवस्त्रां नरा लुभ्यन्ति । एवं सति सत्यो नरेभ्यः सुवस्त्राणीच्छन्ति ॥
Pintura de Rāja Ravi Varmā (1848 - 1906).
(Fonte da imagem: Detalhes)

पुत्रे मृतेऽपुत्रा ब्राह्मणी पुत्रं लब्धुं व्रतं करोति ॥४॥

उपनीतबालैर्गुरुकुले उष्यते ॥५॥

यज्ञकाले विगतेऽनिष्टदेवा विस्मृतयज्ञब्राह्मणेभ्यः क्रुध्यन्ति ॥६॥

गुरौ तिष्ठति बाल आसितुं नार्हति ॥७॥

एवं काले गच्छति स्वाचारक्षत्रिय इष्टं धनं न लभते ॥८॥

ब्राह्मण्यां महाकवावागच्छन्त्यां ब्राह्मणीपुत्रोऽप्यागच्छति ॥९॥

गुरुषूपदिशत्सु सुनीतबाला वक्तुं नार्हन्ति ॥१०॥

27.7. Paradigmas de declinação para memorizar

27.7.1. Masculinos em -a: नर

	Singular एकवचनम्	Plural बहुवचनम्
1. Nominativ १. प्रथमा	नरस्	नरास्
2. Akkusativ २. द्वितीया	नरम्	नरान्
3. Instrumentalis ३. तृतीया	नरेण	नरैस्
4. Dativ ४. चतुर्थी	नराय	नरेभ्यस्
5. Ablativ ५. पञ्चमी	नरात्	नरेभ्यस्
6. Genetiv ६. षष्ठी	नरस्य	नराणाम्
7. Lokativ ७. सप्तमी	नरे	नरेषु

Fig.: नराः
Naran. Udaipur.
(Fonte da imagem: Detalhes)

27.7.2. Neutros em -a: फल

	Singular एकवचनम्	Plural बहुवचनम्
1. Nominativ १. प्रथमा	फलम्	फलानि
2. Akkusativ २. द्वितीया	फलम्	फलानि
3. Instrumentalis ३. तृतीया	फलेन	फलैस्
4. Dativ ४. चतुर्थी	फलाय	फलेभ्यस्
5. Ablativ ५. पञ्चमी	फलात्	फलेभ्यस्
6. Genetiv ६. षष्ठी	फलस्य	फलाणाम्
7. Lokativ ७. सप्तमी	फले	फलेषु

Fig.: फलानि
Frutas. Bangalore.
(Fonte da imagem: Detalhes)

27.7.3. Femininos em -ā: क्षत्रिया

	Singular एकवचनम्	Plural बहुवचनम्
1. Nominativ १. प्रथमा	क्षत्रिया	क्षत्रियास्
2. Akkusativ २. द्वितीया	क्षत्रियाम्	क्षत्रियास्
3. Instrumentalis ३. तृतीया	क्षत्रियया	क्षत्रियाभिस्
4. Dativ ४. चतुर्थी	क्षत्रियायै	क्षत्रियाभ्यस्
5. Ablativ ५. पञ्चमी	क्षत्रियायास्	क्षत्रियाभ्यस्
6. Genetiv ६. षष्ठी	क्षत्रियायास्	क्षत्रियाणाम्
7. Lokativ ७. सप्तमी	क्षत्रियायाम्	क्षत्रियासु

Fig.: क्षत्रिया
Maharani Vani Vilasa Sannidhana (1866 - 1934) com o seu neto, o Príncipe Jaya Chamaraja Wadiyar, Mysore.
(Fonte da imagem: Detalhes)

27.7.4. Masculinos em -i: अरि

	Singular एकवचनम्	Plural बहुवचनम्
1. Nominativ १. प्रथमा	अरिस्	अरयस्
2. Akkusativ २. द्वितीया	अरिम्	अरीन्
3. Instrumentalis ३. तृतीया	अरिणा	अरिभिस्
4. Dativ ४. चतुर्थी	अरये	अरिभ्यस्
5. Ablativ ५. पञ्चमी	अरेस्	अरिभ्यस्
6. Genetiv ६. षष्ठी	अरेस्	अरीणाम्
7. Lokativ ७. सप्तमी	अरौ	अरिषु

Fig.: अरयः
Enforcamento de dois participantes da Rebelião de 1857. Fotografia de Felice Beato (1833/1834 - ca. 1907).
(Fonte da imagem: Detalhes)

27.7.5. Femininos em -i: मति

	Singular एकवचनम्	Plural बहुवचनम्
1. Nominativ १. प्रथमा	मतिस्	मतयस्
2. Akkusativ २. द्वितीया	मतिम्	मतीस्
3. Instrumentalis ३. तृतीया	मत्या	मतिभिस्
4. Dativ ४. चतुर्थी	मतेस् / मत्यै	मतिभ्यस्
5. Ablativ ५. पञ्चमी	मतेस् / मत्यास्	मतिभ्यस्
6. Genetiv ६. षष्ठी	मतेस् / मत्यास्	मतीणाम्
7. Lokativ ७. सप्तमी	मतौ / मत्याम्	मतिषु

27.7.6. Masculinos em -u: गुरु

	Singular एकवचनम्	Plural बहुवचनम्
1. Nominativ १. प्रथमा	गुरुस्	गुरवस्
2. Akkusativ २. द्वितीया	गुरुम्	गुरून्
3. Instrumentalis ३. तृतीया	गुरुणा	गुरुभिस्
4. Dativ ४. चतुर्थी	गुरवे	गुरुभ्यस्
5. Ablativ ५. पञ्चमी	गुरोस्	गुरुभ्यस्
6. Genetiv ६. षष्ठी	गुरोस्	गुरूणाम्
7. Lokativ ७. सप्तमी	गुरौ	गुरुषु

Fig.: गुरुः
Maharishi Mahesh Yogi (1917 - 2008) Guru.
(Fonte da imagem: Detalhes)

27.7.7. Femininos em -u: धेनु

	Singular एकवचनम्	Plural बहुवचनम्
1. Nominativ १. प्रथमा	धेनुस्	धेनवस्
2. Akkusativ २. द्वितीया	धेनुम्	धेनूस्
3. Instrumentalis ३. तृतीया	धेन्वा	धेनुभिस्
4. Dativ ४. चतुर्थी	धेनवे / धेन्वै	धेनुभ्यस्
5. Ablativ ५. पञ्चमी	धेनोस् / धेन्वास्	धेनुभ्यस्
6. Genetiv ६. षष्ठी	धेनोस् / धेन्वास्	धेनूणाम्
7. Lokativ ७. सप्तमी	धेनौ / धेन्वाम्	धेनुषु

Fig.: धेनुः
Vaca em Udaipur.
(Fonte da imagem: Detalhes)

27.7.8. Femininos polissilábicos em -ī: देवी

	Singular एकवचनम्	Plural बहुवचनम्
1. Nominativ १. प्रथमा	देवी	देव्यस्
2. Akkusativ २. द्वितीया	देवीम्	देवीस्
3. Instrumentalis ३. तृतीया	देव्या	देवीभिस्
4. Dativ ४. चतुर्थी	देव्यै	देवीभ्यस्
5. Ablativ ५. पञ्चमी	देव्यास्	देवीभ्यस्
6. Genetiv ६. षष्ठी	देव्यास्	देवीणाम्
7. Lokativ ७. सप्तमी	देव्याम्	देवीषु

Fig.: त्रिदेवी
Tridevī (Lakṣmī, Pārvatī, Sarasvatī).
(Fonte da imagem: Detalhes)

27.7.9. Particípio Presente Parasmaipada em -ant: सन्त्

	Singular Maskulinum पुंस्	Singular Neutrum नपुंसकम्	Plural Maskulinum पुंस्	Plural Neutrum नपुंसकम्
1. Nominativ १. प्रथमा	सन्	सत्	सन्तः	सन्ति
2. Akkusativ २. द्वितीया	सन्तम्	सत्	सतस्	सन्ति
3. Instrumentalis ३. तृतीया	सता
4. Dativ ४. चतुर्थी	सते
5. Ablativ ५. पञ्चमी	सतस्
6. Genetiv ६. षष्ठी	सतस्
7. Lokativ ७. सप्तमी	सति

Fig.: सद्गुरुः
Sai Baba of Shirdi (1835 - 1918).
(Fonte da imagem: Detalhes)

27.7.10. महान्त्

	Singular Maskulinum पुंस्	Singular Neutrum नपुंसकम्	Plural Maskulinum पुंस्	Plural Neutrum नपुंसकम्
1. Nominativ १. प्रथमा	महान्	महत्	महान्तस्	महान्ति
2. Akkusativ २. द्वितीया	महान्तम्	महत्	महतस्	महान्ति
3. Instrumentalis ३. तृतीया	महता
4. Dativ ४. चतुर्थी	महते
5. Ablativ ५. पञ्चमी	महतस्
6. Genetiv ६. षष्ठी	महतस्
7. Lokativ ७. सप्तमी	महति

27.7.11. Masculinos e Neutros em -vant / -mant: गुणवन्त्

	Singular Maskulinum पुंस्	Singular Neutrum नपुंसकम्	Plural Maskulinum पुंस्	Plural Neutrum नपुंसकम्
1. Nominativ १. प्रथमा	गुणवान्	गुणवत्	गुणवन्तस्	गुणवन्ति
2. Akkusativ २. द्वितीया	गुणवन्तम्	गुणवत्	गुणवतस्	गुणवन्ति
3. Instrumentalis ३. तृतीया	गुणवता
4. Dativ ४. चतुर्थी	गुणवते
5. Ablativ ५. पञ्चमी	गुणवतस्
6. Genetiv ६. षष्ठी	गुणवतस्
7. Lokativ ७. सप्तमी	गुणवति

27.7.12. Pronomes demonstrativos: तद् । एतद् । इदम्

	Singular Masculine पुंस्	Singular Neuter नपुंसकम्	Singular Feminine स्त्री	Plural Masculine पुंस्	Plural Neuter नपुंसकम्	Plural Feminine स्त्री
1. Nominativ १. प्रथमा	सस् / स	तत्	सा	ते	तानि	तास्
2. Akkusativ २. द्वितीया	तम्	तत्	ताम्	तान्	तानि	तास्
3. Instrumentalis ३. तृतीया	तेन		तया	तैस्
4. Dativ ४. चतुर्थी	तस्मै		तस्यै	तेभ्यस्
5. Ablativ ५. पञ्चमी	तस्मात्		तस्यास्	तेभ्यस्
6. Genetiv ६. षष्ठी	तस्य		तस्यास्	तेषाम्
7. Lokativ ७. सप्तमी	तस्मिन्		तस्याम्	तेषु

	Singular एकवचनम्			Plural बहुवचनम्
	Masc.	Neutr.	Fem.	Masc.	Neutr.	Fem.
1. Nominativ १. प्रथमा	एषस् / एष	एतत्	एषा	एते	एतानि	एतास्
2. Akkusativ २. द्वितीया	एतम् / एनम्	एतत् / एनत्	एताम् / एनाम्	एतान् / एनान्	एतानि	एतास् / एनाः
3. Instrumentalis ३. तृतीया	एतेन / एनेन		एतया / एनया	एतैस्
4. Dativ ४. चतुर्थी	एतस्मै		एतस्यै	एतेभ्यस्
5. Ablativ ५. पञ्चमी	एतस्मात्		एतस्यास्	एतेभ्यस्
6. Genetiv ६. षष्ठी	एतस्य		एतस्यास्	एतेषाम्
7. Lokativ ७. सप्तमी	एतस्मिन्		एतस्याम्	एतेषु

	Singular एकवचनम्			Plural बहुवचनम्
	Masc.	Neutro	Fem.	Masc.	Neutro	Fem.
1. Nominativ १. प्रथमा	अयम्	इदम्	इयम्	इमे	इमानि	इमास्
2. Akkusativ २. द्वितीया	इमम् / एनम्	इदम् / एनत्	इमाम् / एनाम्	इमान् / एनान्	इमानि / एनानि	इमास् / एनाः
3. Instrumentalis ३. तृतीया	अनेन / एनेन		अनया / एनया	एभिस्
4. Dativ ४. चतुर्थी	अस्मै		अस्यै	एभ्यस्
5. Ablativ ५. पञ्चमी	अस्मात्		अस्यास्	एभ्यस्
6. Genetiv ६. षष्ठी	अस्य		अस्यास्	एषाम्
7. Lokativ ७. सप्तमी	अस्मिन्		अस्याम्	एषु

27.7.13. Pronome Relativo: यद्

	Singular Masculine पुंस्	Singular Neuter नपुंसकम्	Singular Feminine स्त्री	Plural Masculine पुंस्	Plural Neuter नपुंसकम्	Plural Feminine स्त्री
1. Nominativ १. प्रथमा	यस्	यत्	या	ये	यानि	यास्
2. Akkusativ २. द्वितीया	यम्	यत्	याम्	यान्	यानि	यास्
3. Instrumentalis ३. तृतीया	येन		यया	यैस्
4. Dativ ४. चतुर्थी	यस्मै		यस्यै	येभ्यस्
5. Ablativ ५. पञ्चमी	यस्मात्		यस्यास्	येभ्यस्
6. Genetiv ६. षष्ठी	यस्य		यस्यास्	येषाम्
7. Lokativ ७. सप्तमी	यस्मिन्		यस्याम्	येषु

27.7.14. Pronome interrogativo: किम्

	Singular Masculine पुंस्	Singular Neuter नपुंसकम्	Singular Feminine स्त्री	Plural Masculine पुंस्	Plural Neuter नपुंसकम्	Plural Feminine स्त्री
1. Nominativ १. प्रथमा	कस्	किम्	का	के	कानि	कास्
2. Akkusativ २. द्वितीया	कम्	किम्	काम्	कान्	कानि	कास्
3. Instrumentalis ३. तृतीया	केन		कया	कैस्
4. Dativ ४. चतुर्थी	कस्मै		कस्यै	केभ्यस्
5. Ablativ ५. पञ्चमी	कस्मात्		कस्यास्	केभ्यस्
6. Genetiv ६. षष्ठी	कस्य		कस्यास्	केषाम्
7. Lokativ ७. सप्तमी	कस्मिन्		कस्याम्	केषु

Fig.: कस्मात् ?
Tsunami 2005, Sri Lanka.
(Fonte da imagem: Detalhes)