Skip to content

Lesson 3

3.1. Nominative Singular of the Feminine

3.1.1. Nominative Singular ending in -s

The following nominal stems, which end in a vowel, also form the Nominative Singular with -s:

Feminines in -i: e.g., śruti f. "hearing" -- Nom. sg.: śrutis = श्रुतिस्
Feminines in -u: e.g., dhenu f. "milch cow" -- Nom. sg.: dhenus = धेनुस्

3.1.2. Nominative Singular without ending

The Nominative Singular is formed without an ending:

Feminines in -ā: e.g., devatā f. "deity" -- Nom. sg.: devatā = देवता
Feminines in -ī: e.g., devī f. "goddess" -- Nom. sg.: devī = देवी

Attention! In addition, there are monosyllabic feminine root nouns in -ī whose Nominative Singular ends in -s: e.g., dhī f. "thought" -- Nom. sg.: dhīs = धीस्. Also lakṣmī (लक्ष्मी) f., tarī (तरी) f. "boat" and tantrī (तन्त्री) f. "string" form the Nominative Singular irregularly with -s: lakṣmīs = लक्ष्मीस्.

3.2. Formation of Feminines from Masculines

Masculines in -a:
Feminine in -ā: e.g., kṣatriya m. » kṣatriyā f. "Kṣatriya woman" = क्षत्रिया
Feminine in -ī: e.g., brāhmaṇa m. » brāhmaṇī f. "Brahmin woman" = ब्राह्मणी

Masculines in -u:
Feminine in -ī: e.g., sādhu m. » sādhvī f. (good, holy woman) = साध्वी
(-u- becomes -v- before a vowel, hence -u- + -ī » -vī)

3.3. Nominative Plural Masculine and Feminine

The ending of the Nominative Plural in Masculine and Feminine is -as.
Masculines in -a: deva- + -as » devās = देवास्
Feminines in -ā: devatā- + -as » devatās = देवतास्
Masculines in -i: kavi- » kave- + -as » kavayas = कवयस्
Feminines in -i: śruti- » śrute- + -as » śrutayas = श्रुतयस्
Feminines in -ī: devī- + -as » devyas = देव्यस्
Masculines in -u: guru- » guro- + -as » guravas = गुरवस्
Feminines in -u: dhenu- » dheno- + -as » dhenavas = धेनवस्

The ending of the Nominative Plural in Masculine and Feminine is -as.
Masculines in -a: deva- + -as » devās = देवास्
Feminines in -ā: devatā- + -as » devatās = देवतास्
Masculines in -i: kavi- » kave- + -as » kavayas = कवयस्
Feminines in -i: śruti- » śrute- + -as » śrutayas = श्रुतयस्
Feminines in -ī: devī- + -as » devyas = देव्यस्
Masculines in -u: guru- » guro- + -as » guravas = गुरवस्
Feminines in -u: dhenu- » dheno- + -as » dhenavas = धेनवस्

Anmärkning: e är högsta steg (guṇa) för i, o är högsta steg för u.

3.4. Vokalsandhi

Enkla vokaler som skiljer sig inte eller endast i sin längd, "smälter samman" till motsvarande lång vokal:
a / -ā + a- / ā- » -ā-
i / -ī + i- / ī- » -ī-
u / -ū + u- / ū- » -ū-
(-ṛ + ṛ- » -ṝ-)

t.ex.

devatā + annapūrṇā » devatānnapūrṇā "Annapūrṇā är en gudom" = देवतान्नपूर्णा

(Annapūrṇā är gudinnan för mat och matlagning, hon betraktas som en inkarnation av Pārvatī, Śivas hustru.)

devī + indrāṇī » devīndrāṇī "Indrāṇī är en gudinna" = देवीन्द्राणी

(Indrāṇī är gudomen Indras hustru.)

Bild: Indra och Indrāṇī på elefanten Airavata, miniatyr, Rājasthān, 1670/80
(Bildkälla: Detaljer)

Enkla vokaler (utom -a / -ā) ersätts före olikartade vokaler med motsvarande halvkonsonant:
i / -ī » -y-
u / -ū » -v-
ṛ » -r-
(!! Det finns undantag för denna regel, särskilt för dualformer !!)

t.ex.

devī + umā » devy umā "Umā är en / gudinnan" = देव्युमा

(Umā är ett namn för Pārvatī, Śivas hustru)

-a / -ā före olikartad vokal:
a / -ā + i- / ī- » -e-
a / -ā + ṛ- » -ar-
a / -ā + e- / ai- » -ai-
a / -ā + o- / au- » -au-

För denna sandhi gäller följande schema:

(Bildkälla: Detaljer)

See later for this so-called caste hierarchy!

e.g.

śūdrā + itarā » śudretarā "Itarā is a Śūdrafrau" = शूद्रेतरा

3.5. Satzsandhi of -ās

-ās is replaced by -ā before all voiced sounds.

e.g.

dvijās + vaiśyāḥ » dvijā vaiśyāḥ "Vaiśyas are twice-born" = द्विजा वैश्याः

3.6. Word list

Learn the following words:

śruti f. = श्रुति : hearing, eternal tradition (designation for the Vedas and Brāhmaṇa's).

smṛti f. = स्मृति : recollection, memory, meditative recollection = mindfulness, tradition (counter-concept to śruti). Includes:
the six vedāṅga n. (वेदाङ्ग)

  1. śikṣā f. (शिक्षा): correct pronunciation
  2. chandas n. (छन्दस्): meter
  3. vyākaraṇa n. (व्याकरण): grammar
  4. nirukta n. (निरुक्त) : word explanation, etymology
  5. jyotiṣa n. (ज्योतिष) : astronomy, calendar science
  6. kalpa m. (कल्प) : ceremonial
    śrautasūtra n. (श्रौतसूत्र) : treatises for the performance of great sacrifices
    gṛhyasūtra n. (गृह्यसूत्र) : treatises for the ceremonies and sacrifices of daily life
    dharmasūtra n. (धर्मसूत्र) and dharmaśāstra n. (धर्मशास्त्र) : treatises on law and custom (right conduct)
    the great epics mahābhārata n. (महाभारत) and rāmāyaṇa n. (रामायण)
    the purāṇa n. (पुराण)
    nītiśāstra n. (नीतिशास्त्र) : treatises on worldly wisdom

dhenu f. = धेनु : (Milch-)kuh.

paśu m. = पशु : domestiziertes Nutztier, Vieh (Kollektivum).

devatā f. = देवता : Gudom (abstrakt och konkret).

brāhmaṇī f. = ब्राह्मणी : Brahmanin.

kṣatriyā f. = क्षत्रिया : weibliche Kṣatriya.

kṣatriyī f. = क्षत्रियी : hustru till en Kṣatriya.

vaiśyā f. = वैश्या : weibliche Vaiśya.

śūdrā f. = शूद्रा : weibliche Śūdra.

śūdrī f. / śūdrāṇī f. = शूद्री शूद्राणी : Frau eines Śūdra.

devī f. = देवी : gudinna, särskilt Durgā f. = दुर्गा, Śivas = शिव hustru.

Abb.: Durgā = दुर्गा, Orissa

(Bildkälla: Details)

sādhvī f. = साध्वी : fem. zu sādhu.

gurvī f. = गुर्वी : fem. zu guru.

asmitā f. = अस्मिता : "I-am-ness", i.e. the (false) belief: I am the one who sees, etc.

ānvīkṣikī f. = आन्वीक्षिकी : Filosofi (vetenskapen som når sina slutsatser genom logiskt korrekta resonemang).

upekṣā f. = उपेक्षा : Nichtbeachtung, Gleichmut.

karuṇā f. = करुणा : Mitgefühl, Mitleid.

muditā f. = मुदिता : Freude, insbesondere Mitfreude (Gegensatz zu Neid).

3.7. Übung

A) Sätt följande meningar i plural:

  1. dvijo brāhmaṇaḥ = द्विजो ब्राह्मणः
  2. dvijaḥ kṣatriyaḥ = द्विजः क्षत्रियः
  3. dvijo vaiśyaḥ = द्विजो वैश्यः
  4. gurur brāhmaṇaḥ = गुरुर्ब्राह्मणः
  5. sādhur guruḥ = साधुर्गुरुः
  6. guruḥ kaviḥ = गुरुः कविः
  7. sādhvī brāhmaṇī = साध्वी ब्राह्मणी
  8. devatā guruḥ = देवता गुरुः
  9. paśur dhenuḥ = पशुर्धेनुः
  10. gurvī sādhvī = गुर्वी साध्वी

B) Bilda nominalsatser genom insättning:

  1. śrutis ... (veda) = श्रुतिस् ... वेद
  2. paśus ... (dhenu) = पशुस् ... धेनु
  3. devī ... (durgā, umā, indrāṇī) = देवी ... दुर्गा, उमा, इन्द्राणी
  4. devatā ... (mīnākṣī, annapūrṇā) = देवता ... मीनाक्षी, अन्नपूर्णा
  5. śūdrā ... (itarā) = शूद्रा ... इतरा

C) Överför till femininum:

  1. gurur brāhmaṇaḥ = गुरुर्ब्राह्मणः
  2. sādhur guruḥ = साधुर्गुरुः
  3. kṣatriyaḥ sādhuḥ = क्षत्रियः साधुः

D) Översätt till sanskrit:

  1. Umā är en gudinna.
  2. Veda är śruti.
  3. Lärarinnorna är gudinnor.
  4. Mjölkkor är domesticerade djur.
  5. Poeter är lärare.
  6. Kṣatriyas är två gånger födda.
  7. De heliga männen är Śūdras.

Del av Tüpfli's Global Village Library