ትምህርት 3

3.1. የፈረንሳይ ቃል ክፍል 1 (Nominativ Singular)

3.1.1. Nominativ Singular በ -s የሚጠናቀቅ

እንዲሁም የሚከተሉት ቃላት፣ በቁም አዲስ የሚጠናቀቁ ናቸው፣ Nominativ Singular በ -s ይሰራል:

Feminina በ -i: ምሳሌ፣ śruti f. "ማድመቅ" -- Nom. sg.: śrutis = श्रुतिस्
Feminina በ -u: ምሳሌ፣ dhenu f. "የወተት አንበሳ" -- Nom. sg.: dhenus = धेनुस्

3.1.2. Nominativ Singular ሳይጨምር

Nominativ Singular በሳይጨምር ይሰራል:

Feminina በ -ā: ምሳሌ፣ devatā f. "እጆ" -- Nom. sg.: devatā = देवता
Feminina በ -ī: ምሳሌ፣ devī f. "እጆ" -- Nom. sg.: devī = देवी

ማስጠንቀቂያ! በተጨማሪም አንድ-አስርት የሆኑ ፈረንሳይ ቃላት በ -ī የሚጠናቀቁ ናቸው፣ Nominativ Singular በ -s ይሰራል: ምሳሌ፣ dhī f. "አስተላላፊ" -- Nom. sg.: dhīs = धीस्. እንዲሁም lakṣmī (लक्ष्मी) f., tarī (तरी) f. "መንገድ" እና tantrī (तन्त्री) f. "መስመር" በተለየ መልኩ Nominativ Singular በ -s ይሰራል: lakṣmīs = लक्ष्मीस्.

3.2. የፈረንሳይ ቃላት ከ ጠባቂ ቃላት

ጠባቂ ቃላት በ -a:
ፈረንሳይ ቃል በ -ā: ምሳሌ፣ kṣatriya m. » kṣatriyā f. "የ kṣatriya ሴት" = क्षत्रिया
ፈረንሳይ ቃል በ -ī: ምሳሌ፣ brāhmaṇa m. » brāhmaṇī f. "የ brāhmaṇa ሴት" = ब्राह्मणी

ጠባቂ ቃላት በ -u:
ፈረንሳይ ቃል በ -ī: ምሳሌ፣ sādhu m. » sādhvī f. (ጥሩ፣ ቅዱስ) = साध्वी
(-u- በቁም አዲስ ሳይሆን -v- ይሆናል፣ ስለዚህ -u- + -ī » -vī)

3.3. Nominativ Plural ጠባቂ ቃላት እና ፈረንሳይ ቃላት

የ Nominativ Plural መጨረሻ በ ጠባቂ ቃላት እና ፈረንሳይ ቃላት -as ነው።
ጠባቂ ቃላት በ -a: deva- + -as » devās = देवास्
ፈረንሳይ ቃላት በ -ā: devatā- + -as » devatās = देवतास्
ጠባቂ ቃላት በ -i: kavi- » kave- + -as » kavayas = कवयस्
ፈረንሳይ ቃላት በ -i: śruti- » śrute- + -as » śrutayas = श्रुतयस्
ፈረንሳይ ቃላት በ -ī: devī- + -as » devyas = देव्यस्
ጠባቂ ቃላት በ -u: guru- » guro- + -as » guravas = गुरवस्
ፈረንሳይ ቃላት በ -u: dhenu- » dheno- + -as » dhenavas = धेनवस्

ማስታወሻ፡ e ከ i የግቢ ደረጃ (guṇa) ሲሆን o ደግሞ ከ u የግቢ ደረጃ ነው።

3.4. የቃላት መገጣጠም (Vokalsandhi)

ተመሳሳይ ያልሆኑ ወይም በረጅምነት ብቻ የሚለያዩ ቀላል ቃላት ከተገናኙ ወደ ተዛማጅ ረጅም ቃል ይቀየራሉ፡
a / -ā + a- / ā- » -ā-
i / -ī + i- / ī- » -ī-
u / -ū + u- / ū- » -ū-
(-ṛ + ṛ- » -ṝ-)

ለምሳሌ

devatā + annapūrṇā » devatānnapūrṇā "Annapūrṇā አምላክ ናት" = देवतान्नपूर्णा

(Annapūrṇā የምግብ እና የምግብ ዝግጅት አምላክ ስትሆን ለፓርቫቲ ልክ እንደ ተራወጠ ትቆጠራለች፣ የሽቪያ ሚስት።)

devī + indrāṇī » devīndrāṇī "Indrāṇī አምላክ ናት" = देवीन्द्राणी

(Indrāṇī የአምላክ ኢንድራ ሚስት ናት።)

ስዕል፡ ኢንድራ እና ኢንድራኒ በአይራቫታ ላይ፣ ማጎሪያ ስዕል፣ ራጃስታን፣ 1670/80
(የስዕል ምንጭ፡ ዝርዝር)

ቀላል ቃላት (ከ -a / -ā በስተቀር) ከተለያዩ ቃላት በፊት በተዛማጅ ግማሽ-ቃል ይተካሉ፡
i / -ī » -y-
u / -ū » -v-
ṛ » -r-
(!! ለዚህ ህግ በተለይም ለድርጅት ቅርጾች (Dualformen) ልዩነቶች አሉ !!)

ለምሳሌ

devī + umā » devy umā "Umā አምላክ ናት" = देव्युमा

(Umā ለፓርቫቲ ስም ነች፣ የሽቪያ ሚስት)

-a / -ā ከተለያዩ ቃላት በፊት፡
a / -ā + i- / ī- » -e-
a / -ā + ṛ- » -ar-
a / -ā + e- / ai- » -ai-
a / -ā + o- / au- » -au-

ስለዚህ ለዚህ Sandhi የሚከተለውን ቅደም ተከተል እንጠቀማለን፡

(የስዕል ምንጭ፡ ዝርዝር)

Zu dieser sog. Stammabstufung siehe später!

z.B.

śūdrā + itarā » śudretarā "ኢታራ የሹድራ ሴት ናት" = शूद्रेतरा

3.5. የ -ās ዓረፍተ ነገር ሳንዲ

-ās በሁሉም ድምፃዊ ድምፆች ፊት በ -ā ይተካል (Kielhorn)።

z.B.

dvijās + vaiśyāḥ » dvijā vaiśyāḥ "ቫይሽያዎች ሁለት ጊዜ የተወለዱ ናቸው" = द्विजा वैश्याः

3.6. Wortliste

የሚከተሉትን ቃላት ይማሩ:

śruti ሴ. = श्रुति : መስማት፣ ዘላለማዊው ትውፊት (ለቬዳዎች እና ብራህማናዎች መጠሪያ)።

smṛti ሴ. = स्मृति : ማስታወስ፣ ትውስታ፣ ትውፊት (ከ śruti ተቃራኒ) (Kielhorn)። ያጠቃልላል፡
ስድስቱ vedāṅga ገ. (वेदाङ्ग)

1. śikṣā ሴ. (शिक्षा): ትክክለኛ አነባበብ
2. chandas ገ. (छन्दस्): ሜትር
3. vyākaraṇa ገ. (व्याकरण): ሰዋሰው
4. nirukta ገ. (निरुक्त) : የቃላት ማብራሪያ፣ ሥርወ ቃል
5. jyotiṣa ገ. (ज्योतिष) : አስትሮኖሚ፣ የቀን መቁጠሪያ ትምህርት
6. kalpa ተባ. (कल्प) : ሥነ ሥርዓት
   śrautasūtra ገ. (श्रौतसूत्र) : ታላላቅ መስዋዕቶችን ለመፈጸም የሚያገለግሉ የማስተማሪያ መጻሕፍት
   gṛhyasūtra ገ. (गृह्यसूत्र) : የዕለት ተዕለት ሕይወት ሥነ ሥርዓቶች እና መስዋዕቶች የማስተማሪያ መጻሕፍት
   dharmasūtra ገ. (धर्मसूत्र) እና dharmaśāstra ገ. (धर्मशास्त्र) : ስለ ሕግና ሥነ ምግባር (ትክክለኛ ባህሪ) የማስተማሪያ መጻሕፍት
   ታላላቅ ኢፒኮች mahābhārata ገ. (महाभारत) እና rāmāyaṇa ገ. (रामायण)
   purāṇa ገ. (पुराण)
   nītiśāstra ገ. (नीतिशास्त्र) : የሕይወት ጥበብ የማስተማሪያ መጻሕፍት

smṛti በተለይ ለዳርማ መጻሕፍት መጠሪያ ነው (Kielhorn)።

vaiśyā ሴ. = वैश्या : የቫይሺያ ሚስት

śūdrā ሴ. = शूद्रा : የሱድራ ሚስት

śūdrī ሴ. / śūdrāṇī ሴ. = शूद्री शूद्राणी : የሱድራ ሚስት

devī ሴ. = देवी : አምላክ፣ በተለይ ዱርጋ ሴ. = दुर्गा፣ የሺቫ ሚስት = शिव

ስዕል፡ ዱርጋ = दुर्गा ኦሪስሳ
(የስዕል ምንጭ፡ ዝርዝሮች)

sādhvī ሴ. = साध्वी : ሴታዊ ንጽህና

gurvī ሴ. = गुर्वी : ሴታዊ ንጽህና

asmitā ሴ. = अस्मिता : "እኔ-ነገር" ማለትም የሚባል እምነት፡ እኔ ነው የሚያስተውለው

ānvīkṣikī ሴ. = आन्वीक्षिकी : ፍልስጥኤም (ሳይንስ በትክክለኛ ምክንያቶች ያገኘው)

upekṣā ሴ. = उपेक्षा : አለመጠቀም ፣ ተስማሚ

karuṇā ሴ. = करुणा : ተስማሚ ፣ ትዕግሥት

muditā ሴ. = मुदिता : ደስታ ፣ በተለይም ትዕግሥት (ከቅንነት ጋር)

3.7. ትምህርት

A) ይህን ስም በብዛት ያስተካክሉ፡

1. dvijo brāhmaṇaḥ = द्विजो ब्राह्मणः
2. dvijaḥ kṣatriyaḥ = द्विजः क्षत्रियः
3. dvijo vaiśyaḥ = द्विजो वैश्यः
4. gurur brāhmaṇaḥ = गुरुर्ब्राह्मणः
5. sādhur guruḥ = साधुर्गुरुः
6. guruḥ kaviḥ = गुरुः कविः
7. sādhvī brāhmaṇī = साध्वी ब्राह्मणी
8. devatā guruḥ = देवता गुरुः
9. paśur dhenuḥ = पशुर्धेनुः
10. gurvī sādhvī = गुर्वी साध्वी

ሀ) በመተካት ስም ማገናኛ ዝርዝሮችን ይፍጠሩ፡

1. śrutis ... (veda) = श्रुतिस् ... वेद
2. paśus ... (dhenu) = पशुस् ... धेनु
3. devī ... (durgā, umā, indrāṇī) = देवी ... दुर्गा, उमा, इन्द्राणी
4. devatā ... (mīnākṣī, annapūrṇā) = देवता ... मीनाक्षी, अन्नपूर्णा
5. śūdrā ... (itarā) = शूद्रा ... इतरा

ለ) ወደ ሴት ስም ይቀይሩ፡

1. gurur brāhmaṇaḥ = गुरुर्ब्राह्मणः
2. sādhur guruḥ = साधुर्गुरुः
3. kṣatriyaḥ sādhuḥ = क्षत्रियः साधुः

ሐ) ወደ ሳንስክሪት ይተርጉሙ፡

1. Umā is a goddess.
2. The Veda is śruti.
3. The female teachers are goddesses.
4. Milk cows are domesticated animals.
5. Poets are teachers.
6. Kṣatriyas are twice-born.
7. The holy men are Śūdras.