Lecția 20

A) Traduceți și descompuneți compusele în sanscrită:

१. इन्द्रशत्र्वनार्या देवेन्द्रेण जीयन्ते ॥१॥
इन्द्रः शत्रुर्येषां ते ऽनार्या देवानामिन्द्रेण जीयन्ते । (sau: इन्द्रस्य शत्रव एवानार्या...)
Stăpânul zeilor îi învinge pe ne-arieni, inamii lui Indra sunt (sau: al cărui inamiu este Indra).

२. शूरबलक्षत्रिययोधः शूरपुत्रमिच्छति ॥२॥
शूरस्य बलं यस्य स क्षत्रिय एव योधः शूरमेव पुत्रमि्च्छति ॥
Războinicul kṣatriya cu puterea unui erou dorește un fiu de erou.

३. सुदुर्गममार्गेण स्वर्गं गम्यते । सुगमस्तु नरकमार्गः ॥३॥
सुदुर्गमेण मार्गेण स्वर्गं गम्यते । सुगमस्तु नरकस्य मार्गः ॥
Pe un drum foarte greoi, se ajunge într-un cer. Drumul către o iad este însă simplu.

४. मृतपुत्रब्राह्मणी रोदिति ॥४॥
मृतः पुत्रो यस्याः सा ब्राह्मणी रोदिति ॥
Brahmana, al cărei fiu a murit, plânge.

५. वीतमोहब्राह्मणः सम्पन्नरूपामपि शूद्रां न लुभ्यति ॥५॥
वीतो मोहो यस्य स ब्राह्मणः सम्पन्नं रूपं यस्यास्तामपि शूद्रां न लुभ्यति ॥
Un brahman eliberat de neștiință nu poftetește o femeie śūdra, chiar dacă aceasta are un corp desăvârșit.

६. सुनीतिपुत्रः प्राप्तमतिदर्शनसाधुं गच्छति ॥६॥
शोभना नीतिर्यस्य स पुत्रः प्राप्तं मतेर्दर्शनं येन तं साधुं गच्छति ॥
Fiul politicos se duce la sfântul care a dobândit capacitatea de a citi gândurile.

७. प्राप्तप्रभावक्षत्रिया दृष्टमात्राञ्छत्रून्घन्ति ॥७॥
प्राप्तः प्रभावो यैस्ते क्षत्रिया दृष्टं मात्रं येषां ताञ्छत्रून्घन्ति ॥
kṣatriya-ii ajunși la putere îi ucid pe inamii imediat ce îi zăresc.

८. जितशत्रुयोधाः शत्रुजितान्मुञ्चन्ति ॥८॥
जितः शत्रुर्यैस्ते योधाः शत्रुणा जितान्मुञ्चन्ति । (sau: जिताः शत्रवो यैस्त्ते...)
Războinicii, care îl învinsese pe inamic, îi eliberează pe cei învinși de inamic.

९. कृतोपनयनबालः शिवादिदेवपूजां करोति ॥९॥
कृतमुपनयनं यय्स स बालः शिव आदिर्येषां तेषां देवानां पुजां करोति ॥
Băiatul inițiat în Vede îl onorează pe Śiva și pe ceilalți zei.

१०. बुद्धगता दुःखादिसत्यानि शृण्वन्ति ॥१०॥
बुद्धं गता दुःखमादिर्येषां तानि सत्यानि शृण्वन्ति ॥
Cei care au mers la Buddha aud adevărul despre suferință și celelalte (nobile) adevăruri.

B) Traduceți folosind compusele în sanscrită:

1. Un kṣatriya care nu ține toiagul în mână nu ocrotește poporul.
अदण्डहस्तः क्षत्रियो न जनान्पाति । (sau: जनान्रक्षति ।)

2. Kālidāsa și ceilalți poeți sunt profesorii de sanscrită.
संस्कृतगुरवः कालिदासादिक्वयः ।

3. Un kṣatriya își câștigă existența prin arme.
शस्त्राजीवः क्षत्रियः ।

4. Chiar și femeile śūdra au ca dharma non-violența, adevărul, puritatea, lipsa de cârtire, lipsa de răutate și răbdarea.
अहिंसासत्यशौचानसूयानृशंस्यक्षमाधर्माः शूद्रा अपि ॥

Fig.: शस्त्राजीवः क्षत्रियः
(Sursa imaginii: Detalii)

---

Analiza compuselor

Rezolvați următoarele compuse ca Bahuvrīhi și/sau Dvandva și/sau Tatpuruṣa în toate modurile care vi se par posibile în sanscrită.

१. इन्द्रशत्रवः । इन्द्रस्य शत्रवः । (sau: इन्द्रः शत्रुर्येषां ते ।)

२. दुष्कुलायाः । दुष्टं कुलं यस्यास्तसाः ।

३. जातिमात्रस्य । जातेर्मात्रस्य । (sau: जातिरेव मात्रं यस्य तस्य ।)

४. प्राप्तोदकाः । प्राप्तमुदकं यैस्ते । (sau: प्राप्तमुदकं याभिस्ताः ।)

५. सुनीतिभिः । शोभनाभिर्नीतिभिः । (sau: शोभना नीतिर्येषां तैः ।)

६. मृतपुत्रः । मृतः पुत्रः । (sau: मृतः पुत्रो यस्य सः ।)

७. गतपुण्येन । गतेन पुण्येन । (sau: गतं पुण्यं यस्य तेन ।)

८. आर्यरूपम् । आर्यास्य रूपम् । (sau: आर्यं रूपं यस्य तम् ।)

९. मुक्तासनया । मुक्तमासनं यया तया ।

१०. तद्रूपः । तद्रूपं यस्य सः । (sau: तस्य रूपं यस्य सः ।)

११. कृतफलानाम् । कृतस्य फलानाम् । (sau: कृतं फलं यैस्तेषाम् ।)

१२. व्याघ्रबलाः । व्याघ्रस्य बलं येषां ते ।

१३. प्राप्तकाला । प्राप्तः कालो यया सा ।

१४. शूरपुत्राम् । शूरः पुत्रो यस्यास्ताम् ।

१५. कृतभिषेखः । कृतो ऽभिषेखः । (sau: कृतो ऽभिषेखो यस्य सः ।)

१६. शूरबलान् । शूरस्य बलं येषां तान् ।

१७. वीतमोहः । वीतो मोहः । (sau: वीतो मोहो यस्य सः ।)

१८. दण्डहस्तस्य । दण्डस्यैव हस्तस्य । (sau: हस्ते दण्डो यस्य तस्य ।)

१९. गतमात्रम् । गतं मात्रम् । (sau: गतं मात्रमेव यस्य तम् ।)

२०. इन्द्रपुत्रा । इन्द्रः पुत्रो यस्याः सा । (Mama lui Indra = पृथिवी)

२१. तद्गुणाः । तस्य गुणाः । (sau: स गुणो येषां ते ।)

२२. उपल्ब्धसुखैः । उपल्ब्धैः सुखैः । (sau: उपलब्धं सुखं यैस्तैः ।)

२३. प्राप्तप्रभावः । प्राप्तः प्रभावः । (sau: प्राप्तः प्रभावो येन सः ।)

२४. तन्मात्राणि । तस्य मात्राणि । (sau: तन्मात्रं येषां तानि ।)

२५. प्रभूतरूपा । प्रभूतं रूपं यस्याः सा । (de formă remarcabilă)

२६. कृतोपनयनाः । कृतमुपनयनं येषां ते ।

२७. विगतनयनम् । विगतं नयनं यस्य तम् । (orb)

२८. बुद्धमार्गेण । बुद्धस्य मार्गेण । (sau: बुद्धो मार्गो यस्य तेन ।)

२९. विजयफलान् । विजयस्य फलानि येषां तान् ।

३०. दुर्गमः । greu de mers

३१. समयकारः । समयस्य कारः । (întâlnire)

३२. सम्पन्नरूपाम् । सम्पन्नं रूपं यस्यास्ताम् ।

३३. रूपसम्पन्नाम् । रूपेण सम्पन्नाम् । (perfect în formă)

३४. अपुण्यानाम् । न पुण्यं येषां तेषाम् । (fără merit)

३५. मृतगृहाणि । मृतानां गृहाणि । (case ale morților)

३६. अजनस्य । lipsit de oameni

३७. तद्देवतैः । सा देवता येषां तैः ।

३८. जातपुत्राः । जाताः पुत्रा येषां ते ।

३९. दुरन्ताभिः । cu sfârșit rău

४०. भूतसर्गेण । भूतानां सर्गेण ।

४१. मतिदर्शनम् । मतीनां दर्शनम् । (Vederea gândurilor)

४२. मुक्तहस्ता । मुक्तं हस्तं यस्याः सा । (generos)

४३. तदन्तः । तस्यान्तः । (sau: सो ऽन्तो यस्य सः ।)

४४. जातिमात्रम् । जातिरेव मात्रं यस्य तम् । (doar după naștere)

४५. तज्जयेन । तस्य जयेन । (sau: तस्य जयो यस्य तेन ।)

४६. लब्धधनानाम् । लब्धं धनं येषां तेषाम् ।

४७. सुदर्शः । ușor de văzut

४८. सकारणः । cu o cauză

४९. तनादयः । तन् etc. (= clasa a 8-a de prezens)

५०. जातमात्राम् । जातमेव मात्रं यस्यस्ताम् । (tocmai apărut)

५१. दुर्जातयः । de naștere rea

५२. हतपुत्रः । हतः पुत्रो यस्य सः ।

५३. दुरासितम् । mod greșit de a ședea

५४. इष्टदेवतया । इष्टा देवता यस्यास्तया ।

५५. कृतपुण्याभिः । कृतं पुण्यं याभिस्ताभिः ।

५६. श्रुत्युदितम् । श्रुतेरुदितम् ।

५७. गतपापैः । गतं पापं येषां तैः ।

५८. जितारिणा । जितो ऽरि येन तेन ।

५९. जातकोपा । जातः कोपो यस्याः सा ।

६०. जातिधर्मः । जातीनां धर्मः ।

६१. तत्प्रभृतयः । सा प्रभृतिर्येषां ते । (etc.)

६२. सुदुर्जयः । foarte greu de învins

६३. जितक्रोधेन । जितः क्रोधो यस्य तेन ।

६४. दुरुपदेशम् । instruire dificilă

६५. लब्धलाभा । लब्धो लाभो यया सा ।

६६. बुद्धदासः । बुद्धस्य दासः ।

६७. मुक्तबुद्धिः । मुक्ता बुद्धिर्यस्य सः ।

६८. यज्ञकालम् । यज्ञस्य कालम् ।

६९. जितशत्रून् । जितः शत्रुर्यैस्तान् ।

७०. शत्रुजितान् । शत्रुणा जितान् ।

७१. तत्फलः । तस्य फलं यस्य सः ।

७२. सुगुणा । de calitate bună

७३. जातक्रोधः । जातः क्रोधो यस्य सः ।

७४. दृष्टमात्रः । imediat ce a fost văzut

७५. भूतकालः । trecut

७६. सुनेत्राः । având ochi buni

७७. तदादीनाम् । सादिर्येषां तेषाम् ।

७८. जातिस्मरणम् । amintire a nașterilor anterioare

७९. सफलम् । fertil

८०. अकरुणस्य । lipsit de milă

८१. सोढदुःखाः । सोढं दुःखं यैस्ते ।

Fig.: सम्पन्नरूपा रूपसम्पन्ना
(Sursa imaginii: Detalii)

---

Fragmente Școlare

मैत्रीकरुणामुदितोपेक्षाणां सुखदुःखपुण्यापुण्यविषयाणां भावनतश्चित्तप्रसादनम् ॥ योगसूत्र १.३३ ॥
Clarificarea minții se realizează prin cultivarea iubirii binevoitoare, compasiunii, bucuriei și echilibrului, care au ca obiect fericirea și suferința, meritoriu și non-meritoriu.

तपःस्वाध्यायेश्वरप्रणिधानानि क्रियायोगः ॥ योगसूत्र २.१ ॥
समाधिभावनार्थः क्लेशतनूकरणार्थश्च ॥ योगसूत्र २.२ ॥
Yoga acțiunii este ascetismul, studierea Vedei și slujirea atentă a DOMNULUI. Are ca scop dezvoltarea concentrării și atenuarea „suferințelor”.

Cele cinci „suferințe” (क्लेश) sunt: अविद्यास्मितारागद्वेषाभ्निवेशाः (Sūtra de Yoga 2.3) — ignoranța, egoismul, lăcomia, ura și atașamentul față de corp.

त्रिविधदुःखात्यन्तनिवृत्तिरत्यन्तपुरुषार्थः ॥ सांख्यसूत्र १.१ ॥
Cel mai înalt scop al omului este ca suferința triplă să dispară complet. (Suferință triplă: din sine, de la obiecte, de la zei.)

बाधनालक्षणं दुःखम् ॥ न्यायसूत्र १.२१ ॥
तदत्यन्तविमोक्षो ऽपवर्गः ॥ न्यायसूत्र १.२२ ॥
Suferința este caracterizată de constrângere. Mântuirea este eliberarea totală de aceasta.

न स्वर्गो नापवर्गो वा नैवात्मा पारलौकिकः ।
नैव वर्णाश्रमादीनां क्रियाश्च फलदायिकाः ॥
Nu există cer, nici mântuire, nici suflet transcendent, nici rituri și activități fructifere pentru caste și stadii de viață. ( सर्वदर्शनसंग्रह )

देवानां करदा विप्रा
विप्राणां करदा नृपाः ।
नृपाणां करदा लोका
लोकानां करदा मही ॥
Brahmanii oferă zeilor tribut, brahmanii primesc tribut de la regi, regii primesc tribut de la popor, poporul primește tribut de la pământ.

भार्या पुत्रश्च दासश्च
त्रय एवाधनाः स्मृताः ।
यत्ते समधिगच्छन्ति
यस्य ते तस्य तद्धनम् ॥ मनुस्मृति ८.४१६ ॥
Soția, fiul și sclavul, acești trei sunt, conform tradiției, fără proprietate. Ceea ce ei dobândesc este proprietatea celui căruia îi aparțin.

तनुमध्यं पृथुश्रोणि
रक्तौष्ठमसितेक्षणम् ।
नतनाभि वपुः स्त्रीणां
कं न हन्त्युन्नतस्तनम् ॥
Mijlocie și subțire, largă la șolduri, cu buze roșii, ochi negri, cu ombilic curb și sâni plini, ce bărbat nu ar omorî un astfel de corp de femeie atât de frumos?

सन्ति पुत्राः सुबहवो
दरिद्राणामनिच्छताम् ।
नास्ति पुत्रः समृद्धानां
विचित्रं विधिचेष्टितम् ॥
Săracii, care nu doresc, au foarte mulți fii, bogații nu au niciun fiu. Ciudat este cursul creației.

Ilustr.: सन्ति पुत्राः सुबहवो दरिद्राणाम्
(Sursă imagine: Detalii)