Oefening 14

Vertaal de volgende spreekwoorden en leer ze uit het hoofd:

निचो वदति न कुरुते वदति न साधुः करोत्येव ॥१॥
Een lage persoon spreekt en handelt niet; een goed mens spreekt niet, maar handelt.

शीलं नरस्य भूषणम् ॥२॥
Deugd is de sieraad van de mens.

सत्येन जनानां सुखं भवति ॥३॥
Door waarheid wordt de mens geluk.

पापा नराः स्वर्गं न लभन्ते ॥४॥

Slechte mensen komen niet in de hemel.

सत्यं लोकस्य दीपः ॥५॥
Waarheid is het licht van de wereld.

A) Vorm de genitief enkelvoud en meervoud van de volgende woorden. Geef betekenis en geslacht van de woorden aan:

१. अनृत : n. onwaarheid — अनृतस्य अनृतानाम् २. ऋषि : m. vedische wijze — ऋषेः ऋषीणाम् ३. पाद : m. voet — पादस्य पादानाम् ४. बुद्धि : f. kennis — बुद्धेः (बुद्ध्याः) बुद्धीनाम् ५. गुरु : m. meester — गुरोः गुरूणाम् ६. स्वर्ग : m. hemel — स्वर्गस्य स्वर्गाणाम् ७. नगर : n. stad — नगरस्य नगराणाम् ८. धेनु : f. koe — धेनोः (धेन्वाः) धेनूनाम् ९. द्विज : m. tweemaal geboren — द्विजस्य द्विजानाम् १०. मुक्ता : f. de verlossene — मुक्तायाः मुक्तानाम् ११. विद्या : f. kennis, wetenschap — विद्यायाः विद्यानाम् १२. वर्ण : m. stand — वर्णस्य वर्णानाम् १३. द्विजाति : 3 tweemaal geboren — द्विजातेः (द्विजात्याः) द्विजातीनाम् १४. रूप : n. vorm — रूपस्य रूपाणाम् १५. प्रतिग्रह : m. aanneming — प्रतिग्रहस्य प्रतिग्रहाणाम्

१६. सोढ : 3 verdragen — सोढस्य सोढायाः सोढानाम् १७. नायिका : v. Geliefde — नायिकायाः नयिकानाम् १८. साध्वी : v. Heilige — साध्व्याः साध्वीनाम् १९. अग्नि : m. Vuur — अग्नेः अग्नीनाम् २०. वैश्या : v. Vaiśyavrouw — वैश्यायाः वैश्यानाम् २१. लोक : m. Wereld, mensen — लोकस्य लोकानाम् २२. उक्ति : v. Uitspraak — उक्तेः (उक्त्याः) उक्तीनाम् २३. शत्रु : m. Vijand — शत्रोः शत्रूणाम् २४. सुखवन्त् : 3 gelukkig — सुखवतः (सुखवत्याः) सुखवताम् (सुखवतीनाम्)

२५. पुत्रवती : v. een vrouw met één of meer zonen — पुत्रवत्याः पुत्रवतीनाम् २६. जल : n. Water — जलस्य जलानाम् २७. मार्ग : m. Weg — मर्गस्य मर्गाणाम् २८. मोक्ष : m. Bevrijding, verlossing — मोक्षस्य मोक्षाणाम् २९. शूद्रा : v. Śūdravrouw — शूद्रायाः शूद्राणाम् ३०. अन्न : n. Voedsel, eten — अन्नस्य अन्नानाम् ३१. साधु : m. Heilige — साधोः साधनाम् ३२. नीति : v. Leiding — नीत्याः नीतीनाम् ३३. योध : m. Strijder, soldaat — योधस्य योधानाम् ३४. सत्यवन्त् : 3 waarachtig — सत्यवतः (सत्यवत्याः) सत्यवताम् (सत्यवतीनाम्)

३५. लाभ : m. Winst — लाभस्य लाभानाम् ३६. मोह : m. Verwarring, verblinding — मोहस्य मोहानाम् ३७. गति : v. Gang, doel — गतेः (गत्याः) गतीनाम् ३८. प्रश्न : m. Vraag — प्रश्नस्य प्रश्नानाम् ३९. सृष्टि : v. Schepping — सृष्तेः (सृष्ट्याः) सृष्टीनाम् ४०. नेत्र : n. Oog — नेत्रस्य नेत्राणाम् ४१. गुरुता : v. Meesterschap — गुरुतायाः गुरुतानाम्
४२. ईश्वर : m. de HEER — ईश्वरस्य ईश्वराणाम् ४३. कारण : n. oorzaak — कारणस्य कारणानाम् ४४. कृत : 3 gedaan — कृतस्य (कृतायाः) कृतानाम् ४५. धर्मवन्त् : 3 rechtvaardig, religieus — धर्मवतः (धर्मवत्याः) धर्मवताम् (धर्मवतीनाम्)

४६. युद्ध : 3 bestreden — युद्धस्य (युद्धायाः) युद्धानाम् ४७. दर्शन : zn. zien, verschijning — दर्शनस्य दर्शनानाम् ४८. धातु : m. element, werkwoordstam — धातोः धातूनाम् ४९. गूढा : v. een verborgen wezen — गूढायाः गूढानाम् ५०. ईष्टा (2 betekenissen): v. een begeerde, een geofferde — इष्टायाः इष्टानाम् ५१. उदित : 3 gezegd — उदितस्य (उदितायाः) उदितानाम् ५२. इदम् : 3 dit — अस्य (अस्याः) एषाम् (आसाम्)

५३. किम् : 3 wat — कस्य (कस्याः) केषाम् (कासाम्)

B) Vertaal:

१. ब्राह्मणस्य पुत्रो ब्राह्मण्या ग्रामं गतः । (2 mogelijkheden)
De zoon van de brahmaan is naar het dorp van de brahmaanvrouw gegaan. De zoon van de brahmaan is samen met de brahmaanvrouw naar het dorp gegaan.

२. यज्ञस्याग्निनान्नं दग्धम् ।
Het offervuur heeft het voedsel verbrand.

३. बुद्धः स्तयस्य बुद्ध्या मुक्तः ।
Boeddha werd verlost door het inzicht in de waarheid.

४. अधर्मो ऽनृतस्य वदनमित्यृषयो वदन्ति ।
De vedische wijzen zeggen dat het onrecht is om onwaarheden te spreken.

५. नरा देवानां यज्ञैर्न मुच्यन्ते ।
Mensen worden niet verlost door offers aan goden.

६. बलवन्तः क्षत्रियाः शत्रूणां धनवन्ति नगराणि जयन्ति ।
De machtige Kṣatriya's veroveren de rijke steden van de vijanden.

७. कवेरुक्तिं शृण्वन्ति ।
Je hoort het vers van de dichter.

८. कविर्देव्याः कृतं वदti ।
De dichter verhaalt de daad van de godin.

९. द्विजाः पशोर्लाभमिच्छन्ति ।
Tweemaalgeborenen wensen zich vee te verkrijgen.

१०. रामः पुण्यवतो गुरोर्मन्त्रस्य स्मरति ।
Rāma herinnert zich het mantra van de deugdzame meester.

११. अयं बालः कस्याः पुत्रः ।
Wiens (v.) zoon is deze jongen?

१२. केषामिमानि गृहाणि ।
Aan wie behoren deze huizen?

१३. कस्यान्नमनेनर्षिणेष्टम् ।
Wiens voedsel heeft deze vedische wijze geofferd?

Afbeelding: नायकश्च नायिका च
(Bron afbeelding: Details)