Oefening 30

A) Zet de volgende werkwoordsvormen om in de overeenkomstige optatiefvormen naar persoon, getal en genus verbi:

Presens	Optatief
१. ह्रियते	ह्रियेत
२. घ्नन्ति	हन्युः
३. स्मरति	स्मरेत्
४. स्थापयन्ति	स्थापयेयुः
५. स्तौति	स्तुयात्
६. सर्ज्यते	सर्ज्येत
७. सुन्वन्ति	सुनुयुः
८. सिञ्चति	सिञ्चेत्
९. शृणोति	शृणुयात्
१०. शक्नुवन्ति	शक्नुयुः
११. वर्तन्ते	वर्तेरन्
१२. वेशयन्ति	वेशयेयुः
१३. वस्ते	वसीत
१४. उष्यते	उष्येत
१५. वाद्यते	वाद्येत
१६. उच्यते	उच्येत
१७. लम्भ्यते	लम्भ्येत
१८. रक्षयन्ति	रक्षayeयुः
१९. युध्यते	युध्येत
२०. इज्यते	इज्येत
२१. म्रियते	म्रियेत
२२. मुञ्चन्ति	मुञ्चेयुः
२३. मन्यन्ते	मन्येरन्
२४. भवति	भवेत्
२५. भजन्ति	भजेयुः
२६. ब्रवीति	ब्रूयात्
२७. बुध्यते	बुध्येत
२८. पृच्छन्ति	पृच्छेयुः
२९. पुनाति	पुनीयात्
३०. पाति	पायात्
३१. पीयते	पीयेत
३२. पद्यते	पद्येत
३३. पतति	पतेत्
३४. पाचयन्ति	पाचयेयुः
३५. नृत्यन्ति	नृत्येयुः
३६. नीयते	नीयेet
३७. द्विषते	द्विषीरन्
३८. पश्यन्ति	पश्येयुः
३९. दोग्धि	दुह्यात्
४०. दुष्यति	दुष्येत्
४१. देशयन्ति	देशयेयुः
४२. दहति	दहेत्
४३. तनुते	तन्वीत
४४. जानाति	जानीयात्
४५. जानते	जानीरन्
४६. जयन्ति	जयेयुः
४७. जायन्ते	जायेरन्
४८. चोर्यते	चोर्येत
४९. चारयति	चारयेत्
५०. गच्छन्ति	गच्छेयुः
५१. खाद्यते	खाद्येत
५२. क्रीणीते	क्रीणीत
५३. क्रियते	क्रियेत
५४. कोपयति	कोपयेत्
५५. कामयते	कामयेत
५६. इच्छति	इच्छेत्
५७. आययन्ति	आययेयुः
५८. आस्यते	आस्येत
५९. आप्नुवते	आप्नुवीरन्
६०. अस्यते	अस्येत
६१. सन्ति	स्युः
६२. अश्नुते	अश्नुवीत
६३. अर्हति	अर्हेत्
६४. अदन्ति	अद्युः
६५. अध्यापयन्ति	अध्यापयेयुः

B) Vertaal de volgende zinnen en ontbind de samenstellingen in het Sanskriet:

१. जना आर्यसत्यानि जानीयुरिति सुगतेनार्याणां सुखाय जना धर्मं ज्ञाप्यन्ते ॥१॥
(आर्याणि सत्यानि)
Buddha heeft aan de mensen tot heil van de Edelen zijn leer verkondigd, opdat zij de edele waarheden erkennen.

२. ये नरा देवान्न यजेरन्व्रतानि च न चरेयुरनृतं च वदेयुरधर्मं च कुर्युस्ते सुखं नाप्नुयुर्मृत्वा च नरकं पतेयुः ॥२॥
Mensen die niet aan de goden offeren, geen geloften onderhouden, liegen en onrecht doen, worden niet gelukkig en vallen na hun dood in een hel.

३. ज्ञातिरागच्छेतितीष्ट्वार्यपुत्रो ज्ञातिं दासमाययति ॥३॥
(आर्यपुत्रः — आर्याणां पुत्रः)
De edele zoon wil dat zijn verwanten komen en laat een dienaar de verwanten halen.

४. अन्नलोभाद्दुःखं जायेतेति प्राप्तज्ञानः सुफलानि नाश्नाति ॥४॥
(अन्नस्य लोभात् । प्राप्तं ज्ञानं येन सः)
Tot het inzicht gekomen dat uit vraatzucht lijden ontstaat, eet hij de goede vruchten niet.

५. क्रयेण च विक्रयेण च वैश्या जीवेयुरिति वैश्यधर्मः । एवं सति वैश्यपुत्राः क्रीणन्ति विक्रीणते च ॥५॥
(वैश्यानां पुत्राः)
De plicht van de Vaiśyas is het, van koop en verkoop te leven. Daarom kopen en verkopen Vaiśyas.

६. कृतपापो नरश्चेन्नरके पापात्पूतः स्यात्पुनर्भवं गच्छेत् ॥६॥
(कृतं पापं येन सः । पुनर्भव — पुनः भवति इति)
Wanneer een kwaaddoener in een hel van zijn slechtheid gereinigd is, wordt hij wedergeboren.
७. ब्राह्मणपुत्रा वेदाध्यायांश्च स्मृत्यध्यायांश्च पुनः पुनरधीयीरन्नित्यार्यधर्मः ॥७॥
(ब्राह्मणानां पुत्राः । वेदानामध्यायांश्च स्मृतीनामध्यायांश्च)
Het is de plicht van de edelen dat de zonen van de brahmanen de leerstellingen van de Veda's en de overlevering steeds opnieuw bestuderen.

८. यो ब्राह्मणः शूद्रां कामयेत स सद्ब्राह्मणो न स्यात् । सद्ब्राह्मणो हि ब्राह्मणीं कामयेत ॥८॥
(सन्-ब्राह्मणः)
Een brahmaan die van een śūdra houdt, is geen goede brahmaan, want een goede brahmaan houdt van een brahmaanvrouw.

९. सत्यं ब्रूयात्प्रियं ब्रूयान्न ब्रूयात्सत्यमप्रियम् ।
प्रियं च नानृतं ब्रूयादेष धर्मः सनातनः ॥९॥ (Manu IV.138)
Men moet waarheden spreken die aangenaam zijn; onaangename waarheden moet men niet spreken; men moet geen aangename onwaarheden spreken; dit is de eeuwige wet.

Afb.: श्रीमोहनभोपेन रावणहस्तो वाद्यते
(Bron: Details)

---

Woordvormbepaling

Bepaal en vertaal de volgende woordvormen:

Woordvorm	Bepaling	Betekenis
१. भारे	loc. sg. m.	op de lading
२. अध्ययनम्	Nom./Acc. enkelvoud, onz.	studie
३. वस्तुतः	bijwoord	in werkelijkheid
४. वस्त्राणि	nominatief/accusatief meervoud	kleding
५. प्रतिमया	Instr. sg. v.	door een afbeelding
६. आचाराय	dat. enkelvoud m.	het gedrag
७. आचार्यैः	instrumentaal meervoud mannelijk	door leraren
८. अश्वेषु	loc. m. pl.	op paarden
९. ताम्	acc. v. enkelvoud	deze
१०. वृत्त्यै	Dat. sg. v.	van de levenswijze
११. चरितस्य	Gen. enkelvoud, onzijdig	van het levensverloop
१२. अर्हता	instr. enkelvoud, mannelijk	door de Arhat
१३. शक्तीः	acc. meervoud, vrouwelijk	de krachten
१४. कामम्	bijwoord	naar believen
१५. भिक्षवे	dat. enkelvoud m.	aan de monnik
१६. भगवद्गीतायाम्	loc. enkelvoud vrouwelijk	in de Bhagavadgītā
१७. भगवति	loc. enkelvoud mannelijk/onzijdig	in de Eerwaarde
१८. भक्त्याः	abl./gen. enkelvoud vrouwelijk	van de liefde / uit liefde
१९. स्थानात्	abl. enkelvoud, onz.	uit die plaats
२०. स्थित्या	instrumentaal enkelvoud vrouwelijk	door de vaststelling
२१. मात्रायै	datief enkelvoud vrouwelijk	de maat
२२. प्रभृतौ	loc. enkelvoud, vrouwelijk	bij het begin
२३. हस्तेन	instrumentaal enkelvoud, mannelijk	door de hand
२४. आदेः	ablativus/genitief enkelvoud, mannelijk	van het begin
२५. दिष्टिम्	Acc. enkelvoud vrouwelijk	de instructie
२६. रुद्रः	Nom. enkelvoud, mannelijk	Rudra
२७. मृत्यौ	loc. enkelvoud m.	in de dood
२८. मृतिः	Nom. enkelvoud vrouwelijk	de dood
२९. द्विजातये	Dat. enkelvoud mannelijk/vrouwelijk	aan de tweemaal geboren
३०. जातिभिः	instrumentaal meervoud vrouwelijk	door de geboorten
३१. व्याघ्रान्	Acc. m. pl.	de tijgers
३२. पूजाः	Nom./Acc. mv. v.	de verering
३३. शत्रोः	abl./gen. enkelvoud mannelijk	van de vijand
३४. उक्तिभ्यः	Dat./Abl. mv. v.	de/van de uitspraken
३५. महान्ति	Nom./Acc. mv. n.	de grote
३६. महति	Loc. enkelvoud m./n.	in de grote
३७. सा	Nom. enkelvoud vrouwelijk	zij, deze
३८. तस्यै	dat. enkelvoud vrouwelijk	haar
३९. तस्मिन्	loc. enkelvoud m./n.	daarin, in dit
४०. सते	dat. enkelvoud m./n.	het Bestaande / het Goede

Afbeelding: भक्त्याः
(Bron afbeelding: Details)