Ushqim 20

A) Përktheni dhe zgjidhni kompozitat në sanskritisht:

१. ⟪इन्द्रशत्र्वनार्या देवेन्द्रेण जीयन्ते ॥१॥ इन्द्रः शत्रुर्येषां ते ऽनार्या देवानामिन्द्रेण जीयन्ते । (ose: इन्द्रस्य शत्रव एवानार्या...)
Princi i perëndive mposht jo-ariët, armiqtë e Indrës janë (ose: armiku i të cilëve Indra është).

२. शूरबलक्षत्रिययोधः शूरपुत्रमिच्छति ॥२॥ शूरस्य बलं यस्य स क्षत्रिय एव योधः शूरमेव पुत्रमि्च्छति ॥
Luftëtari kṣatriya me forcën e një hero dëshiron birin e një heroi.

३. सुदुर्गममार्गेण स्वर्गं गम्यते । सुगमस्तु नरकमार्गः ॥३॥ सुदुर्गमेण मार्गेण स्वर्गं गम्यते । सुगमस्तु नरकस्य मार्गः ॥
Në një rrugë shumë të vështirë, njeriu hyn në qiell. Por rruga drejt ferrit është e thjeshtë.

४. मृतपुत्रब्राह्मणी रोदिति ॥४॥ मृतः पुत्रो यस्याः सा ब्राह्मणी रोदिति ॥
Brahmanja, e cila ka humbur birin, qan.

५. वीतमोहब्राह्मणः सम्पन्नरूपामपि शूद्रां न लुभ्यति ॥५॥ वीतो मोहो यस्य स ब्राह्मणः सम्पन्नं रूपं यस्यास्तामपि शूद्रां न लुभ्यति ॥
Një brahman i lirë nga illuzioni nuk dëshiron gruan śūdra, edhe nëse ajo ka një trup të përsosur.

६. सुनीतिपुत्रः प्राप्तमतिदर्शनसाधुं गच्छति ॥६॥ शोभना नीतिर्यस्य स पुत्रः प्राप्तं मतेर्दर्शनं येन तं साधुं गच्छति ॥
Bir i sjellshëm shkon te i shenjti, i cili ka fituar aftësinë për të lexuar mendimet.

७. प्राप्तप्रभावक्षत्रिया दृष्टमात्राञ्छत्रून्घन्ति ॥७॥ प्राप्तः प्रभावो यैस्ते क्षत्रिया दृष्टं मात्रं येषां ताञ्छत्रून्घन्ति ॥
Kṣatriyat e ardhur në pushtet vrasin armiqtë sapo i shohin.

८. जितशत्रुयोधाः शत्रुजितान्मुञ्चन्ति ॥८॥ जितः शत्रुर्यैस्ते योधाः शत्रुणा जितान्मुञ्चन्ति । (ose: जिताः शत्रवो यैस्त्ते...)
Luftarak që e kishin mundur armikun, i lirërojnë të mposhturit nga armiqt.

९. कृतोपनयनबालः शिवादिदेवपूजां करोति ॥९॥ कृतमुपनयनं यय्स स बालः शिव आदिर्येषां तेषां देवानां पुजां करोति ॥
Djaloshi i iniciuar në Veda e nderon Śiva dhe perënditë e tjera.

१०. बुद्धगता दुःखादिसत्यानि शृण्वन्ति ॥१०॥ बुद्धं गता दुःखमादिर्येषां तानि सत्यानि शृण्वन्ति ॥
Ata që kanë shkuar te Buddha e dëgjojnë të vërtetën për vuajtjen dhe të tjerat (të çmuara) të vërteta.

B) Përktheni në sanskritisht duke përdorur kompozita:

1. Një Kṣatriya që nuk e mban shkopin në dorë, nuk i mbron popujt.
अदण्डहस्तः क्षत्रियो न जनान्पाति । (ose: जनान्रक्षति ।)

2. Kālidāsa dhe poetët e tjerë janë mësuesit në sanskritisht.
संस्कृतगुरवः कालिदासादिक्वयः ।

3. Një Kṣatriya e ka jetesën e tij përmes armëve.
शस्त्राजीवः क्षत्रियः ।

4. Edhe gratë Śūdra kanë si dharmë pamjaftueshmërinë, të vërtetën, pastërtinë, mos-ankesat, mos-maliciozitetin dhe durimin.
अहिंसासत्यशौचानसूयानृशंस्यक्षमाधर्माः शूद्रा अपि ॥

Fig.: शस्त्राजीवः क्षत्रियः
(Burimi i imazhit: Detaje)

---

Analiza e Kompozitave

Zgjidhni kompozitat e mëposhtme si Bahuvrīhi dhe/ose Dvandva dhe/ose Tatpuruṣa në të gjitha mënyrat që ju duket të mundshme në sanskritisht.

१. इन्द्रशत्रवः । इन्द्रस्य शत्रवः । (ose: इन्द्रः शत्रुर्येषां ते ।)

२. दुष्कुलायाः । दुष्टं कुलं यस्यास्तसाः ।

३. जातिमात्रस्य । जातेर्मात्रस्य । (ose: जातिरेव मात्रं यस्य तस्य ।)

४. प्राप्तोदकाः । प्राप्तमुदकं यैस्ते । (ose: प्राप्तमुदकं याभिस्ताः ।)

५. सुनीतिभिः । शोभनाभिर्नीतिभिः । (ose: शोभना नीतिर्येषां तैः ।)

६. मृतपुत्रः । मृतः पुत्रः । (ose: मृतः पुत्रो यस्य सः ।)

७. गतपुण्येन । गतेन पुण्येन । (ose: गतं पुण्यं यस्य तेन ।)

८. आर्यरूपम् । आर्यास्य रूपम् । (ose: आर्यं रूपं यस्य तम् ।)

९. मुक्तासनया । मुक्तमासनं यया तया ।

१०. तद्रूपः । तद्रूपं यस्य सः । (ose: तस्य रूपं यस्य सः ।)

११. कृतफलानाम् । कृतस्य फलानाम् । (ose: कृतं फलं यैस्तेषाम् ।)

१२. व्याघ्रबलाः । व्याघ्रस्य बलं येषां ते ।

१३. प्राप्तकाला । प्राप्तः कालो यया सा ।

१४. शूरपुत्राम् । शूरः पुत्रो यस्यास्ताम् ।

१५. कृतभिषेखः । कृतो ऽभिषेखः । (ose: कृतो ऽभिषेखो यस्य सः ।)

१६. शूरबलान् । शूरस्य बलं येषां तान् ।

१७. वीतमोहः । वीतो मोहः । (ose: वीतो मोहो यस्य सः ।)

१८. दण्डहस्तस्य । दण्डस्यैव हस्तस्य । (ose: हस्ते दण्डो यस्य तस्य ।)

19. gatamātram. gatam mātram. (ose: gatam mātramev yasya tam.)

20. indrputrā. indraḥ putro yasyāḥ sā. (Nëna e Indrës = pṛthivī)

२१. तद्गुणाः । तस्य गुणाः । (ose: स गुणो येषां ते ।)

२२. उपल्ब्धसुखैः । उपल्ब्धैः सुखैः । (ose: उपलब्धं सुखं यैस्तैः ।)

२३. प्राप्तप्रभावः । प्राप्तः प्रभावः । (ose: प्राप्तः प्रभावो येन सः ।)

२४. तन्मात्राणि । तस्य मात्राणि । (ose: तन्मात्रं येषां तानि ।)

२५. प्रभूतरूपा । प्रभूतं रूपं यस्याः सा । (me të dalluar në pamje)

२६. कृतोपनयनाः । कृतमुपनयनं येषां ते । २७. विगतनयनम् । विगतं नयनं यस्य तम् । (i verbër)

२८. बुद्धमार्गेण । बुद्धस्य मार्गेण । (ose: बुद्धो मार्गो यस्य तेन ।)

२९. विजयफलान् । विजयस्य फलानि येषां तान् । ३०. दुर्गमः । i vështirë për t'u kaluar

३१. समयकारः । समयस्य कारः । (takim)

३२. सम्पन्नरूपाम् । सम्पन्नं रूपं यस्यास्ताम् । ३३. रूपसम्पन्नाम् । रूपेण सम्पन्नाम् । (i përsosur në pamje)

३४. अपुण्यानाम् । न पुण्यं येषां तेषाम् । (pa meritë)

३५. मृतगृहाणि । मृतानां गृहाणि । (shtëpi të vdekurve)

३६. अजनस्य । i braktisur nga njerëzit

३७. तद्देवतैः । सा देवता येषां तैः । ३८. जातपुत्राः । जाताः पुत्रा येषां ते । ३९. दुरन्ताभिः । me fund të keq

४०. भूतसर्गेण । भूतानां सर्गेण । ४१. मतिदर्शनम् । मतीनां दर्शनम् । (shikimi i mendimeve)

४२. मुक्तहस्ता । मुक्तं हस्तं यस्याः सा । (i dhurueshëm)

४३. तदन्तः । तस्यान्तः । (ose: सो ऽन्तो यस्य सः ।)

४४. जातिमात्रम् । जातिरेव मात्रं यस्य तम् । (vetëm sipas lindjes)

४५. तज्जयेन । तस्य जयेन । (ose: तस्य जयो यस्य तेन ।)

४६. लब्धधनानाम् । लब्धं धनं येषां तेषाम् । ४७. सुदर्शः । mirë e dukshme

४८. सकारणः । me një shkak

४९. तनादयः । तन् etj. (= klasa 8 e prezencit)

५०. जातमात्राम् । जातमेव मात्रं यस्यस्ताम् । (sapodhe krijuar)

५१. दुर्जातयः । nga lindja e keqe

५२. हतपुत्रः । हतः पुत्रो यस्य सः । ५३. दुरासितम् । mënyrë e keqe për të ulur

५४. इष्टदेवतया । इष्टा देवता यस्यास्तया । ५५. कृतपुण्याभिः । कृतं पुण्यं याभिस्ताभिः । ५६. श्रुत्युदितम् । श्रुतेरुदितम् । ५७. गतपापैः । गतं पापं येषां तैः । ५८. जितारिणा । जितो ऽरि येन तेन । ५९. जातकोपा । जातः कोपो यस्याः सा । ६०. जातिधर्मः । जातीनां धर्मः । ६१. तत्प्रभृतयः । सा प्रभृतिर्येषां ते । (etj.)

६२. सुदुर्जयः । shumë e vështirë për t'u mundur

६३. जितक्रोधेन । जितः क्रोधो यस्य तेन । ६४. दुरुपदेशम् । mësimdhënie e vështirë

६५. लब्धलाभा । लब्धो लाभो यया सा । ६६. बुद्धदासः । बुद्धस्य दासः । ६७. मुक्तबुद्धिः । मुक्ता बुद्धिर्यस्य सः । ६८. यज्ञकालम् । यज्ञस्य कालम् । ६९. जितशत्रून् । जितः शत्रुर्यैस्तान् । ७०. शत्रुजितान् । शत्रुणा जितान् । ७१. तत्फलः । तस्य फलं यस्य सः ।

७२. सुगुणा । me cilësive të mira

७३. जातक्रोधः । जातः क्रोधो यस्य सः । ७४. दृष्टमात्रः । sapo u pa

७५. भूतकालः । e kaluara

७६. सुनेत्राः । me sy të mirë

७७. तदादीनाम् । सादिर्येषां तेषाम् । ७८. जातिस्मरणम् । kujtesa për lindjet e mëparshme

७९. सफलम् । pjellor

८०. अकरुणस्य । pa mëshirë

८१. सोढदुःखाः । सोढं दुःखं यैस्ते ।

Fig.: सम्पन्नरूपा रूपसम्पन्ना
(Burimi i imazhit: Detaje)

---

Scholarly Fragments

मैत्रीकरुणामुदितोपेक्षाणां सुखदुःखपुण्यापुण्यविषयाणां भावनतश्चित्तप्रसादनम् ॥ योगसूत्र १.३३ ॥
Qartësimi i mendjes arrihet përmes zhvillimit të mirëqenies miqësore, mëshirës, gëzimit simpatik dhe barazpeshës, të cilat kanë si objekt lumturinë dhe hidhërimin, meritën dhe pamundësinë për meritë.

तपःस्वाध्यायेश्वरप्रणिधानानि क्रियायोगः ॥ योगसूत्र २.१ ॥ समाधिभावनार्थः क्लेशतनूकरणार्थश्च ॥ योगसूत्र २.२ ॥
Yoga e veprimit është asketizëm, studim i Vedave dhe shërbim i vëmendshëm ndaj ZOTIT. Ajo ka si qëllim zhvillimin e përqendrimt dhe dobësimin e "vuajtjeve".

त्रिविधदुःखात्यन्तनिवृत्तिरत्यन्तपुरुषार्थः ॥ सांख्यसूत्र १.१ ॥
Qëllimi më i lartë i njeriut është që vuajtja trepërshe të zhduket plotësisht. (Vajtja trepërshe: nga vetvetja, nga objektet, nga perënditë.)

बाधनालक्षणं दुःखम् ॥ न्यायसूत्र १.२१ ॥ तदत्यन्तविमोक्षो ऽपवर्गः ॥ न्यायसूत्र १.२२ ॥
Vajtja karakterizohet nga ngushtica. Çlirimi është çlirimi i plotë prej saj.

न स्वर्गो नापवर्गो वा नैवात्मा पारलौकिकः । नैव वर्णाश्रमादीनां क्रियाश्च फलदायिकाः ॥
Nuk ka qenie qielli, nuk ka çlirim, nuk ka një shpirt transcendent; as nuk ka rituale dhe veprime që sjellin fryt për vargjet shoqërore dhe fazat e jetës. ( सर्वदर्शनसंग्रह )

देवानां करदा विप्रा विप्राणां करदा नृपाः । नृपाणां करदा लोका लोकानां करदा मही ॥
Brahmanët u japin taksa perëndive, mbretërit u japin taksa brahmanëve, populli u jep taksa mbretërve, dhe toka u jep taksa njerëzve.

भार्या पुत्रश्च दासश्च त्रय एवाधनाः स्मृताः । यत्ते समधिगच्छन्ति यस्य ते तस्य तद्धनम् ॥ मनुस्मृति ८.४१६ ॥
Bashkëshortja, biri dhe skllavi, këta tre janë pa pronë sipas traditës. Çfarëdo që ata fitojnë është pronë e atij për të cilin ato i përkasin.

तनुमध्यं पृथुश्रोणि रक्तौष्ठमसितेक्षणम् । नतनाभि वपुः स्त्रीणां कं न हन्त्युन्नतस्तनम् ॥
E hollë në mes, e gjerë te shpatullat, me buzë të kuqe, sy të zinj, me një kërce të përkulur dhe gjoks të plotë, cilin burrë nuk e mposht një trup i tillë femrashor?

सन्ति पुत्राः सुबहवो दरिद्राणामनिच्छताम् । नास्ति पुत्रः समृद्धानां विचित्रं विधिचेष्टितम् ॥
Ata që nuk dëshirojnë fëmijë kanë shumë djem, pasurakët nuk kanë asnjë bir. Është e çuditshme rrjedha e krijimit.

Fig.: सन्ति पुत्राः सुबहवो दरिद्राणाम्
(Burimi i imazhit: Detaje)