Esercizio 20

A) Tradurre e risolvere i composti in sanscrito:

१. इन्द्रशत्र्वनार्या देवेन्द्रेण जीयन्ते ॥१॥
इन्द्रः शत्रुर्येषां ते ऽनार्या देवानामिन्द्रेण जीयन्ते । (oppure: इन्द्रस्य शत्रव एवानार्या...)
Il signore degli dèi sconfigge i non-ari, nemici di Indra (oppure: il cui nemico è Indra).

२. शूरबलक्षत्रिययोधः शूरपुत्रमिच्छति ॥२॥
शूरस्य बलं यस्य स क्षत्रिय एव योधः शूरमेव पुत्रमि्च्छति ॥
Il guerriero kṣatriya, forte come un eroe, desidera un figlio di eroe.

३. सुदुर्गममार्गेण स्वर्गं गम्यते । सुगमस्तु नरकमार्गः ॥३॥
सुदुर्गमेण मार्गेण स्वर्गं गम्यते । सुगमस्तु नरकस्य मार्गः ॥
Su un sentiero molto arduo si giunge in un paradiso. Il sentiero verso l'inferno, invece, è semplice.

४. मृतपुत्रब्राह्मणी रोदिति ॥४॥
मृतः पुत्रो यस्याः सा ब्राह्मणी रोदिति ॥
La brahmana, il cui figlio è morto, piange.

५. वीतमोहब्राह्मणः सम्पन्नरूपामपि शूद्रां न लुभ्यति ॥५॥
वीतो मोहो यस्य स ब्राह्मणः सम्पन्नं रूपं यस्यास्तामपि शूद्रां न लुभ्यति ॥
Un brahmano libero dall'ignoranza non desidera una donna śūdra, anche se ha un corpo perfetto.

६. सुनीतिपुत्रः प्राप्तमतिदर्शनसाधुं गच्छति ॥६॥
शोभना नीतिर्यस्य स पुत्रः प्राप्तं मतेर्दर्शनं येन तं साधुं गच्छति ॥
Il figlio gentile si reca dal saggio, che ha acquisito la facoltà di leggere i pensieri.

७. प्राप्तप्रभावक्षत्रिया दृष्टमात्राञ्छत्रून्घन्ति ॥७॥
प्राप्तः प्रभावो यैस्ते क्षत्रिया दृष्टं मात्रं येषां ताञ्छत्रून्घन्ति ॥
I kṣatriya, saliti al potere, uccidono i nembi non appena li scorgono.

८. जितशत्रुयोधाः शत्रुजितान्मुञ्चन्ति ॥८॥
जितः शत्रुर्यैस्ते योधाः शत्रुणा जितान्मुञ्चन्ति । (oppure: जिताः शत्रवो यैस्त्ते...)
I guerrieri, che avevano sconfitto il nemico, liberano i sconfitti dal nemico.

९. कृतोपनयनबालः शिवादिदेवपूजां करोति ॥९॥
कृतमुपनयनं यय्स स बालः शिव आदिर्येषां तेषां देवानां पुजां करोति ॥
Il ragazzo iniziato ai Veda venera Śiva e gli altri dèi.

१०. बुद्धगता दुःखादिसत्यानि शृण्वन्ति ॥१०॥
बुद्धं गता दुःखमादिर्येषां तानि सत्यानि शृण्वन्ति ॥
Coloro che sono andati a Buddha ascoltano la verità sulla sofferenza e le altre (nobili) verità.

B) Tradurre utilizzando composti in sanscrito:

1. Un kṣatriya, che non tiene il bastone in mano, non protegge il popolo.
अदण्डहस्तः क्षत्रियो न जनान्पाति । (oppure: जनान्रक्षति ।)

2. Kālidāsa e gli altri poeti sono i maestri nel sanscrito.
संस्कृतगुरवः कालिदासादिक्वयः ।

3. Un kṣatriya ha il suo sostentamento attraverso le armi.
शस्त्राजीवः क्षत्रियः ।

4. Anche le donne śūdra hanno come dharma la nonviolenza, la verità, la purezza, il non borbottare, la non-malizia e la pazienza.
अहिंसासत्यशौचानसूयानृशंस्यक्षमाधर्माः शूद्रा अपि ॥

Fig.: शस्त्राजीवः क्षत्रियः
(Fonte dell'immagine: Dettagli)

---

Analisi dei composti

Risolvere i seguenti composti come Bahuvrīhi e/o Dvandva e/o Tatpuruṣa in tutti i modi che vi sembrano possibili in sanscrito.

१. इन्द्रशत्रवः । इन्द्रस्य शत्रवः । (o: इन्द्रः शत्रुर्येषां ते ।)

२. दुष्कुलायाः । दुष्टं कुलं यस्यास्तसाः ।

३. जातिमात्रस्य । जातेर्मात्रस्य । (o: जातिरेव मात्रं यस्य तस्य ।)

४. प्राप्तोदकाः । प्राप्तमुदकं यैस्ते । (o: प्राप्तमुदकं याभिस्ताः ।)

५. सुनीतिभिः । शोभनाभिर्नीतिभिः । (o: शोभना नीतिर्येषां तैः ।)

६. मृतपुत्रः । मृतः पुत्रः । (o: मृतः पुत्रो यस्य सः ।)

७. गतपुण्येन । गतेन पुण्येन । (o: गतं पुण्यं यस्य तेन ।)

८. आर्यरूपम् । आर्यास्य रूपम् । (o: आर्यं रूपं यस्य तम् ।)

९. मुक्तासनया । मुक्तमासनं यया तया ।

१०. तद्रूपः । तद्रूपं यस्य सः । (o: तस्य रूपं यस्य सः ।)

११. कृतफलानाम् । कृतस्य फलानाम् । (o: कृतं फलं यैस्तेषाम् ।)

१२. व्याघ्रबलाः । व्याघ्रस्य बलं येषां ते ।

१३. प्राप्तकाला । प्राप्तः कालो यया सा ।

१४. शूरपुत्राम् । शूरः पुत्रो यस्यास्ताम् ।

१५. कृतभिषेखः । कृतो ऽभिषेखः । (o: कृतो ऽभिषेखो यस्य सः ।)

१६. शूरबलान् । शूरस्य बलं येषां तान् ।

१७. वीतमोहः । वीतो मोहः । (o: वीतो मोहो यस्य सः ।)

१८. दण्डहस्तस्य । दण्डस्यैव हस्तस्य । (o: हस्ते दण्डो यस्य तस्य ।)

१९. गतमात्रम् । गतं मात्रम् । (o: गतं मात्रमेव यस्य तम् ।)

२०. इन्द्रपुत्रा । इन्द्रः पुत्रो यस्याः सा । (Madre di Indra = पृथिवी)

२१. तद्गुणाः । तस्य गुणाः । (o: स गुणो येषां ते ।)

२२. उपल्ब्धसुखैः । उपल्ब्धैः सुखैः । (o: उपलब्धं सुखं यैस्तैः ।)

२३. प्राप्तप्रभावः । प्राप्तः प्रभावः । (o: प्राप्तः प्रभावो येन सः ।)

२४. तन्मात्राणि । तस्य मात्राणि । (o: तन्मात्रं येषां तानि ।)

२५. प्रभूतरूपा । प्रभूतं रूपं यस्याः सा । (di forma eminente)

२६. कृतोपनयनाः । कृतमुपनयनं येषां ते ।

२७. विगतनयनम् । विगतं नयनं यस्य तम् । (cieco)

२८. बुद्धमार्गेण । बुद्धस्य मार्गेण । (o: बुद्धो मार्गो यस्य तेन ।)

२९. विजयफलान् । विजयस्य फलानि येषां तान् ।

३०. दुर्गमः । difficile da percorrere

३१. समयकारः । समयस्य कारः । (appuntamento)

३२. सम्पन्नरूपाम् । सम्पन्नं रूपं यस्यास्ताम् ।

३३. रूपसम्पन्नाम् । रूपेण सम्पन्नाम् । (perfetto nella forma)

३४. अपुण्यानाम् । न पुण्यं येषां तेषाम् । (senza merito)

३५. मृतगृहाणि । मृतानां गृहाणि । (case dei morti)

३६. अजनस्य । privo di esseri umani

३७. तद्देवतैः । सा देवता येषां तैः ।

३८. जातपुत्राः । जाताः पुत्रा येषां ते ।

३९. दुरन्ताभिः । con fine infelice

४०. भूतसर्गेण । भूतानां सर्गेण ।

४१. मतिदर्शनम् । मतीनां दर्शनम् । (Vedere i pensieri)

४२. मुक्तहस्ता । मुक्तं हस्तं यस्याः सा । (generoso)

४३. तदन्तः । तस्यान्तः । (o: सो ऽन्तो यस्य सः ।)

४४. जातिमात्रम् । जातिरेव मात्रं यस्य तम् । (solo per nascita)

४५. तज्जयेन । तस्य जयेन । (o: तस्य जयो यस्य तेन ।)

४६. लब्धधनानाम् । लब्धं धनं येषां तेषाम् ।

४७. सुदर्शः । facile da vedere

४८. सकारणः । con una causa

४९. तनादयः । तन् ecc. (= 8. classe del presente)

५०. जातमात्राम् । जातमेव मात्रं यस्यस्ताम् । (appena nato)

५१. दुर्जातयः । di cattiva nascita

५२. हतपुत्रः । हतः पुत्रो यस्य सः ।

५३. दुरासितम् । modo improprio di sedersi

५४. इष्टदेवतया । इष्टा देवता यस्यास्तया ।

५५. कृतपुण्याभिः । कृतं पुण्यं याभिस्ताभिः ।

५६. श्रुत्युदितम् । श्रुतेरुदितम् ।

५७. गतपापैः । गतं पापं येषां तैः ।

५८. जितारिणा । जितो ऽरि येन तेन ।

५९. जातकोपा । जातः कोपो यस्याः सा ।

६०. जातिधर्मः । जातीनां धर्मः ।

६१. तत्प्रभृतयः । सा प्रभृतिर्येषां ते । (eccetera)

६२. सुदुर्जयः । molto difficile da sconfiggere

६३. जितक्रोधेन । जितः क्रोधो यस्य तेन ।

६४. दुरुपदेशम् । istruzione difficile

६५. लब्धलाभा । लब्धो लाभो यया सा ।

६६. बुद्धदासः । बुद्धस्य दासः ।

६७. मुक्तबुद्धिः । मुक्ता बुद्धिर्यस्य सः ।

६८. यज्ञकालम् । यज्ञस्य कालम् ।

६९. जितशत्रून् । जितः शत्रुर्यैस्तान् ।

७०. शत्रुजितान् । शत्रुणा जितान् ।

७१. तत्फलः । तस्य फलं यस्य सः ।

७२. सुगुणा । di buona qualità

७३. जातक्रोधः । जातः क्रोधो यस्य सः ।

७४. दृष्टमात्रः । non appena fu visto

७५. भूतकालः । passato

७६. सुनेत्राः । con buoni occhi

७७. तदादीनाम् । सादिर्येषां तेषाम् ।

७८. जातिस्मरणम् । ricordo delle nascite precedenti

७९. सफलम् । fertile

८०. अकरुणस्य । privo di compassione

८१. सोढदुःखाः । सोढं दुःखं यैस्ते ।

Fig.: सम्पन्नरूपा रूपसम्पन्ना
(Fonte dell'immagine: Dettagli)

---

Frammenti accademici

मैत्रीकरुणामुदितोपेक्षाणां सुखदुःखपुण्यापुण्यविषयाणां भावनतश्चित्तप्रसादनम् ॥ योगसूत्र १.३३ ॥
La chiarificazione della mente avviene attraverso lo sviluppo della benevolenza amichevole, della compassione, della gioia empatica e dell'equanimità, che hanno come oggetto la felicità e il dolore, il meritorio e il non meritorio.

तपःस्वाध्यायेश्वरप्रणिधानानि क्रियायोगः ॥ योगसूत्र २.१ ॥
समाधिभावनार्थः क्लेशतनूकरणार्थश्च ॥ योगसूत्र २.२ ॥
Lo yoga dell'azione è ascesi, studio dei Veda e servizio attento al SIGNORE. Ha come obiettivo lo sviluppo della concentrazione e l'attenuazione delle "sofferenze".

Le cinque "sofferenze" (क्लेश) sono: अविद्यास्मितारागद्वेषाभ्निवेशाः (Yoga-Sūtra 2.3) — ignoranza, egoismo, avidità, odio e attaccamento al corpo.

त्रिविधदुःखात्यन्तनिवृत्तिरत्यन्तपुरुषार्थः ॥ सांख्यसूत्र १.१ ॥
Il più alto obiettivo dell'essere umano è che il triplice dolore scompaia completamente. (Triplice dolore: da sé stessi, dagli oggetti, dagli dèi.)

बाधनालक्षणं दुःखम् ॥ न्यायसूत्र १.२१ ॥
तदत्यन्तविमोक्षो ऽपवर्गः ॥ न्यायसूत्र १.२२ ॥
Il dolore è caratterizzato dall'angustia. La liberazione è la completa liberazione da esso.

न स्वर्गो नापवर्गो वा नैवात्मा पारलौकिकः ।
नैव वर्णाश्रमादीनां क्रियाश्च फलदायिकाः ॥
Non vi è cielo, né liberazione, né anima trascendentale, né vi sono riti e attività fecondi per caste e stadi di vita. ( सर्वदर्शनसंग्रह )

देवानां करदा विप्रा
विप्राणां करदा नृपाः ।
नृपाणां करदा लोका
लोकानां करदा मही ॥
I brahmani danno tributi agli dèi, i brahmani ricevono tributi dai re, i re ricevono tributi dal popolo, il popolo riceve tributi dalla terra.

भार्या पुत्रश्च दासश्च
त्रय एवाधनाः स्मृताः ।
यत्ते समधिगच्छन्ति
यस्य ते तस्य तद्धनम् ॥ मनुस्मृति ८.४१६ ॥
Coniuge, figlio e schiavo, questi tre sono per tradizione privi di proprietà. Ciò che acquisiscono è proprietà di colui a cui appartengono.

तनुमध्यं पृथुश्रोणि
रक्तौष्ठमसितेक्षणम् ।
नतनाभि वपुः स्त्रीणां
कं न हन्त्युन्नतस्तनम् ॥
Sottile in mezzo, larga ai fianchi, con labbra rosse, occhi neri, con ombelico curvo e seni prosperosi, quale uomo non ucciderebbe un tale corpo femminile così bello?

सन्ति पुत्राः सुबहवो
दरिद्राणामनिच्छताम् ।
नास्ति पुत्रः समृद्धानां
विचित्रं विधिचेष्टितम् ॥
Poveri, che non desiderano, hanno molti figli, ricchi non ne hanno nessuno. Strano è il corso della creazione.

Fig.: सन्ति पुत्राः सुबहवो दरिद्राणाम्
(Fonte dell'immagine: Dettagli)