Latihan 20
A) Translate and resolve the compounds into Sanskrit:
१. इन्द्रशत्र्वनार्या देवेन्द्रेण जीयन्ते ॥१॥
इन्द्रः शत्रुर्येषां ते ऽनार्या देवानामिन्द्रेण जीयन्ते । (atau: इन्द्रस्य शत्रव एवानार्या...)
Penguasa para dewa mengalahkan non-Arya, musuh Indra (atau: yang musuhnya Indra).
२. शूरबलक्षत्रिययोधः शूरपुत्रमिच्छति ॥२॥
शूरस्य बलं यस्य स क्षत्रिय एव योधः शूरमेव पुत्रमि्च्छति ॥
The Kṣatriya warrior with the strength of a hero desires a hero-son.
३. सुदुर्गममार्गेण स्वर्गं गम्यते । सुगमस्तु नरकमार्गः ॥३॥
सुदुर्गमेण मार्गेण स्वर्गं गम्यते । सुगमस्तु नरकस्य मार्गः ॥
Pada jalan yang sangat berat, seseorang memasuki surga. Namun, jalan menuju neraka itu mudah.
४. मृतपुत्रब्राह्मणी रोदिति ॥४॥
मृतः पुत्रो यस्याः सा ब्राह्मणी रोदिति ॥
The Brahmin woman, whose son has died, weeps.
५. वीतमोहब्राह्मणः सम्पन्नरूपामपि शूद्रां न लुभ्यति ॥५॥
वीतो मोहो यस्य स ब्राह्मणः सम्पन्नं रूपं यस्यास्तामपि शूद्रां न लुभ्यति ॥
A Brahmin free from delusion desires no Śūdra woman, even if she has a perfect body.
६. सुनीतिपुत्रः प्राप्तमतिदर्शनसाधुं गच्छति ॥६॥
शोभना नीतिर्यस्य स पुत्रः प्राप्तं मतेर्दर्शनं येन तं साधुं गच्छति ॥
Putra yang sopan pergi ke resi, yang telah memperoleh kemampuan membaca pikiran.
७. प्राप्तप्रभावक्षत्रिया दृष्टमात्राञ्छत्रून्घन्ति ॥७॥
प्राप्तः प्रभावो यैस्ते क्षत्रिया दृष्टं मात्रं येषां ताञ्छत्रून्घन्ति ॥
The Kṣatriyas who have come to power kill the enemies as soon as they see them.
८. जितशत्रुयोधाः शत्रुजितान्मुञ्चन्ति ॥८॥
जितः शत्रुर्यैस्ते योधाः शत्रुणा जितान्मुञ्चन्ति । (atau: जिताः शत्रवो यैस्त्ते...)
Para pejuang, yang telah mengalahkan musuh, membebaskan mereka yang dikalahkan oleh musuh.
९. कृतोपनयनबालः शिवादिदेवपूजां करोति ॥९॥
कृतमुपनयनं यय्स स बालः शिव आदिर्येषां तेषां देवानां पुजां करोति ॥
The boy initiated into the Vedas venerates Śiva and the other gods.
१०. बुद्धगता दुःखादिसत्यानि शृण्वन्ति ॥१०॥
बुद्धं गता दुःखमादिर्येषां तानि सत्यानि शृण्वन्ति ॥
Mereka yang telah pergi ke Buddha mendengar kebenaran tentang penderitaan dan kebenaran (mulia) lainnya.
B) Translate into Sanskrit using compounds:
A Kṣatriya who does not hold the staff in his hand does not protect the people.
अदण्डहस्तः क्षत्रियो न जनान्पाति । (or: जनान्रक्षति ।)Kālidāsa dan penyair lainnya adalah guru dalam bahasa Sanskerta.
संस्कृतगुरवः कालिदासादिक्वयः ।A Kṣatriya earns his livelihood through weapons.
शस्त्राजीवः क्षत्रियः ।Even Śūdra women have as dharma non-violence, truth, purity, non-complaining, non-maliciousness, and forbearance.
अहिंसासत्यशौचानसूयानृशंस्यक्षमाधर्माः शूद्रा अपि ॥
Fig.: शस्त्राजीवः क्षत्रियः
(Image source: Details)
Komposita-Analyse
Uraikan majemuk berikut sebagai Bahuvrīhi dan/atau Dvandva dan/atau Tatpuruṣa dengan semua cara yang Anda anggap mungkin dalam bahasa Sanskerta.
१. इन्द्रशत्रवः । इन्द्रस्य शत्रवः । (or: इन्द्रः शत्रुर्येषां ते ।)
२. दुष्कुलायाः । दुष्टं कुलं यस्यास्तसाः ।
३. जातिमात्रस्य । जातेर्मात्रस्य । (or: जातिरेव मात्रं यस्य तस्य ।)
४. प्राप्तोदकाः । प्राप्तमुदकं यैस्ते । (or: प्राप्तमुदकं याभिस्ताः ।)
५. सुनीतिभिः । शोभनाभिर्नीतिभिः । (or: शोभना नीतिर्येषां तैः ।)
६. मृतपुत्रः । मृतः पुत्रः । (or: मृतः पुत्रो यस्य सः ।)
७. गतपुण्येन । गतेन पुण्येन । (or: गतं पुण्यं यस्य तेन ।)
८. आर्यरूपम् । आर्यास्य रूपम् । (or: आर्यं रूपं यस्य तम् ।)
९. मुक्तासनया । मुक्तमासनं यया तया ।
१०. तद्रूपः । तद्रूपं यस्य सः । (or: तस्य रूपं यस्य सः ।)
११. कृतफलानाम् । कृतस्य फलानाम् । (or: कृतं फलं यैस्तेषाम् ।)
१२. व्याघ्रबलाः । व्याघ्रस्य बलं येषां ते ।
१३. प्राप्तकाला । प्राप्तः कालो यया सा ।
१४. शूरपुत्राम् । शूरः पुत्रो यस्यास्ताम् ।
१५. कृतभिषेखः । कृतो ऽभिषेखः । (or: कृतो ऽभिषेखो यस्य सः ।)
१६. शूरबलान् । शूरस्य बलं येषां तान् ।
१७. वीतमोहः । वीतो मोहः । (or: वीतो मोहो यस्य सः ।)
१८. दण्डहस्तस्य । दण्डस्यैव हस्तस्य । (or: हस्ते दण्डो यस्य तस्य ।)
१९. गतमात्रम् । गतं मात्रम् । (or: गतं मात्रमेव यस्य तम् ।)
२०. इन्द्रपुत्रा । इन्द्रः पुत्रो यस्याः सा । (mother of Indra = पृथिवी)
२१. तद्गुणाः । तस्य गुणाः । (or: स गुणो येषां ते ।)
२२. उपल्ब्धसुखैः । उपल्ब्धैः सुखैः । (or: उपलब्धं सुखं यैस्तैः ।)
२३. प्राप्तप्रभावः । प्राप्तः प्रभावः । (or: प्राप्तः प्रभावो येन सः ।)
२४. तन्मात्राणि । तस्य मात्राणि । (or: तन्मात्रं येषां तानि ।)
२५. प्रभूतरूपा । प्रभूतं रूपं यस्याः सा । (of outstanding form)
२६. कृतोपनयनाः । कृतमुपनयनं येषां ते ।
२७. विगतनयनम् । विगतं नयनं यस्य तम् । (blind)
२८. बुद्धमार्गेण । बुद्धस्य मार्गेण । (or: बुद्धो मार्गो यस्य तेन ।)
२९. विजयफलान् । विजयस्य फलानि येषां तान् ।
३०. दुर्गमः । difficult to walk
३१. समयकारः । समयस्य कारः । (appointment)
३२. सम्पन्नरूपाम् । सम्पन्नं रूपं यस्यास्ताम् ।
३३. रूपसम्पन्नाम् । रूपेण सम्पन्नाम् । (perfect in form)
३४. अपुण्यानाम् । न पुण्यं येषां तेषाम् । (meritless)
३५. मृतगृहाणि । मृतानां गृहाणि । (houses of the dead)
३६. अजनस्य । devoid of people
३७. तद्देवतैः । सा देवता येषां तैः ।
३८. जातपुत्राः । जाताः पुत्रा येषां ते ।
३९. दुरन्ताभिः । ending badly
४०. भूतसर्गेण । भूतानां सर्गेण ।
४१. मतिदर्शनम् । मतीनां दर्शनम् । (seeing of thoughts)
४२. मुक्तहस्ता । मुक्तं हस्तं यस्याः सा । (generous)
४३. तदन्तः । तस्यान्तः । (or: सो ऽन्तो यस्य सः ।)
४४. जातिमात्रम् । जातिरेव मात्रं यस्य तम् । (only by birth)
४५. तज्जयेन । तस्य जयेन । (or: तस्य जयो यस्य तेन ।)
४६. लब्धधनानाम् । लब्धं धनं येषां तेषाम् ।
४७. सुदर्शः । good to see
४८. सकारणः । with one cause
४९. तनादयः । तन् etc. (= 8. class of present tense)
५०. जातमात्राम् । जातमेव मात्रं यस्यस्ताम् । (just arisen)
५१. दुर्जातयः । of bad birth
५२. हतपुत्रः । हतः पुत्रो यस्य सः ।
५३. दुरासितम् । bad manner of sitting
५४. इष्टदेवतया । इष्टा देवता यस्यास्तया ।
५५. कृतपुण्याभिः । कृतं पुण्यं याभिस्ताभिः ।
५६. श्रुत्युदितम् । श्रुतेरुदितम् ।
५७. गतपापैः । गतं पापं येषां तैः ।
५८. जितारिणा । जितो ऽरि येन तेन ।
५९. जातकोपा । जातः कोपो यस्याः सा ।
६०. जातिधर्मः । जातीनां धर्मः ।
६१. तत्प्रभृतयः । सा प्रभृतिर्येषां ते । (that etc.)
६२. सुदुर्जयः । very difficult to conquer
६३. जितक्रोधेन । जितः क्रोधो यस्य तेन ।
६४. दुरुपदेशम् । difficult instruction
६५. लब्धलाभा । लब्धो लाभो यया सा ।
६६. बुद्धदासः । बुद्धस्य दासः ।
६७. मुक्तबुद्धिः । मुक्ता बुद्धिर्यस्य सः ।
६८. यज्ञकालम् । यज्ञस्य कालम् ।
६९. जितशत्रून् । जितः शत्रुर्यैस्तान् ।
७०. शत्रुजितान् । शत्रुणा जितान् ।
७१. तत्फलः । तस्य फलं यस्य सः ।
७२. सुगुणा । of good quality
७३. जातक्रोधः । जातः क्रोधो यस्य सः ।
७४. दृष्टमात्रः । as soon as he was seen
७५. भूतकालः । Past
७६. सुनेत्राः । having good eyes
७७. तदादीनाम् । सादिर्येषां तेषाम् ।
७८. जातिस्मरणम् । Remembrance of previous births
७९. सफलम् । fertile
८०. अकरुणस्य । pitiless
८१. सोढदुःखाः । सोढं दुःखं यैस्ते ।
Fig.: सम्पन्नरूपा रूपसम्पन्ना
(Image source: Details)
Scholarly Fragments
मैत्रीकरुणामुदितोपेक्षाणां सुखदुःखपुण्यापुण्यविषयाणां भावनतश्चित्तप्रसादनम् ॥ योगसूत्र १.३३ ॥
Penjelasan pikiran terjadi melalui pengembangan welas asih, belas kasihan, sukacita simpatik, dan ekuanimity, yang memiliki kebahagiaan dan penderitaan, kebajikan dan non-kebajikan sebagai objek mereka.
तपःस्वाध्यायेश्वरप्रणिधानानि क्रियायोगः ॥ योगसूत्र २.१ ॥
समाधिभावनार्थः क्लेशतनूकरणार्थश्च ॥ योगसूत्र २.२ ॥
Yoga tindakan adalah asketisme, studi Veda, dan pelayanan penuh perhatian kepada TUHAN. Tujuannya adalah pengembangan konsentrasi dan pelemahan "afflictions".
Lima "afflictions" (क्लेश) adalah: अविद्यास्मितारागद्वेषाभ्निवेशाः (Yoga-Sūtra 2.3) — kebodohan, egoisme, keserakahan, kebencian, dan keterikatan pada tubuh.
त्रिविधदुःखात्यन्तनिवृत्तिरत्यन्तपुरुषार्थः ॥ सांख्यसूत्र १.१ ॥
Tujuan tertinggi manusia adalah bahwa penderitaan tiga kali lipat menghilang sepenuhnya. (Penderitaan tiga kali lipat: dari diri sendiri, dari objek, dari dewa-dewa.)
बाधनालक्षणं दुःखम् ॥ न्यायसूत्र १.२१ ॥
तदत्यन्तविमोक्षो ऽपवर्गः ॥ न्यायसूत्र १.२२ ॥
Penderitaan dicirikan oleh kesedihan. Pembebasan adalah kebebasan total dari itu.
न स्वर्गो नापवर्गो वा नैवात्मा पारलौकिकः ।
नैव वर्णाश्रमादीनां क्रियाश्च फलदायिकाः ॥
Tidak ada surga, tidak ada pembebasan, tidak ada jiwatransenden, dan juga tidak ada ritual serta kegiatan yang bermanfaat bagi kasta-kasta dan tahap-tahap kehidupan. ( सर्वदर्शनसंग्रह )
देवानां करदा विप्रा
विप्राणां करदा नृपाः ।
नृपाणां करदा लोका
लोकानां करदा मही ॥
Brahmana membayar pajak kepada para dewa, brahmana membayar pajak kepada raja-raja, raja-raja membayar pajak kepada rakyat, dan rakyat membayar pajak kepada bumi.
भार्या पुत्रश्च दासश्च
त्रय एवाधनाः स्मृताः ।
यत्ते समधिगच्छन्ति
यस्य ते तस्य तद्धनम् ॥ मनुस्मृति ८.४१६ ॥
Istri, anak, dan hamba, ketiganya secara tradisional tidak memiliki harta. Apa yang mereka peroleh adalah milik dari orang yang menguasai mereka.
तनुमध्यं पृथुश्रोणि
रक्तौष्ठमसितेक्षणम् ।
नतनाभि वपुः स्त्रीणां
कं न हन्त्युन्नतस्तनम् ॥
Ramping di bagian tengah, lebar pada pinggul, dengan bibir merah, mata hitam, dengan pusar melengkung dan payudara penuh, apakah ada pria yang membunuh tubuh wanita cantik seperti itu?
सन्ति पुत्राः सुबहवो
दरिद्राणामनिच्छताम् ।
नास्ति पुत्रः समृद्धानां
विचित्रं विधिचेष्टितम् ॥
Orang miskin, yang tidak memiliki keinginan, memiliki sangat banyak anak; orang kaya tidak memiliki seorang pun. Anehnya adalah jalannya ciptaan.
Fig.: सन्ति पुत्राः सुबहवो दरिद्राणाम्
(Image source: Details)