Übung 20

A) Übersetzen Sie und lösen Sie die Komposita in Sanskrit auf:

१. इन्द्रशत्र्वनार्या देवेन्द्रेण जीयन्ते ॥१॥
इन्द्रः शत्रुर्येषां ते ऽनार्या देवानामिन्द्रेण जीयन्ते । (oder: इन्द्रस्य शत्रव एवानार्या...)
Der Götterfürst besiegt die Nichtarier, die Feinde Indras sind (oder: deren Feind Indra ist).

२. शूरबलक्षत्रिययोधः शूरपुत्रमिच्छति ॥२॥
शूरस्य बलं यस्य स क्षत्रिय एव योधः शूरमेव पुत्रमि्च्छति ॥
Der Kṣatriyakrieger mit der Kraft eines Helden wünscht sich einen Heldensohn.

३. सुदुर्गममार्गेण स्वर्गं गम्यते । सुगमस्तु नरकमार्गः ॥३॥
सुदुर्गमेण मार्गेण स्वर्गं गम्यते । सुगमस्तु नरकस्य मार्गः ॥
Auf einem sehr beschwerlichen Weg kommt man in einen Himmel. Der Weg zu einer Hölle ist aber einfach.

४. मृतपुत्रब्राह्मणी रोदिति ॥४॥
मृतः पुत्रो यस्याः सा ब्राह्मणी रोदिति ॥
Die Brahmanin, deren Sohn gestorben ist, weint.

५. वीतमोहब्राह्मणः सम्पन्नरूपामपि शूद्रां न लुभ्यति ॥५॥
वीतो मोहो यस्य स ब्राह्मणः सम्पन्नं रूपं यस्यास्तामपि शूद्रां न लुभ्यति ॥
Ein von Verblendung freier Brahmane begehrt keine Śūdrafrau, auch wenn sie einen vollkommenen Körper hat.

६. सुनीतिपुत्रः प्राप्तमतिदर्शनसाधुं गच्छति ॥६॥
शोभना नीतिर्यस्य स पुत्रः प्राप्तं मतेर्दर्शनं येन तं साधुं गच्छति ॥
Der artige Sohn geht zum Heiligen, der die Fähigkeit, Gedanken zu lesen, erworben hat.

७. प्राप्तप्रभावक्षत्रिया दृष्टमात्राञ्छत्रून्घन्ति ॥७॥
प्राप्तः प्रभावो यैस्ते क्षत्रिया दृष्टं मात्रं येषां ताञ्छत्रून्घन्ति ॥
Die zur Macht gekommenen Kṣatriyas töten die Feinde sobald sie sie erblickt haben.

८. जितशत्रुयोधाः शत्रुजितान्मुञ्चन्ति ॥८॥
जितः शत्रुर्यैस्ते योधाः शत्रुणा जितान्मुञ्चन्ति । (oder: जिताः शत्रवो यैस्त्ते...)
Die Krieger, die den Feind besiegt hatten, befreien die vom Feind Besiegten.

९. कृतोपनयनबालः शिवादिदेवपूजां करोति ॥९॥
कृतमुपनयनं यय्स स बालः शिव आदिर्येषां तेषां देवानां पुजां करोति ॥
Der in den Veda initiierte Knabe verehrt Śiva und die anderen Götter.

१०. बुद्धगता दुःखादिसत्यानि शृण्वन्ति ॥१०॥
बुद्धं गता दुःखमादिर्येषां तानि सत्यानि शृण्वन्ति ॥
Die zu Buddha Gegangenen hören die Wahrheit vom Leiden und die anderen (edlen) Wahrheiten.

B) Übersetzen Sie unter Verwendung von Komposita ins Sanskrit:

1. Ein Kṣatriya, der den Stock nicht in der Hand hält, behütet das Volk nicht.
अदण्डहस्तः क्षत्रियो न जनान्पाति । (oder: जनान्रक्षति ।)

2. Kālidāsa und die übrigen Dichter sind die Lehrer im Sanskrit.
संस्कृतगुरवः कालिदासादिक्वयः ।

3. Ein Kṣatriya hat seinen Lebensunterhalt durch Waffen.
शस्त्राजीवः क्षत्रियः ।

4. Auch Śūdrafrauen haben als Dharma Gewaltlosigkeit, Wahrheit, Reinheit, Nicht-Murren, Nicht-Boshaftigkeit und Langmut.
अहिंसासत्यशौचानसूयानृशंस्यक्षमाधर्माः शूद्रा अपि ॥

Abb.: शस्त्राजीवः क्षत्रियः
(Bildquelle: Details)

---

Komposita-Analyse

Lösen Sie die folgenden Komposita als Bahuvrīhi und/oder Dvandva und/oder Tatpuruṣa auf alle Ihnen als möglich erscheinenden Arten in Sanskrit auf.

१. इन्द्रशत्रवः । इन्द्रस्य शत्रवः । (oder: इन्द्रः शत्रुर्येषां ते ।)

२. दुष्कुलायाः । दुष्टं कुलं यस्यास्तसाः ।

३. जातिमात्रस्य । जातेर्मात्रस्य । (oder: जातिरेव मात्रं यस्य तस्य ।)

४. प्राप्तोदकाः । प्राप्तमुदकं यैस्ते । (oder: प्राप्तमुदकं याभिस्ताः ।)

५. सुनीतिभिः । शोभनाभिर्नीतिभिः । (oder: शोभना नीतिर्येषां तैः ।)

६. मृतपुत्रः । मृतः पुत्रः । (oder: मृतः पुत्रो यस्य सः ।)

७. गतपुण्येन । गतेन पुण्येन । (oder: गतं पुण्यं यस्य तेन ।)

८. आर्यरूपम् । आर्यास्य रूपम् । (oder: आर्यं रूपं यस्य तम् ।)

९. मुक्तासनया । मुक्तमासनं यया तया ।

१०. तद्रूपः । तद्रूपं यस्य सः । (oder: तस्य रूपं यस्य सः ।)

११. कृतफलानाम् । कृतस्य फलानाम् । (oder: कृतं फलं यैस्तेषाम् ।)

१२. व्याघ्रबलाः । व्याघ्रस्य बलं येषां ते ।

१३. प्राप्तकाला । प्राप्तः कालो यया सा ।

१४. शूरपुत्राम् । शूरः पुत्रो यस्यास्ताम् ।

१५. कृतभिषेखः । कृतो ऽभिषेखः । (oder: कृतो ऽभिषेखो यस्य सः ।)

१६. शूरबलान् । शूरस्य बलं येषां तान् ।

१७. वीतमोहः । वीतो मोहः । (oder: वीतो मोहो यस्य सः ।)

१८. दण्डहस्तस्य । दण्डस्यैव हस्तस्य । (oder: हस्ते दण्डो यस्य तस्य ।)

१९. गतमात्रम् । गतं मात्रम् । (oder: गतं मात्रमेव यस्य तम् ।)

२०. इन्द्रपुत्रा । इन्द्रः पुत्रो यस्याः सा । (Mutter des Indra = पृथिवी)

२१. तद्गुणाः । तस्य गुणाः । (oder: स गुणो येषां ते ।)

२२. उपल्ब्धसुखैः । उपल्ब्धैः सुखैः । (oder: उपलब्धं सुखं यैस्तैः ।)

२३. प्राप्तप्रभावः । प्राप्तः प्रभावः । (oder: प्राप्तः प्रभावो येन सः ।)

२४. तन्मात्राणि । तस्य मात्राणि । (oder: तन्मात्रं येषां तानि ।)

२५. प्रभूतरूपा । प्रभूतं रूपं यस्याः सा । (von herausragender Gestalt)

२६. कृतोपनयनाः । कृतमुपनयनं येषां ते ।

२७. विगतनयनम् । विगतं नयनं यस्य तम् । (blind)

२८. बुद्धमार्गेण । बुद्धस्य मार्गेण । (oder: बुद्धो मार्गो यस्य तेन ।)

२९. विजयफलान् । विजयस्य फलानि येषां तान् ।

३०. दुर्गमः । schwer zu gehen

३१. समयकारः । समयस्य कारः । (Verabredung)

३२. सम्पन्नरूपाम् । सम्पन्नं रूपं यस्यास्ताम् ।

३३. रूपसम्पन्नाम् । रूपेण सम्पन्नाम् । (vollkommen an Gestalt)

३४. अपुण्यानाम् । न पुण्यं येषां तेषाम् । (verdienstlos)

३५. मृतगृहाणि । मृतानां गृहाणि । (Totenhäuser)

३६. अजनस्य । menschenleer

३७. तद्देवतैः । सा देवता येषां तैः ।

३८. जातपुत्राः । जाताः पुत्रा येषां ते ।

३९. दुरन्ताभिः । übel endend

४०. भूतसर्गेण । भूतानां सर्गेण ।

४१. मतिदर्शनम् । मतीनां दर्शनम् । (Sehen der Gedanken)

४२. मुक्तहस्ता । मुक्तं हस्तं यस्याः सा । (freigebig)

४३. तदन्तः । तस्यान्तः । (oder: सो ऽन्तो यस्य सः ।)

४४. जातिमात्रम् । जातिरेव मात्रं यस्य तम् । (nur der Geburt nach)

४५. तज्जयेन । तस्य जयेन । (oder: तस्य जयो यस्य तेन ।)

४६. लब्धधनानाम् । लब्धं धनं येषां तेषाम् ।

४७. सुदर्शः । gut zu sehen

४८. सकारणः । mit einer Ursache

४९. तनादयः । तन् u.s.w. (= 8. Präsensklasse)

५०. जातमात्राम् । जातमेव मात्रं यस्यस्ताम् । (eben entstanden)

५१. दुर्जातयः । von schlechter Geburt

५२. हतपुत्रः । हतः पुत्रो यस्य सः ।

५३. दुरासितम् । schlechte Art zu sitzen

५४. इष्टदेवतया । इष्टा देवता यस्यास्तया ।

५५. कृतपुण्याभिः । कृतं पुण्यं याभिस्ताभिः ।

५६. श्रुत्युदितम् । श्रुतेरुदितम् ।

५७. गतपापैः । गतं पापं येषां तैः ।

५८. जितारिणा । जितो ऽरि येन तेन ।

५९. जातकोपा । जातः कोपो यस्याः सा ।

६०. जातिधर्मः । जातीनां धर्मः ।

६१. तत्प्रभृतयः । सा प्रभृतिर्येषां ते । (das u.s.w.)

६२. सुदुर्जयः । sehr schwer zu besiegen

६३. जितक्रोधेन । जितः क्रोधो यस्य तेन ।

६४. दुरुपदेशम् । schwierige Unterrichtung

६५. लब्धलाभा । लब्धो लाभो यया सा ।

६६. बुद्धदासः । बुद्धस्य दासः ।

६७. मुक्तबुद्धिः । मुक्ता बुद्धिर्यस्य सः ।

६८. यज्ञकालम् । यज्ञस्य कालम् ।

६९. जितशत्रून् । जितः शत्रुर्यैस्तान् ।

७०. शत्रुजितान् । शत्रुणा जितान् ।

७१. तत्फलः । तस्य फलं यस्य सः ।

७२. सुगुणा । von guter Qualität

७३. जातक्रोधः । जातः क्रोधो यस्य सः ।

७४. दृष्टमात्रः । sobald er gesehen wurde

७५. भूतकालः । Vergangenheit

७६. सुनेत्राः । gute Augen habend

७७. तदादीनाम् । सादिर्येषां तेषाम् ।

७८. जातिस्मरणम् । Erinnerung an frühere Geburten

७९. सफलम् । fruchtbar

८०. अकरुणस्य । mitleidlos

८१. सोढदुःखाः । सोढं दुःखं यैस्ते ।

Abb.: सम्पन्नरूपा रूपसम्पन्ना
(Bildquelle: Details)

---

Scholarly Fragments

मैत्रीकरुणामुदितोपेक्षाणां सुखदुःखपुण्यापुण्यविषयाणां भावनतश्चित्तप्रसादनम् ॥ योगसूत्र १.३३ ॥
Die Abklärung des Geistes geschieht durch die Entfaltung von freundlichem Wohlwollen, Mitgefühl, Mitfreude und Gleichmut, die Glück und Leid, Verdienstvolles und Nicht-Verdienstvolles als Objekt haben.

तपःस्वाध्यायेश्वरप्रणिधानानि क्रियायोगः ॥ योगसूत्र २.१ ॥
समाधिभावनार्थः क्लेशतनूकरणार्थश्च ॥ योगसूत्र २.२ ॥
Yoga der Tat ist Askese, Vedastudium und aufmerksamer Dienst am HERRN. Er hat als Ziel die Entfaltung der Sammlung und die Schwächung der "Qualen".

Die fünf "Qualen" (क्लेश) sind: अविद्यास्मितारागद्वेषाभ्निवेशाः (Yoga-Sūtra 2.3) — Unwissenheit, Ichbezogenheit, Gier, Hass und Anhänglichkeit an den Leib.

त्रिविधदुःखात्यन्तनिवृत्तिरत्यन्तपुरुषार्थः ॥ सांख्यसूत्र १.१ ॥
Das höchste Ziel des Menschen ist, dass das dreifache Leid völlig verschwindet. (Dreifaches Leid: aus einem selbst, von den Objekten, von den Göttern.)

बाधनालक्षणं दुःखम् ॥ न्यायसूत्र १.२१ ॥
तदत्यन्तविमोक्षो ऽपवर्गः ॥ न्यायसूत्र १.२२ ॥
Leid ist durch Bedrängnis gekennzeichnet. Erlösung ist die völlige Befreiung davon.

न स्वर्गो नापवर्गो वा नैवात्मा पारलौकिकः ।
नैव वर्णाश्रमादीनां क्रियाश्च फलदायिकाः ॥
Es gibt keinen Himmel, keine Erlösung, keine überweltliche Seele, es gibt auch keine fruchtbringenden Rituale und Tätigkeiten für Stände und Lebensstadien. ( सर्वदर्शनसंग्रह )

देवानां करदा विप्रा
विप्राणां करदा नृपाः ।
नृपाणां करदा लोका
लोकानां करदा मही ॥
Brahmanen geben den Göttern Abgaben, den Brahmanen geben Könige Abgaben, den Königen geben die Leute Abgaben, den Leuten gibt die Erde Abgaben.

भार्या पुत्रश्च दासश्च
त्रय एवाधनाः स्मृताः ।
यत्ते समधिगच्छन्ति
यस्य ते तस्य तद्धनम् ॥ मनुस्मृति ८.४१६ ॥
Gattin, Sohn und Leibeigener, diese drei sind der Überlieferung nach besitzlos. Was sie erwerben, ist Besitz dessen, dem sie gehören.

तनुमध्यं पृथुश्रोणि
रक्तौष्ठमसितेक्षणम् ।
नतनाभि वपुः स्त्रीणां
कं न हन्त्युन्नतस्तनम् ॥
In der Mitte schlank, an den Hüften breit, mit roten Lippen, schwarzen Augen, mit einem gebogenem Nabel und prallen Brüsten, welchen Mann erschlägt eine solch schöner Frauenkörper nicht?

सन्ति पुत्राः सुबहवो
दरिद्राणामनिच्छताम् ।
नास्ति पुत्रः समृद्धानां
विचित्रं विधिचेष्टितम् ॥
Arme, die sie nicht wünschen, haben sehr viele Söhne, Reiche haben keinen einzigen Sohn. Seltsam ist der Lauf der Schöpfung.

Abb.: सन्ति पुत्राः सुबहवो दरिद्राणाम्
(Bildquelle: Details)