Lição 46

46.1. Formação das formas verbais da 2ª pessoa (मध्यमः) Perfeito (लिट्)

46.1.1. Desinências

	परस्मैपदम्		आत्मनेपदम्
Desinências do Perfeito	एकवचनम्	बहुवचनम्	एकवचनम्	बहुवचनम्
^^ -tha	-a	-se	-dhve

Observe que a desinência -- geralmente não a forma! -- da 2ª pessoa do plural no perfeito coincide com a da 1ª e da 3ª pessoa do singular.

Antes de -tha, na maioria das raízes terminadas em -ṛ, não ocorre vogal de ligação -i-. Em algumas raízes, o -i- antes de -tha é facultativo.

46.1.2. Alteração fonética da desinência -dhve

A desinência -dhve deve ser substituída por -ḍhve no perfeito quando precedida imediatamente por um -u ou -ṛ da raiz. Essa substituição pode ocorrer opcionalmente após a vogal de ligação -i-, se esta for precedida por uma semivogal ou h.

46.1.3. Perfeito Tipo I: sem abstração da raiz

Verbos que seguem este tipo:

• Consoante-Vogal Longa-Consoante
• Consoante-Vogal-Consoante-Consoante
• a-Consoante(-Consoante)
• ā-Konsonant

1ª pessoa do singular = 3ª pessoa do singular = 2ª pessoa do plural

बन्ध् 9P

परस्मैपदम्
एकवचनम्	बहुवचनम्
बबन्धिथ बबन्द्ध	बबन्ध

जीव् 1P

परस्मैपदम्		आत्मनेपदम्
एकवचनम्	बहुवचनम्	एकवचनम्	बहुवचनम्
जिजीविथ	जिजीव	जिजीविषे	जिजीविध्वे जिजीविढ्वे

अस् 2P, 4P

परस्मैपदम्		आत्मनेपदम्
एकवचनम्	बहुवचनम्	एकवचनम्	बहुवचनम्
आसिथ	आस	आसिषे	आसिध्वे

46.1.4. Tipo de Perfeito II: raiz forte em grau pleno, raiz fraca em grau zero

Verbos que seguem este tipo:

• (Consoante-)i/u/ṛ/ḷ-Consoante

भिद् 7U

परस्मैपदम्		आत्मनेपदम्
एकवचनम्	बहुवचनम्	एकवचनम्	बहुवचनम्
बिभेदिथ	बिभिद	बिभिदिषे	बिभिदिध्वे

मुह् 4P facultativo अनिट्

परस्मैपदम्
एकवचनम्	बहुवचनम्
मुमोहिथ मुमोढ मुमोग्ध	मुमुह

46.1.5. Tipo de Perfeito III: Raiz forte em grau pleno/grau alongado

46.1.5.1. Tipo de Perfeito IIIa: Raiz forte em grau pleno/grau alongado, raiz fraca em grau zero

Verbos que seguem este tipo:

• (Consoante-)(Consoante-)i/ī/u/ū
• (Consoante-)-ṛ

इ 2P

परस्मैपदम्
एकवचनम्	बहुवचनम्
इयेथ इययिथ iy-e + i-tha	ईय i + iy-a

नी 2U

परस्मैपदम्		आत्मनेपदम्
एकवचनम्	बहुवचनम्	एकवचनम्	बहुवचनम्
निनयिथ निनेथ	निन्य ninī + a	निन्यिषे	निन्यिध्वे निन्यिढ्वे

स्तु 2U (अनिट्)

परस्मैपदम्		आत्मनेपदम्
एकवचनम्	बहुवचनम्	एकवचनम्	बहुवचनम्
तुष्टोथ	तिष्टुव	तुष्टुषे	तुष्टुढ्वे

कृ 8U (अनिट्)

परस्मैपदम्		आत्मनेपदम्
एकवचनम्	बहुवचनम्	एकवचनम्	बहुवचनम्
चकर्थ	चक्र	चकृषे	चकृढ्वे

46.1.5.2. Tipo de Perfeito IIIb: Raiz forte em grau pleno/alongado, raiz fraca em grau pleno

Verbos que seguem este tipo:

• (Consoante-)(Consoante-)-ṝ
• Konsonant-Konsonant-ṛ

पॄ 3P

परस्मैपदम्
एकवचनम्	बहुवचनम्
पपरिथ	पपर = 1.sg.P

संस्कृ 8U

परस्मैपदम्		आत्मनेपदम्
एकवचनम्	बहुवचनम्	एकवचनम्	बहुवचनम्
सञ्चस्करिथ	सञ्चस्कर	सञ्चस्करिषे	सञ्चस्करिध्वे सञ्चसक्रिढ्वे

46.1.6. Tipo de Perfeito IV: Raízes terminadas em -ā / -ai

• Raiz fraca:
• antes de consoante: grau baixo-i
• antes de vogal: grau baixo-ø

दा 3U

परस्मैपदम्		आत्मनेपदम्
एकवचनम्	बहुवचनम्	एकवचनम्	बहुवचनम्
ददाथ ददिथ da-di-tha oder::brda-d-i-tha	दद	ददिषे	ददिध्वे

गै 1P

परस्मैपदम्
एकवचनम्	बहुवचनम्
जगाथ जगिथ	जग

46.1.7. Tipo de Perfeito V: Consoante-a-Consoante

46.1.7.1. Tipo de Perfeito Va: Consoante-a-Consoante, raiz fraca em grau baixo

Verbos que seguem este tipo:

1. gam "ir"
2. han (»ghan) "golpear"
3. jan "nascer"
4. vac "falar"
5. vad "dizer"
6. yaj "sacrificar"
7. e outros.

गम् 1P

परस्मैपदम्
एकवचनम्	बहुवचनम्
जगमिथ जगन्थ	जग्म

हन् 2P

परस्मैपदम्
एकवचनम्	बहुवचनम्
जघनित जगन्थ	जघ्न

जन् 4Ā

आत्मनेपदम्
एकवचनम्	बहुवचनम्
जज्ञिषे	जज्ञिध्वे

यज् 1U

परस्मैपदम्		आत्मनेपदम्
एकवचनम्	बहुवचनम्	एकवचनम्	बहुवचनम्
इयजिथ इयष्ठ	ईज	ईजिषे	ईजिध्वे

वच् 1P

परस्मैपदम्
एकवचनम्	बहुवचनम्
उवचिथ उवक्थ	ऊच

वह् 1U

परस्मैपदम्		आत्मनेपदम्
एकवचनम्	बहुवचनम्	एकवचनम्	बहुवचनम्
उवहिथ उवोढ	ऊह	ऊहिषे	ऊहिध्वे ऊहिढ्वे

वद् 1P

परस्मैपदम्
एकवचनम्	बहुवचनम्
उवदिथ	ऊद

स्वप् 2P

परस्मैपदम्
एकवचनम्	बहुवचनम्
सुष्वपिथ सुष्वप्थ	सुषुप aus: su + *svp + a

46.1.7.2. Tipo Vb do Perfeito: Consoante-a-Consoante, consoante inicial não gutural, aspirada, h ou fraca; sem reduplicação

A 2.sg.P. é formada a partir do radical fraco quando o conectivo -i- entra em ação.

पच् 1U

परस्मैपदम्		आत्मनेपदम्
एकवचनम्	बहुवचनम्	एकवचनम्	बहुवचनम्
पपक्थ पेचिथ	पेच	पेचिषे	पेचिध्वे

46.1.7.3. Tipo Vc do Perfeito: Consoante-a-Consoante, radical fraco em grau forte

Verbos que seguem este tipo:

• Todas as demais raízes com -a- médio

क्रम् 1U

परस्मैपदम्		आत्मनेपदम्
एकवचनम्	बहुवचनम्	एकवचनम्	बहुवचनम्
चक्रमिथ	चक्रम	चक्रमिषे	चक्रमिध्वे

46.1.8. Formações especiais do perfeito

विद् 2P perfeito presêntico

परस्मैपदम्
एकवचनम्	बहुवचनम्
वेत्थ	विद

अह्

परस्मैपदम्
एकवचनम्	बहुवचनम्
आत्थ	---

भू 1P

परस्मैपदम्
एकवचनम्	बहुवचनम्
बभूविथ	बभूव = 1.3.sg.P

जि 1P

परस्मैपदम्
एकवचनम्	बहुवचनम्
जिगेथ जिगयिथ	जिग्य

46.1.9. Perifrástico do perfeito (अनुप्रयोगलिट्)

O perfeito perifrástico é formado por:

• radicais verbais derivados (causativo, desiderativo, frequentativo, denominativos), especialmente o causativo
• raízes que começam com vogal longa (exceto ā)
• raízes: Vogal (exceto a-)-Consoante-Consoante
• algumas outras
• em algumas raízes, ambos os perfeitos podem ser formados opcionalmente: uṣ "queimar", vid "saber", jāgṛ "velar", daridrā "ser pobre"
• nas seguintes raízes, ambos os perfeitos podem ser formados opcionalmente e também o perfeito perifrástico é reduplicado, com a sílaba de reduplicação do radical presêntico:
• bhī "temer"
• bhṛ "carregar"
• hu "sacrificar"
• hrī "envergonhar-se"

बन्ध् Causativo

परस्मैपदम्		आत्मनेपदम्
एकवचनम्	बहुवचनम्	एकवचनम्	बहुवचनम्
बन्धयां चकर्थ बन्धयामासिथ बन्धयां बभूविथ	बन्धयां चक्र बन्धयामास बन्धयां बभूव	बन्धयां चकृषे बन्धयामासिथ बन्धयां बभूविथ	बन्धयां चकृढ्वे बन्धयामास बन्धयां बभूव

46.2. Lista de Vocabulário

सम 3: igual, mesmo, semelhante

derivados:
समम् Adv.: da mesma maneira, simultaneamente (तृतीयया), uniformemente
समता f.: equanimidade
विषम 3: desigual, irregular, mau

ग्रह् 9U गृह्णाति (gṛh-ṇā-ti) : agarrar, segurar, apreender

Perf. Voz Ativa (!) जग्राह, जगृहुर्
Fut. ग्रहीष्यति
Pass. गृह्यते
Caus. ग्राहयति
PPP गृहीत
Inf. ग्रहितुम्
Absol. -ग्राह्य
derivados:
ग्रह m.: ato de agarrar, agente que agarra, crocodilo, planeta errante
नवग्रह m.: os nove planetas errantes (não planetas!) (ver Basham, Wonder p. 493):

1. सूर्यः = Sol
2. चन्द्रः = Lua
3. मङ्गलः = Marte
4. बुधः = Mercúrio
5. बृहस्पतिः = Júpiter
6. शुक्रः = Vênus
7. शनिः = Saturno
8. राहुः
9. केतुः

Para राहु e केतु, consulte:

Payer, Alois (1944–): Dharmashastra: Introdução e Visão Geral. -- 10. Sacramentos e Ritos de Passagem (samskara). -- Apêndice C: Rahu e Ketu, os planetas errantes invisíveis. -- URL: http://www.payer.de/dharmashastra/dharmash10c.htm

Legenda: सूर्यः, चन्द्रः, मङ्गलः
(Fonte da imagem: Detalhes)

Fig.: बुधः, बृहस्पतिः
(Fonte da imagem: Detalhes)

Fig.: शुक्रः, शनिः
(Fonte da imagem: Detalhes)

Fig.: राहुः, केतुः
(Fonte da imagem: Detalhes)

तुष् 4P तुष्यति : contentar-se, estar satisfeito com (षष्ठ्या, चतुर्थ्या, तृतियया, सप्तम्या)

Perf. II तुतोष, तुतुषुर्
Fut. तोक्ष्यति
Pass. तुष्यते
Caus. तोषयति
PPP तुष्ट
Inf. तोष्टुम्

नम् 1P नमति : inclinar-se, curvar-se, abaixar-se, prostrar-se

Perf. Vb ननाम, नेमुर्
Fut. नंस्यति
Pass. नम्यते
Caus. नमयति । नामयति
PPP नत
Inf. नन्तुम्

Fig.: नारायण तुभ्यं नमामि
(Fonte da imagem: Detalhes)

रुह् 1P रोहति : escalar, subir

Perf. II रुरोह, रुरुहे
Fut. रोक्ष्यति
Pass. रुह्यते
Caus. रोहयति । रोपयति
PPP. रूढ
Inf. रोढुम्

Fig.: अश्वरोहकः
(Fonte da imagem: Detalhes)

ह्वे । हू 1U ह्वयति : chamar, convocar

Perf. IIIa जुहाव, जुहुवे
Fut. ह्वास्यति
Pass. हूयते
Caus. ह्वाययति
PPP हूत
Inf. ह्वातुम्
Absol. -हूय

Fig.: महामात्र कं चरिष्णुदूरशब्देनाह्वयसि
(Fonte da imagem: Detalhes)

1 महामात्र m. "Mahout"; चरिष्णु 3 "móvel", दूरशब्द m. "telefone de longa distância" » चरिष्णुदूरशब्द "telemóvel" (formação de palavras: A. Payer)

विभ्रम m.: o ir e vir

भ्रंश m.: o cair por acaso

श्रम् 4P श्राम्यति : esforçar-se, cansar-se

Perf. Vc शश्राम, शश्रामुर्
Fut. श्रमिष्यति
Pass. श्रम्यते
Caus. श्रमयति । श्रामयति
PPP श्रान्त
Inf. श्रमितुम्
Absol. श्रमित्वा । श्रान्त्वा
disso:
आश्रम m.n.

Fig.: श्रान्तः
(Fonte da imagem: Detalhes)

श्रि 1U श्रयति : apoiar-se, encostar-se, encontrar apoio, dirigir-se a alguém (द्वितीयया, सप्तम्या)

Perf. IIIa शिश्राय, शिश्रिये
Fut. श्रयिष्यति
Pass. श्रीयते
Caus. श्राययति
PPP श्रित
Inf. श्रयितुम्

सञ्ज् 1P सजति : anexar, aderir a (सप्तम्या)

Perf. I ससञ्ज, ससञ्जुर्
Fut. संक्ष्यति
Pass. सज्यते
Caus. सञ्जयति
PPP सक्त
Inf. संक्तुम्
disso:
सङ्ग m.: a anexação, o contacto com (तृतीयया)

Fig.: सङ्गः
(Fonte da imagem: Detalhes)

द्रु 1P द्रवति : correr, apressar-se

Perf IIIa (अनिट्) दुद्राव, दुद्रुवुर्
Fut. द्रोष्यति
Pass. द्रूयते
Caus. द्रावयति
PPP द्रुत
Inf. द्रोतुम्
Absol. -द्रुत्य

भ्रम् 1P भ्रमति । 4P भ्राम्यति : vaguear, errar

Perf. Vc बभ्राम, बभ्रमुर् । Vb भ्रेमुर्
Fut. भ्रमिष्यति
Caus. भ्रमयति
PPP भ्रान्त
Inf. भ्रमितुम्
Absol. -भ्रम्य
disso:
विभ्रम m.: vaguear, confusão, erro

लम्ब् 1Ā लम्बते : pendurar de (सप्तम्या), depender de (सप्तम्या)

Perf. I ललम्बे
Fut. लम्बिष्यते
Pass. लम्ब्यते
Caus. लम्बयति
PPP लम्बित
Inf. लम्बितुम्
Absol. -लम्ब्य

Legenda: लम्बोदर नमस्तुभ्यम्
(Fonte da imagem: Detalhes)

लम्ब् + आ 1Ā आलम्बते : pendurar-se em (द्वितीयया)

यदि conjunção: se

भू + परि 1P परिभवति : cercar, dominar, vencer

PPP परिभूत 3: vencido, humilhado, degradado

नि prefixo: para baixo, abaixo, dentro, para trás

por exemplo
सद् + नि 1P निषीदति : sentar-se

भोस् partícula vocativa: exclamação de chamada, por exemplo: ei, olá, oh, eia, alo, oi! muitas vezes não traduzível. Esta partícula tem um sandhi especial: antes de todos os sons sonoros, ele se torna भो.

Legenda: भोः
(Fonte da imagem: Detalhes)

46.3. Exercício

A) Determine e traduza as seguintes formas:

1. वित्थ
2. वेत्थ
3. शिश्रियिढ्वे
4. शिश्ये
5. शिष्ये
6. चक्र
7. तुष्टुव
8. तुष्टम्
9. ददिथ
10. दत्थ
11. जग
12. जग्म
13. एनम्
14. ईय
15. निनेथ
16. शेक
17. सस्मर
18. पप्रष्ठ
19. दुग्ध
20. दुहितः
21. पेदिषे
22. ननर्त
23. ननृत
24. उवोढ
25. जुहोथ
26. जुहुथ
27. सक्तः
28. शक्तः
29. नेश्म
30. सोढुम्
31. ग्रहीष्ये
32. यत्ने
33. यते
34. बाले
35. ऊद
36. ऊदे
37. जज्ञिषे
38. चिक्य
39. अवेक्ष्य
40. वक्थ
41. शिष्ठ
42. पेचिथ
43. हथ
44. हस्त
45. ननन्द
46. श्राम्यसि
47. विषमम्
48. विशामः
49. उवस्थ
50. ददाने
51. सुषुपुः
52. ऊस

B) Traduza:

प्रजहाति यदा कामानात्मन्येवात्मना तुष्टः स्थितप्रज्ञस्तदोच्यते ॥१॥

क्रोधाद्भवति संमोहः संमोहात्स्मृतिविभ्रमः । स्मृतिभ्रंशाद्बुद्धिनाशो बुद्धिनाशात्प्रनश्यति ॥२॥

नास्ति बुद्धिरयुक्तस्य ॥३॥

Fig.: क्रोधाद्भवति संमोहः संमोहात्स्मृतिविभ्रमः । स्मृतिभ्रंशाद्बुद्धिनाशो बुद्धिनाशात्प्रनश्यति ॥
(Fonte da imagem: Detalhes)