Oefening 42

Vertaal:

१. प्रकृत्यैव यः कर्माणि क्रियमाणानि पश्यति स आत्मानमकर्तरं पश्यति ॥ १ ॥
Wie ook al sien dat handelinge (slegs) deur die materiële natuur (प्रकृति) verrig word, besef dat die Self (आत्मा) onaktiw is.

२. कृष्णस्तस्य लोकस्य पिता माता पितामहो धातास्ति ॥ २ ॥
Kṛṣṇa is die vader, moeder, grootvader en skepper van hierdie wêreld.

३. आचार्याः पितरः पुत्राश्च पितामहाः श्वशुरा नप्तरो युद्धायावस्थिताः । एतान्न हन्तुमिच्छामीत्यर्जुनो भगवद्गीतायामुवाच ॥ ३ ॥
'Onderwysers, vaders, seuns, grootvaders, skoonvaders en kleinkinders het hul posisies vir die stryd ingeneem. 'Ek wil hulle nie doodmaak nie!' — so het Arjuna in die Bhagavad Gītā gespreek.

४. कवयो लब्धपुत्रतायाः पितॄन्मातॄश्च तुष्टुवुः ॥ ४ ॥
Digters het vaders en moeders geprys vir die bereiking van vaderskap (of ouerskap).

५. भर्त्रा भार्या भर्तव्या । तस्माद्भार्येत्युच्यते ॥ ५ ॥
Die vrou moet deur haar man onderhou word. Daarom word sy 'bhāryā' genoem (die een wat onderhou moet word).

६. सत्पुत्रः पितृभ्यः पिण्डान्ददाति । पितृभिः पिण्डदानमश्यत एवं च सुखजीवो जीवितुं शक्यते ॥ ६ ॥
'n Goeie seun bring voedseloffers aan sy voorvaders (पिण्ड). Die voorvaders deel in die voedseloffer, en op hierdie wyse kan 'n mens 'n gelukkige lewe lei.

७. भ्रात्रा स्वसा न विवोड्धव्या । भातरि स्वसारं कामयमाने देवाः क्रुध्यन्ति ॥ ७ ॥
'n Broer mag nie sy suster trou nie. As 'n broer sy suster begeer, sal die gode kwaad wees.

८. क्थं भर्तुर्भ्रातोच्यते । देवेति भर्तुर्भ्राता वक्तव्यः ॥ ८ ॥
Hoe word die broer van die eggenoot genoem? Die gadebroer moet as "devara" (sweer) aangedui word.

९. नप्तॄणां लाभं पितैच्छत् ॥ ९ ॥
Die vader het begeer om kleinkinders te verkry.

Afbeelding: कृष्णस्तस्य लोकस्य पिता माता पितामहो धातास्ति
(Beeldbron: Details)

---

Verhaal: Sītā se Huwelik (सीताविवाहः)

पुरा मिथिलायां जनको नाम राजा बभूव । तस्य सुता सीता नाम । सा रूपे शीले चानुपमा बभूव । तां परिणेतुमिछ्हन्तो ऽनेके राजकुमारा जनकाय दूतान्प्रेषयामासुः ॥ जनकस्तु तां वीर्यसम्पन्नाय क्षत्रियकुमाराय दातुमैच्छत् । अतः स तां वीर्येण क्रेतव्यामकल्पयत् । तथा हि — तस्य सकाशे गुरुतरं किमपि धनुरासीत् । य इदं धनुरुद्धृत्यास्मिन्शरं सन्धत्ते स मम सुतां परिणेष्यतीति जनकः प्रतिजज्ञे ॥ तां तस्य प्रतिज्ञां श्रुत्वा शतशो राजकुमाराः समाजग्मुः । परं नैको ऽपि तेषां तद्धनुश्चलयितुमपि शशाक । लङ्काधिपती रावणो ऽपि साटोपं समेत्य सलज्जं प्रतिनिवृत्त इति ज्ञायते ॥ सर्वान्राजकुमारान्प्रतिवृत्तान्विलोक्य को मे दुहितुर्भर्ता भविष्यतीति चिन्तापरो बभूव जनकः । अत्रान्तरे ऽयोध्याधिपतेर्दशरथस्य पुत्रः श्रीरामः सलक्ष्मणो विश्वा्मित्रेण तत्रानीयत । श्रीरामो महर्षेर्विश्वामित्रस्य वचनेन लीलयैव तद्धनुरुद्धृत्य यावत्तस्मिन्बाणमारोपयति तावत्तद्धनुर्द्वेधा भग्नं बभूव ॥
साधु साध्विति श्रीरामस्य वीर्यं प्रशशंसुर्जनाः ॥ जनकस्य राज्ञो हृदयं प्रहृष्टं बभूव । ततः स दशरथादीनानाय्य महता विभवेन सीतरामयोर्विवाहोत्सवं निरवर्तयन् ॥

Vertaling:
Eendag was daar 'n koning in Mithilā met die naam Janaka. Hy het 'n dogter gehad met die naam Sītā. Sy was onvergelyklik in skoonheid en deugsaamheid. Baie prinse wat haar wou trou, het boodskappers na Janaka gestuur.

Janaka wou haar egter aan 'n magtige Kshatriya-prins gee. Daarom het hy bepaal dat sy deur heldhaftige dade 'verower' moes word. Dit was so: hy het 'n uiters swaar boog besit. Janaka het belowe: 'Wie hierdie boog optel en 'n pyl daarop spanneer, sal my dogter trou.'

Toe hulle van hierdie belofte hoor, het prinse in hul honderde gekom. Tog kon nie een van hulle die boog selfs beweeg nie. Dit is goed bekend dat selfs Rāvaṇa, die heerser van Laṅkā, vol arrogansie verskyn het en in skaamte omgedraai het. Toe Janaka sien dat al die prinse terugkeer, het hy diep bekommerd geraak oor wie sy dogter se man sou word. Intussen het Viśvāmitra Rāma, die seun van koning Daśaratha van Ayodhyā, tesame met Lakṣmaṇa, na daardie plek gelei. Op versoek van die groot Ṛṣi Viśvāmitra het die magnifieke Rāma die boog met gemak opgetel. Sodra hy 'n pyl daarop gelê het, het die boog in twee gebreek.

"Baie goed, baie goed!" — so het die mense die heldhaftige krag van die magnifieke Rāma geprys.

Koning Janaka se hart was vol vreugde. Hy het toe Daśaratha en die ander laat kom en die troue van Sītā en Rāma met groot praal en praal gevier.

Afbeelding: श्रीसीता श्रीरामश्च
(Beeldbron: Details)