Oefening 10

A) Vorm die passief van die volgende werkwoordvorms (met vertaling van die werkwoordvorm), d.w.s. die passief wat by die werkwoordvorm in persoon en getal pas:

1. sṛjati सृजति : sṛjyate सृज्यते
2. yudhyate युध्यते : yudhyate युध्यते
3. bhavanti भवन्ति : bhūyante भूयन्ते
4. yajati यजति : ijyate इज्यते
5. nṛtyati नृत्यति : nṛtyate नृत्यते
6. nayanti नयन्ति : nīyante नीयन्ते
7. smarati स्मरति : smaryate स्मर्यते
8. śṛṇvanti शृण्वन्ति : śrūyante श्रूयन्ते
9. pāśyati पश्यति (Passief word van dṛś gevorm!) : dṛśyate दृश्यते
10. jayanti जयन्ति : jīyante जीयन्ते
11. kurvate कुर्वते : kriyante क्रियन्ते
12. āpnuvanti आप्नुवन्ति : āpyante आप्यन्ते
13. viśati विशति : viśyate विश्यते
14. khādanti खादन्ति : khādyante खाद्यन्ते
15. sunoti सुनोति : sūyate सूयन्ते
16. gacchati गच्छति : gamyate गम्यते
17. manyante मन्यन्ते : manyante मन्यन्ते
18. labhante लभन्ते : labhyante लभ्यन्ते
19. rakṣanti रक्षन्ति : rakṣyante रक्ष्यन्ते
20. vadanti वदन्ति : udyante उद्यन्ते
21. pṛcchanti पृच्छन्ति : pṛcchyante पृच्छ्यन्ते
22. tanvanti तन्वन्ति (2 vorms!) : tanyante / tāyante तन्यन्ते तायन्ते

B) Vorm die instrumentalis enkelvoud en meervoud vir alle tot dusver geleerde selfstandige naamwoorde

C) Plaas die volgende sinne in die passief en vertaal hulle:

1. brāhmaṇo devīm yajati. ब्राह्मणो देवीं यजति

brāhmaṇena devījyate.

ब्राह्मणेन देवीज्यते ।

2. sādhuḥ svargaṃ gacchati. साधुः स्वर्गं गच्छति

sādhunā svargaṃ / svargo gamyate.

साधुना स्वर्गं गम्यते ।

3. Hyê die Sûdra oorwin. शूद्रं जयति

śūdro jīyate.

शूद्रो जीयते ।

4. Die goeroe eet die vrugte. गुरुः फलानि खादति

guruṇā phalāni khādyante.

गुरुना फलानि खाद्यन्ते ।

5. Hyê goeroes luister. गुरूञ्छृणोति

guravaḥ śrūyante.

गुरवः श्रूयन्ते ।

6. Wie sien die vuur? को ऽग्निं पश्यति

kenāgnir dṛśyate.

केनाग्निर्दृश्यते ।

7. Hierdie wysman onthou die mantra. अयं कविर्मन्त्रं स्मरति

anena kavinā mantraḥ smaryate.

अनेन कविना मन्त्रः स्मर्यते ।

8. Hierdie godin, 'n Ksatriya-vrou, beskerm. इयं देवी क्त्रिया रक्षति

anayā devyā kṣatriyā rakṣyante.

अनया देव्या क्षत्रिया रक्ष्यन्ते ।

9. Die Ksatriya-vroue offer aan Visjnoe. क्षत्रिया विष्णुं यजन्ते (2 moontlikhede)

Die Ksatriya's / die Ksatriya-vroue offer aan Visjnoe.

क्षत्रियैर्विष्णुरिज्यते । क्षत्रियाभिर्विष्णुरिज्यते ।

10. Die Brahmane maak die vuur. ब्राह्मणो ऽग्निं करोति

brāhmaṇenāgniḥ kriyate.

ब्राह्मणेनाग्निः क्रियते ।

11. Die Vaisjya's gaan na hierdie dorp. वैश्या इमं ग्रामं गच्छन्ति (2 moontlikhede)

Die Vaisjya's / die Vaisjya-vroue gaan na hierdie dorp / hierdie dorp word besoek.

वैश्यैरिमं ग्रामं गम्यते । वैश्यैरयं ग्रामो गम्यते । वैश्याभिरिमं ग्रामं गम्यते । वैश्याभिरयं ग्रामो गम्यते ।

Vaisjya's / Vaisjya-vroue gaan na hierdie dorp.

12. Hierdie mense luister egter na hul goeroes. एते गुरूंस्तु शृण्वन्ति

etair guravas tu śrūyante.

एतैर्गुरवस्तु श्रूयन्ते ।

Hulle luister egter na hul goeroes.

13. Die regverdige een bereik die hemel. साधुः स्वर्गमाप्नोति

sādhunā svarga āpyate.

साधुना स्वर्ग आप्यते ।

'n Heilige verkryg die hemel.

14. brāhmāṇāḥ somaṃ sunvanti. ब्राह्मणाः सोमं सुन्वन्ति

brāhmaṇaiḥ somaḥ sūyate.

ब्राह्मणैः सोमः सूयते ।

Brahmane pers Soma.

15. paśūṃllabhate. पशूल्ंलभते

paśavo labhyante.

पशवो लभ्यन्ते ।

Mens kry diere.

16. ke yodhāḥ kṣatriyaiḥ saha yudhyante. के योधाः क्षत्रियैः सह युध्यन्ते

kair yodhaiḥ kṣatriyaiḥ saha yudhyate.

कैर्योधैः क्षत्रियैः सह युध्यते ॥

Watter sold veg (saam) met die Kṣatriyas?

D) Vertaal na Sanskrit:

1. 'n Brahmane gaan saam met 'n Vaiśya na die dorp.

brāhmano vaiśyena saha grāmaṃ gacchati.

ब्राह्मणो वैश्येन सह ग्रामं गच्छति ।

2. Hy aanbid Viṣṇu met 'n offer. (Offer yajña uitdruk!)

yajñena viṣṇuṃ yajati / yajate.

यज्ञेन विष्णुं यजति / यजते ।

3. Die Veda word śruti genoem. (vad)

vedaḥ śrutir (ity) udyate.

वेदः श्रुतिरित्युद्यते ।

4. Mens span die weefketting op. (2 moontlikhede)

tantraṃ tanyate / tāyate / tanvanti.

तन्त्रं तन्यते / तायते / तन्वन्ति ।

5. Onderwysers vra. (Passiewe konstruksie)

gurubhiḥ pṛcchyate.

गुरुभिः प्र्च्छ्यते ।

6. Die oog lei. (Passiewe konstruksie) (Oog en oor word andersins gewoonlik in die dual gebruik)

netreṇa nīyate.

नेत्रेण नीयते ।

7. Die digter sien 'n godheid. (Passiewe konstruksie)

kavinā devatā dṛśyate.

कविना देवता दृश्यते ।

8. Wie (vroulik) versorg die meisie? (Passiewe konstruksie)
kayā bālā rakṣyate.

कया बाला रक्ष्यते ।

9. Die Kṣatriya aanbid die HERE met 'n offer. (Passiewe konstruksie, sonder om die woord yajña te gebruik)

kṣatriyeṇeśvara ijyate.

क्षत्रियेनेश्वर इज्यते ।

10. Deur vrygewigheid bereik 'n volgeling van die Boeddha 'n hemel.

dānena śrāvakaḥ svargam āpnoti / aśnute.

दानेन श्रावकः स्वर्गमाप्नोति / स्वर्गमश्नुते ।

Figuur: ग्रामः
(Beeldbron: Besonderhede)

---

Leesoefening

Lees, vertaal en verander in die passiewe stem:

क १.
> मक्सिका व्रणमिच्छन्ति
> धनमिच्छन्ति पार्थिवाः ।
> नीचाः कलहमिच्छन्ति
> शान्तिमिच्छन्ति साधवः ॥
>
> मक्षिकाभिर्व्रण इष्यते
> धनमिष्यते पार्थिवैः ।
> नीचैः कलह इष्यते
> शान्तिरिष्यते साधuभिः ॥

'n Vlieg smag na 'n wond,
Koninge smag na rykdom,
Die goddeloses smag na twis,
Heiliges smag na vrede.

२. नरान्सृजति देवः ।
नरा देवैः सृज्यन्ते ।
Die gode skep die mensdom.

३. कवयो धनं लुभ्यन्ति ।
कविभिर्धनं लभ्यते ।
Digters smag na rykdom.

४. ऋषिः सूक्तानि पश्यति ।
ऋषिणा सूक्तानि दृश्यन्ते ।
Die Vediese wyse aanskou die Vediese hymne.

५. विष्णुमृषिर्यजति ।
विष्णुरृषिणेज्यते ।
Die Vediese wyse bring offers aan Viṣṇu.

६. गुरूञ्शिष्यांश्च पश्यति ।
गुरवः शिष्याश्च दृश्यन्ते ।
Hy sien die meester en die dissipel.

७. स्वर्गं लभन्ते ।
स्वर्गो लभ्यते ।
Hulle bereik die hemel.

८. अत्रर्षिर्भानुं वन्दते ।
अत्रर्षिणा भानुर्वन्स्यते ।
Daar groet 'n Vediese wyse die son.
९. ग्रामं गच्छन्ति ।
ग्रामं गम्यते । ग्रामो गम्यते ।
Hulle gaan in die dorp in.

१०. दानानि वर्षन्ति नृपाः ॥
दानानि वृष्यन्ते नृपैः ॥
Konings oorstroom die mense met geskenke.

ख १. सदा देवान्स्मरन्ति ।
सदा देवाः स्मर्यन्ते।
Hulle hou voortdurend die gode in gedagte.

२. ऋषिभी रामो वसति ।
ऋषिभिः सह रामेणोष्यते ।
Rāma woon onder die Vediese wyse manne.

३. हरिं क्षीरेण यजति ।
हरिः क्षीरेणेज्यते ।
Hy aanbid Hari met 'n melk-offering.

४. मार्गेण ग्रामं गच्छन्ति ।
मार्गेन ग्रामं गम्यते । मार्गेन ग्रामो गम्यते ।
Hulle is op pad na die dorp.

५. धनेन सुखमिच्छन्ति नराः ।
धनेने नरैः सुखमिष्यते ।
Mense soek geluk deur rykdom.

६. एवं वदन्ति ।
एवमुद्यते ।
So sê hulle.

७. शान्त्यर्षय इह शोभन्ते ।
शान्त्यर्षिभिरिह शुभ्यते ।
Op aarde skyn heiliges deur hul vreedsame aard.

८. कपयः फलानि खादन्ति ।
कपिभिः फलानि खाद्यन्ते ।
Aapies eet vrugte.

९. गजो गच्छति ।
गजेन गम्यते ।
Die olifant hardloop.

१०. हरिर्गृहं गच्छti |
हरिणा गृहं गम्यते ।
Hari gaan huis toe.

११. सारथी रथं नयति ॥
सारथिना रथो नीयते ॥
Die wa-bestuurder stuur die wa.

Fig.: सारथी रथं नयति
(Beeldbron: Details)