Oefening 11

A) Vertaal die onderstaande sinne

१. ऋषिः सत्यं वदति ।
Die Vediese wyse spreek die waarheid.

२. ब्राह्मणः पुत्रमिच्छति ।
'n Brahmin wens vir 'n seun.

३. साधुः स्वर्गं गच्छति ।
'n Heilige klim na die hemel op.

४. ब्राह्मणो ऽनृतं न वदतीति स्मृतिः ।
Die Smṛti verklaar dat 'n Brahmin nie onwaarheid spreek nie.

५. क्षत्रियो ब्राह्मणं धर्मं पृच्छति ।
'n Kṣatriya vra die Brahmin oor die Dharma.

६. एवं ब्राह्मणो यज्ञेन देवं यजति ।
Sodoende bring die Brahmin 'n offer aan die god.

७. पुत्रः पापं करोतीति वैश्या मन्यते ।
Die Vaiśya-vrou glo dat haar seun verkeerd doen.

८. क्षत्रियः क्षत्रियेण सह युध्यते ।
'n Kṣatriya veg teen 'n Kṣatriya.

९. अधर्मो ऽनृतमिति पुत्रः पापं न करोति ।
Aangesien onwaarheid verkeerd is, pleeg die seun geen onreg nie.

१०. अयं क्षत्रियो धर्मं रक्षति ।
Hierdie Kṣatriya handhaaf die Dharma.

११. को ऽग्निं यजते ।
Wie eer die vuur (die god Agni) met 'n offer?

१२. स श्रावको बुद्धं धर्मं पृच्छति ॥
Hierdie dissipel vra die Boeddha oor sy leer.

B) Herskryf die sinne uit A) in die passiewe stem

१. ऋषिणा सत्यमुद्यते । २. ब्राह्मणेन पुत्र इष्यते । ३. साधुना स्वर्गो (स्वर्गं) गम्यत इति पुत्रेण पुण्यं क्रियते । ४. ब्राह्मणेनानृतं नोद्यत इति स्मृतिः । ५. क्षत्रियेण ब्राह्मणो धर्मं पृच्छ्यते । ६. एवं ब्राह्मणेन यज्ञेन देव इज्यते ।
७. पुत्रेण पापं क्रियत इति वश्यया मन्यते । ८. क्षत्रियेण क्षत्रियेण सह युध्यते । ९. अधर्मो ऽनृतमिति पुत्रेण पापं n क्रियते । १०. अनेन क्षत्रियेण धर्मो रक्ष्यते । ११. केनाग्निरिज्यते । १२. तेन श्रावकेण बुद्धो धर्मं पृच्छ्यते ॥

C) In die sinne in A), waar toepaslik, stel die onderwerp, voorwerp en predikaat in die meervoud

१. ऋषयः सत्यं वदन्ति । २. ब्राह्मणाः पुत्रानिच्छन्ति । ३. साधवः स्वर्गान्गच्छन्तीति पुत्राः पुण्यं कुर्वन्ति । ४. ब्राह्मणा अनृतं न वदन्तीति स्मृतिः । ५. क्षत्रिया ब्राह्मणान्धर्मं पृच्छन्ति । ६. एवं ब्राह्मणा यज्ञेन देवाण्यजन्ति । ७. पुत्राह् पापं कुर्वन्तीति वैश्या मन्यन्ते । ८. क्षत्रियाः क्षत्रियैः सह युध्यन्ते । ९. अधर्मो ऽनृतमिति पुत्राः पापं न कुर्वन्ति । १०. इमे क्षत्रिया धर्मं रक्षन्ति । ११. के (ऽग्निं) ऽग्नीन्यजन्ते । १२. ते श्रावका बुद्धं धर्मं पृच्छन्ति ॥

D) Vorm die passiewe konstruksies vir die sinne wat in C) gevorm is

१. ऋषिभिः सत्यमुद्यते । २. ब्राह्मणैः पुत्रा इष्यन्ते । ३. साधुभिः स्वर्गा गम्यन्त इति पुत्रैः पुण्यं क्रियते । ४. ब्राह्मणैरनृतं नोद्यत इति स्मृतिः । ५. क्षत्रियैर्ब्राह्मणा धर्मं पृच्छ्य्न्ते । ६. एवं ब्राह्मणैर्यज्ञेन देवा इज्यन्ते । ७. पुत्रैः पापं क्रियत इति क्षत्रियाभिर्मन्यते । ८. क्षत्रियैः क्षत्रियैः सह युध्यते ।
९. अधर्मो ऽनृतमिति पुत्रैः पापं न क्रियते । १०. एभिः क्षत्रियैर्धर्मो रक्ष्यते । ११. कैरग्निरिज्यते । कैरग्नय इज्यन्ते । १२. तैः श्रावकैर्बुद्धो धर्मं प्र्च्छ्यते ॥

Fig.: केनाग्निरिज्यते ।
(Beeldbron: Besonderhede)

---

Bykomende oefeninge

A) Vertaal in Sanskrit met passiewe konstruksies:

1. Vaiśya-vroue vra Brahmins oor die Dharma.

वैश्याभिर्ब्राह्मणो धर्मं पृच्छ्यते ।

2. Die onderwyser herhaal 'n mantra.

गुरुणा मन्त्र उद्यते ।

3. Heilige vroue bereik 'n hemel.

साध्वीभिः स्वर्ग आप्यते । स्वर्गो ऽश्यते । स्वर्गो गम्यते । स्वर्गं गम्यते ।

4. 'n Vediese wyse doen geen kwaad nie.

ऋषिणा पापं न क्रियते ।

5. As offerandeprieste aanbid die Brahmane die godin met offerandes.

ब्राह्मनैर्देवीज्यते ।

6. Die Śūdra-vrou gaan in die dorpie in.

शूद्रया ग्रामो गम्यते ।

7. Wie sien die waarheid?

केन सत्यं दृश्यते ॥

B)

1. Gebruik 'n dvandva om die pligte van al die Tweegeborenes te beskryf. Ontleed die Sanskriet-samenstelling.

इज्याध्ययनदानानि = इज्याध्ययनं दानं च

2. Gebruik 'n dvandva om die pligte van die Vaiśyas te stel. Ontwikkel die samestelling in Sanskrit.

कृषिवाणिज्यपाशुपाल्यकुसीदानि = कृषीर्वाणिज्यं (वाणिज्या, वणिज्या) कुसीदं च ।

C) Vertaal:

१. श्रवणेन श्रूयते ।
Die oor hoor. Mens hoor met die oor.

२. कर्षकैः कृष्यते ।
Boere ploeg.
३. श्रावकेणेश्वरो नेज्यते ।
'n volgeling van die Boeddha bring geen offers aan enige HERE nie.

४. रक्षिक्या गुरू रक्ष्यते ।
Die amulet beskerm die meester.

५. ब्राह्मणेनानृतं नोद्यते ।
'n Brahmin spreek nie onwaarhede nie.

६. शूद्रेतरा ।
Itarā is 'n Śūdra-vrou.

७. शिक्षा कल्पो व्याकरणं निरुक्तं छन्दो ज्योतिषमङ्गानि ।
Die bywetenskappe van die Veda is: fonetiek, rituele studies, grammatika, semantiek, metrie en kronologie.

८. आन्वीक्षिकीत्रयीवार्त्तादण्डनीतयो विद्याः ॥
Die wetenskappe is: filosofie, Veda-studies, ekonomie en politieke wetenskap.

D) Vertaal en stel die agent, objek en werkwoord in die meervoud in Sanskrit:

१. फलमश्नुते ।
Hy ontvang 'n vrug.
फलान्यश्नुवन्ते । २. गुरुणा सत्यमुद्यते ।
Die Meester spreek die waarheid.
गुरुभिः सत्यान्युद्यन्ते । ३. वैश्यः पशुं लभते ।
Die Vaiśya ontvang vee.
वैश्याः पशुंल्लभन्ते । ४. पुत्रः पुण्यं करोति ॥
My seun verrig verdienstelike dade.
पुत्राः पुण्यानि कुर्वन्ति ॥

E) Herskryf sinne C)1–5 in die aktiewe stem.

१. श्रवणं शृणोति । २. कर्षkaः कृषन्ति । ३. श्रावक ईश्वरं न यजते । ४. रक्षिका गुरुं रक्षति । ५. ब्राह्मनो ऽनृतं न वदति ॥

Fig.: फलान्यश्नुते
(Beeldbron: Besonderhede)