Oefening 9

A) Probeer om die moontlike betekenisse van die volgende woorde te identifiseer:

1. brāhmānaka ब्राह्मणक : m. een wat slegs na 'n Brahmin lyk = 'n slegte Brahmin

2. mati मति : v. opinie

3. śravaṇa श्रवण : n. oor

4. dhenuka धेनुक : m. (geslagsgemeenskap) op die wyse van 'n koei

5. jayaka जयक : 3 oorwinnaar

6. rakṣikā रक्षिका : v. beskermeres, amulet

7. karṣaka कर्षक : 3 ploeg; m. boer

8. kleśa क्लेश : m. foltering

9. nāyikātva नायिकात्व : n. die toestand van 'n geliefde

10. tantraka तन्त्रक : 3 (pas) van die warpspil / weefgetouw af = pas geweef

11. nartaka (v. nartakī) नर्तक (नर्तकी) : danser

12. naraka नरक : m. hel

13. lābhaka लाभक : m. = lābha

14. īśvaratā ईश्वरता : v. die toestand om die Here te wees

15. dhenukā धेनुका : v. = dhenu

16. yodhaka योधक : m. kryger

17. kopa कोप : m. toorn

18. veśaka वेशक : 3 binnetredend

19. darśaka दर्शक : 3 siener

20. kopaka कोपक : 3 iemand wat maklik kwaad word, kort van draad

B) Vertaal:

1. Pligte van alle tweemal-geborenes:

ijyādhyayanadānāni इज्याध्ययनदानानि

(Yājñavalkyadharmaśāstra I, 118)

Offerandes, die bestudering van die Veda's, aalmoese.

2. Spesifieke pligte van 'n Brahmin:

pravacanayājanapratigrahāḥ प्रवचनयाजनप्रतिग्रहाः

(Gautamadharmasūtra X,2)

Onderrig, die uitvoering van offers namens ander, die aanvaarding van geskenke.

3. Spesifieke pligte van 'n Kshatriya:

rakṣaṇaṃ sarvabhūtānām रक्षणं सर्वभूतानाम्

(sarvabhūtānām = genitief: 'alle wesens')

(Gautamadharmasūtra X,7)

Die beskerming van alle wesens.
4. Spesifieke pligte van 'n Vaiśya:

kṛṣivāṇijyapāśupālyakusīdam कृषिवाणिज्यपाशुपाल्यकुसीदम्

(volgens die Gautamadharmasūtra X,49)

Landbou, handel, veeteelt en geldlening.

5. Pligte van 'n Śūdra:

dvijātīnāṃ śuśrūṣā vārttā kārukuśīlavakarma ca. द्विजातीनं शुश्रूषा वार्त्त्ता कारुकुशीलवकर्म च

(volgens die Kauṭilīya-arthaśāstra 1.3.8.)

Verduideliking:
dvijātīnām = genitief meervoud van dvijāti (vertaal hier as: 'teenoor die tweemal-gebore')

kārukuśīlavakarma is 'n Tatpuruṣa met 'n Dvandva (kārukuśīlava) in die eerste element. karma = nom. sg. van karman n. 'daad, aktiwiteit, karma' van die wortel kṛ 8 U). Vertaal as "handeling / aktiwiteit van die … (genitief)" (dit wat deur die Dvandva aangedui word).

Onderwerping aan die Tweegeborenes, aktiwiteite vir 'n bestaan, werk as ambagsmanne of rondreisende vertoners.

6. kṛṣiḥ pāśupālyaṃ vaṇijyā ca vārttā. कृषिः पाशुपाल्यं वणिज्या च वार्त्ता

(volgens die Kauṭilīya-arthaśāstra 1.4.1.)

Die ekonomie bestaan uit landbou, veeteelt en handel.

Fig.: रक्षणं सर्वभूतानाम्
(Beeldbron: Besonderhede)