🇿🇦 AF - Afrikaans
🇿🇦 AF - Afrikaans
Voorkoms
🇿🇦 AF - Afrikaans
🇿🇦 AF - Afrikaans
Voorkoms
Met 'n paar uitsonderings, is die causatief Ubhayapada (उभयपद)
In die causatiewe geval word die Ātmanepada (आत्मनेपद) gebruik:
1. Wanneer die resultaat van die veroorsaakte handeling die doende onderwerp bevoordeel:
Voorbeeld:
रामः कटं कारयते = "Rāma laat vir homself 'n mat maak (in sy eie belang)"
2. Wanneer die causatief van transitiewe werkwoorde refleksief gebruik word ("om jouself te wys", "om jouself te laat hoor", ens.), of wanneer die voorwerp van die eenvoudige werkwoord die agent (कर्तृ) van die causatief is:
Voorbeeld:
विष्णुर्भक्तान्दर्शयते = "Viṣṇu openbaar hom aan sy aanbidders"
Resultaat: भक्ता विष्णुं पश्यन्ति = "Die gelowiges sien Viṣṇu"
Die reëls stem dus oor die algemeen ooreen met dié wat die gebruik van die Ātmanepada (आत्मनेपद) met Ubhayapada (उभयपद) werkwoorde reguleer.
Pretertoedele:
उद्° : op, op, opwaarts, uit, van, uit-
परि° : rond, rondom (plek, tyd), omtrent
भू + परि 1P परिभवति : (om deur iemand omring te wees = om te omsingel =) te bemeester, te verslaan; om te ignoreer, om te verag
अवज्ञान n.: minag
गुप्त 3: beskerm, veilig
गृहस्थ 3: in die huis wees; m. hoof van die huishouding (iemand wat in die 2de आश्रम is)
ग्रस् 1Ā ग्रसते : verbruik, eet
Fut. ग्रसिष्यते
Pass. ग्रस्यते
Caus. ग्रासयति
PPP ग्रस्त
Inf. ग्रसितुम्
तीक्ष्ण 3: "wild", skerp, puntig, ernstig, fel, skerp-tong
न्याय m.: norm, reël, korrekte manier; metode, logika (uit इ + नि)
परिव्राजक m.: rondtrekker, rondgaande monnik, pelgrim

Fig.: परिव्राजकाः
Pushkar = पुष्कर
(Beeldbron: Details)
पालयति: ook sinoniem met पाति पुनर् Onbep.: weer, weer en weer, terug, nogmaals; aan die ander kant, maar (voor beklemtoning behalwe r-: पुनर्)
प्रजा v.: voortplanting, geboorte, nageslag
मत्स्य m.: vis
waarvan:
मात्स्य 3: wat betrekking het tot vis

Figuurlik: मत्स्यः रोहू मछली = Labeo rohita Hamilton
(Beeldbron: Besonderhede)
मृदु 3 (v.: मृद्वी): sag, mild, sagte; stadig, swak
यथा Byw.: asof, so om te sê
रम् 1Ā रमते : stilstaan, rus, vertoef; om plesier in te hê, om in te delf
Toek. रंस्यते
Pass. रम्यते
Kaus. रमयति
Voltooide deelwoord रत
Onvoltooide deelwoord रन्तुम्
वानप्रस्थ m.: bosheremiet (iemand wat in die 3de आश्रम is)
शुचि 3: liggaamlik, stralend, voortreflik; m.: suiwerheid
पूज् 10P पूजयति : eer, vereer
PPP पूजित
Vertaal woord-vir-woord in behoorlike Duits en leer die Sanskriet-tekste uit die kop:
1. Definisie van अविद्या :
अनित्याशुचिदुःखानात्मसु नित्यशुचिसुखात्मख्यातिरविद्या ॥योगसूत्र २.५॥
Verduideliking: आत्मसु = lokatief enkelvoud van आत्मन्, wat beteken 'siel; die Absoluut, insoverre dit in die individu gerealiseer word'
2. कौटिलीयार्थशास्त्र 1.4. oor die regte gebruik van die दण्ड :
तीक्ष्णदण्डो भूतानामुद्वेजनीयो भवति ।८। मृदुदण्डः परिभूयते ।९। यथार्हदण्डः पूज्यते ।१०। सुविज्ञातप्रणीतो हि दण्डः प्रजा धर्मार्थकामैर्योजयति ।११। दुष्प्रणीतः कामक्रोधाभ्यामवज्ञानाद्वा वानप्रस्थपरिव्राजकानपि कोपयति, किमङ्ग पुनर्गृहस्थान् ।१२। अप्रणीतस्तु मात्स्यन्यायमुद्भावयति ।१३। बलीयान अबलं हि ग्रसते दण्डधराभावे ।१४। स तेन गुप्तः प्रभवतीति ।१५।
चतुर्व र्णाश्रमो लोको राज्ञा दण्डेन पालितः । स्वधर्मकर्माभिरतो वर्तते स्वेषु वर्त्मसु ॥१६॥

Afbeelding: मात्स्यन्याय:
(Tekenwerk: Namcha Payer, 2002-11)
(Beeldbron: Details)
Verduidelikings:
।८। उद्वेजनीय ३ "iets (iemand), voor wie men moet sidder"
।११। विज्ञात ३ "herken"; n.: Herkenning
।११। योजयति (Kaus. van युज्) "span, verbind met, verenig met"
।१२। कामक्रोधाभ्याम् : Instr., Dat. Abl., Dual mask. van कामक्रोध (Dualdvandva)
।१२। किमङ्ग "hoeveel te meer"
।१४। बलीयान् : Nom. sg. mask. van बलीयस् ३ "sterker"
।१६। चतुर् "vier" as voorste lid van 'n samestelling
राज्ञा Instr. sg. mask. van राजन् m. "koning"
स्वेषु : Lok. plur. mask. / neutr. van स्व ३ "eie (myne, joune, syne ens.)"
वर्त्मसु : Lok. plur neutr. van वर्त्मन् n. "spoor, baan, pad"
| Wortstam धातु | Toekomende Tyd ऌत् | Kausatief कारित |
|---|---|---|
| अद् २ प | अत्स्यति | आदयति |
| अर्ह् १ प | अर्हिष्यति | अर्हयति |
| अश् ५ आ | अशिष्यते अक्ष्यते | आशयति |
| अस् २ प | -- | -- |
| अस् ४ प | असिष्यति | आसयति |
| आप् ५ प | आप्स्यति | आपयति |
| आस् २ आ | आसिष्यते | आसयति |
| इ २ प | एष्यति | आययति |
| इष् ६ प | एषिष्यति | एषयति |
| कम् १० आ | कामयिष्यते कमिष्यते | कामयति |
| कुप् ४ प | कोपिष्यति | कोपयति |
| कृ ८ उ | करिष्यति | कारयति |
| कृष् १ प, ६ उ | कर्क्ष्यति क्रक्ष्यति | कर्षयति |
| क्रुध् ४ प | क्रोत्स्यति | क्रोधयति |
| खाद् १ प | खादिष्यति | खादयति |
| ख्या २ प | -- | -- |
| गम् १ प | गमिष्यति | गमयति |
| चर् १ प | चरिष्यति | चारयति |
| चुर् १० उ | चोरयिष्यति | चोरयति |
| चेष्ट् १ आ | चेष्टिष्यते | चेष्टयति |
| जन् ४ आ | जनिष्यते | जनयति |
| जि १ प | जेष्यति | जापयति |
| जीव् १ प | जीविष्यति | जीवयति |
| तन् ८ उ | तनिष्यति | तानयति |
| त्यज् १ प | त्यक्ष्यति | त्याजयति |
| त्वर् १ आ | त्वरिष्यते | त्वरयति |
| दह् १ प | धक्ष्यति | दाहयति |
| दिश् ६ उ | देक्ष्यति | देशयति |
| दुष् ४ प | दोक्ष्यति | दूषयति दोषयति |
| दुह् २ उ | धोक्ष्यति | दोहयति |
| दृश् | द्रक्ष्यति | दर्शयति |
| द्विष् २ उ | द्वेक्ष्यति | द्वेषयति |
| धृ १ उ | धरिष्यति | धारयति |
| नी १ उ | नेष्यति | नाययति |
| नृत् ४ प | नर्तिष्यति | नर्तयति |
| पच् १ उ | पक्ष्यति | पाचयति |
| पत् १ प | पतिष्यति | पातयति |
| पद् ४ आ | पत्स्यते | पादयति |
| पा १ प | पास्यति | पाययति |
| पा २ प | पास्यति | पालयति |
| प्रच्छ् ६ प | प्रक्ष्यति | प्रच्छयति |
| बुध् १ उ | बोधिष्यति | बोधयति |
| बुध् ४ आ | भोत्स्यते | बोधयति |
| ब्रू २ उ | -- | -- |
| भज् १ उ | भक्ष्यति | भाजयति |
| भू १ प | भविष्यति | भावयति |
| मद् ४ प | मदिष्यति | मदयति मादयति |
| मन् ४ आ | मंस्यते | मानयति |
| मुच् ६ उ | मोक्ष्यति | मोचयति |
| मुह् ४ प | मोक्ष्यति मोहिष्यति | मोहयति |
| मृ ४ आ | मरिष्यति | मारयति |
| यज् १ उ | यक्ष्यति | याजयति |
| या २ प | यास्यति | यापयति |
| युध् ४ आ | योत्स्यते | योधयति |
| रक्ष् १ प | रक्षिष्यति | रक्षयति |
| रुद् २ प | रोदिष्यति | रोदयति |
| लभ् १ आ | लप्स्यते | लम्भयति |
| लिप् ६ उ | लेप्स्यति | लेपयति |
| लुभ् ४ प | लोभिष्यते | लोभयति |
| वच् २ प | वक्ष्यति | वाचयति |
| वद् १ प | वदिष्यति | वाद्यायति |
| वस् १ प | वत्स्यति | वासयति |
| वस् २ आ | वसिष्यते | वासयति |
| वह् १ उ | वक्ष्यति | वाहयति |
| वा २ प | वास्यति | वापयति |
| विद् २ प | वेदिष्यति | वेदयति |
| विद् ६ उ | वेदिष्यति वेत्स्यति | वेदयति |
| विश् ६ प | वेक्ष्यति | वेशयति |
| वृत् १ आ | वर्तिष्यते वर्त्स्यति | वर्तयति |
| वृध् १ आ | वर्धिष्यते | वर्धयति |
| शक् ५ प | शक्ष्यति | शाकयति |
| शास् २ प | शासिष्यति | शासयति |
| श्रु ५ प | श्रोष्यति | श्रावयति |
| सद् १ प | सत्स्यति | सादयति |
| सह् १ आ | सहिष्यते | साहयति |
| सिच् ६ उ | सेक्ष्यति | सेचयति |
| सु ५ उ | सोष्यति | सावयति |
| सृज् ६ प | स्रक्ष्यति | सर्जयति |
| सेव् १ आ | सेविष्यते | सेवयति |
| स्तु २ उ | स्तोष्यति | स्तावयति |
| स्था १ प | स्थास्यति | स्थापयति |
| स्मृ १ प | स्मरिष्यति | स्मारयति स्मरयति |
| हन् २ प | हनिष्यति | घातयति |
| हृ १ उ | हरिष्यति | हारयति |