Oefening 33

A) Vul die leemtes in die volgende sinspatroon in met die toepaslike vorme van die woorde in hakies:

रामस् ... (चतुर्थ्येकवचने बहुवचने च) ... अन्नं ददाति । (भिक्षु । अग्नि । शूद्रा । गुनवान्पुत्र । देवान्स्तुवन्कवि । ब्राह्मणी । महान्साधु । धेनु)

रामो भिक्षवे ऽन्नं ददाति । रामो भिक्षुभ्यो ऽन्नं ददाति । रामो ऽग्नये ऽन्नं ददाति । रामो ऽग्निभ्यो ऽन्नं ददाति । रामः शूद्रायायन्नं ददाति । रामः शूद्राया अन्नं ददाति । रामः शूद्राभ्यो ऽन्नं ददाति । रामो गुणवते पुत्रायान्नं ददाति । रामो गुनवद्भ्यः पुत्रेभ्यो ऽन्नं ददाति । रामो देवान्स्तुवते कवये ऽन्नं ददाति । रामो देवान्स्तुवद्भ्यः कविभ्यो ऽन्नं ददाति । रामो ब्राह्मण्यायन्नं ददाति । रामो ब्राह्मण्या अन्नं ददाति । रामो ब्राह्मणीभ्यो ऽन्नं ददाति । रामो महते साधवे ऽन्नं ददाति । रामो महद्भ्यः साधुभ्यो ऽन्नं ददाति । रामो धेनवे ऽन्नं ददाति । रामो धेन्वायन्नं ददाति । रामो धेन्वा अन्नं ददाति । रामो धेनुभ्यो ऽन्नं ददाति ॥

B) Sit die gepaste vorme van die werkwoorde in hakies in vir die teenwoordige aanwysende, verlede eenvoudige en wensvorm:

ब्राह्मनो घृतमग्नौ ... (हु) ॥१॥ ब्राह्मणो घृतमग्नौ जुहोति । ब्राह्मणो घृतमग्नावजुहोत् । ब्राह्मणो धृतं अग्ना अजुहोत् । ब्राह्मणो घृतमग्नौ जुहुयात् ॥१॥ बुद्धगता भयान्न ... (भी) ॥२॥ बुद्धगता भयान्न बिभ्यति । बुद्धगता भयान्नाबिभयुः । बुद्धगता भयान्न बिभीयुः ॥२॥
सुगतः कुलम् ... (हा) ॥३॥ सुगतः कुलं जहाति । सुगतः कुलमजहात् । सुगतः कुलं जह्यात् ॥३॥ दुर्जना भिक्षुभ्यो ऽन्नं न ... (दा) ॥४॥ दुर्जना भिक्षुभ्यो ऽन्नं न ददति । दुर्जना भिक्षुभ्यो ऽन्नं नाददुः । दुर्जना भिक्षुभ्यो ऽन्नं न दयुः ॥४॥ साधुः कृष्णे मतिम् ... (धा + सम् + आ) ॥५॥ साधुः कृष्णे मतिं समाधत्ते । साधुः कृष्णे मतिं समादधाति । साधुः कृष्णे मतिं समाधत्त । साधुः कृष्णे मतिं समादधात् । साधुः कृष्णे मतिं समादधीत । साधुः कृष्णे मतिं समादध्यात् ॥५॥ ईश्वरो लोकान् ... जनास्तु न ... (मा) ॥६॥ ईश्वरो लोकान्मिमीते जनास्तु न मिमते । ईश्वरो लोकानमिमीत जनास्तु नामिमत । ईश्वरो लोकानअमिमत जनास्तु नामिमीरन् ॥६॥ दासा भारान् ... (भृ) ॥७॥ दासा भारान्बिभर्ति । दासा भारानबिभः । दासा भारान्बिभृयात् । दासा भारान्बिभ्रति । दासा भारानबिभरुः । दासा भारान्बिभृयुः ॥७॥ ब्राह्मणी पात्रं जलेन ... (पॄ) ॥८॥ ब्राह्मणी पात्रं जलेन पिपर्ति । ब्राह्मणी पात्रं जलेनापिपः । ब्राह्मणी पात्रं जलेन पिपूर्यात् ॥८॥

C) Vertaal en omskep enkelvoudige sinne in meervoudige sinne en andersom:

योगयुक्तो मतिं दुःखमक्षनयन्त्यां प्रज्ञायां समाधत्ते ॥१॥

'n yogi konsentreer haar gedagtes op die insig wat lei tot bevryding van lyding.

योगयुक्ता ... समादधते ॥१॥ यो भिक्षवे दानानि द्द्यात्सो ऽपि दानपुण्यमाददीत ॥२॥

Wie hy 'n monnik geskenke gee, ontvang die verdienste van sy skenkery.

ये ... दद्युस्ते ... आददीरन् ॥२॥ ब्राह्मणा भारं न बिभ्रतीति ब्राह्मणदासो भारं गृहमबिभः ॥३॥

Aangesien Brahmane geen las dra nie, het die dienskneg van die Brahmaan die las na huis gedra.

ब्राह्म्णो भारं न बिभर्तीति ब्राह्मणदासा भारं गृहमबिभरुः ॥३॥ क्षत्रियशूरः पुत्रमादाय योद्धुं कुलमजहात् । स युद्धे शत्रुहतत्वाच्छरीरं हीत्वा पनर्भवमैत् ॥४॥

Die Kṣatriyaheld het saam met sy seun die familie verlaat om te veg. Aangesien hy in die geveg deur die vyand doodgemaak is, het hy sy liggaam verlaat en weer gebore.

क्षत्रियशूराः पुत्रानादाय योद्धुं कुलान्यजहुः । ते युद्धे शत्रुहत्वाच्छरीराणि हीत्वा पुनर्भवमायन् ॥४॥ देवदत्तमपि सुखं दुःखमोक्षेष्टिं न पिपर्ति । सेष्टिः प्रज्ञयैव सम्पूर्यते ॥५॥

Selfs geluk wat deur die gode geskenk is, vervul nie die wens na verlossing van lyding nie. Hierdie wens word slegs deur bevrydende insig volledig vervul.

देवदत्तान्यपि सुखानि दुःखमोक्षेष्तीर्न पिपुरति । ता इष्टयः प्रज्ञयैव सम्पूर्यन्ते ॥५॥ यः साधुर्भूतेभ्यो ऽभयं ददाति तस्माद्भूतानि न बिभ्यति स च तेभ्यो न बिभेति ॥६॥

Voor 'n heilige wat wesens vryheid van vrees skenk, vrees die wesens nie en hy vrees nie vir hulle nie.

ये साधवो भूताय ऽभयं ददति तेभ्यो तन्न बिभेति ते च तस्मान्न बिभ्यति ॥६॥ मितमतयो नरकभयाद्स्वर्गलोभाच्च पुण्यं कुर्वन्ति पापं च जहति । अमितप्रज्ञाबुद्धा हि नरकेभ्यो न बिभीयुः स्वर्गांश्च न लुभ्येयुः । ते भयं च लोभं चारुन्धन् ॥७॥

Geestlik beperkte mense doen verdienstelike dade en vermy slegte, omdat hulle vir die hel vrees en hemelryke geniet. Sulkes wat tot onbeperkte insig ontwaak het, vrees nie die hel en begeer geen hemelryke nie. Hulle het vrees en begeerte beëindig.

मितमतिर्नरकभयात्स्वर्गलोभाच्च पुण्यं करोति पापं च जहाति । अमितप्रज्ञाबुद्धो हि नरकेभ्यो न बिभीयात्स्वर्गांश्च न लुभ्येत् । स भयं च लोभं चारुणत् । ... बिभियात् ... ॥७॥

Afbeelding: मितमतयो नरकभयाद्स्वर्गलोभाच्च पुण्यं कुर्वन्ति पापं च जहति
(Beeldbron: Details)

Afbeelding: मितमतयो नरकभयाद्स्वर्गलोभाच्च पुण्यं कुर्वन्ति पापं च जहति
(Beeldbron: Details)