Μάθημα κθʹ
29.1. Χρῆσις τοῦ Parasmaipada (परस्मैपद) καὶ τοῦ Ātmanepada (आत्मनेपद) ἐν τῷ αἰτιατικῷ
Τὸ αἰτιατικὸν εἶνε σχεδὸν πάντοτε ὑβαγιαπάδα (उभयपद)
Ἐν τῷ αἰτιατικῷ χρῆσις γίνεται τοῦ आत्मनेपदा (आत्मनेपद):
1. Ὅταν τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἐνεργείας ὑπὲρ τοῦ πειθάρχου γίγνηται:
Παράδειγμα:
रामः कटं कारयते = "Ὁ Ῥάμα ποιεῖ στρῶμα ἑαυτῷ"
2. Ὅταν τὸ αἰτιατικὸν τῶν μεταβατικῶν ῥημάτων χρῆται ἀναφορικῶς ("ἐπιδείκνυσι", "ἀκούεται" κτλ.), ἢ ὅταν τὸ ἀντικείμενον τοῦ ἀπλοῦς ῥήματος ἐστὶν ὁ πράκτωρ (कर्तृ) τοῦ αἰτιατικοῦ:
Παράδειγμα:
विष्णुर्भक्तान्दर्शयते = "Ὁ Οἰσνὺς ἑαυτὸν τοῖς ἀκολούθοις φαίνεται"
Ἀποτέλεσμα: भक्ता विष्णुं पश्यन्ति = "Ο� Πιστοὶ βλέπουσι τὸν Οἰσνὺν"
Αἱ κανόνες ἄρα κατὰ κύριον τῷ τοῦ Αὐθμανεπάδα (आत्मनेपद) περὶ Ὀβαγιαπάδα (उभयपद) ῥημάτων.
29.2. Λεξιλόγιον
Προτελικές:
उद्° : επί, άνω, προς τα πάνω, έξω, εκ-, εξ-
परि° : γύρω, περί (τόπος, χρόνος), περὶ
भू + परि 1P परिभवति : (γύρω από κάποιον γίνεται = περικυκλώνω =) κυριαρχώ, νικάω· αμελώ, περιφρονώ
अवज्ञान n.: περιφρόνηση
गुप्त 3: φυλασσόμενος, προστατευόμενος
गृहस्थ 3: εν οίκω υπάρχων· m. οἰκονόμος (τις εν τώ 2. आश्रम υπάρχων)
ग्रस् 1Ā ग्रसते : κατατρώγειν, φαγεῖν
Μέλλ. ग्रसिष्यते
Παθ. ग्रस्यते
Καυσ. ग्रासयति
PPP ग्रस्त
Αρ. ग्रसितुम्
तीक्ष्ण 3: "άγριος", οξύς, αιχμηρός, αυστηρός, βίαιος, ὀξυγλώσσος
न्याय m.: norm, rule, right manner; method, logic (from इ + नि)
परिव्राजक m.: wanderer, wandering monk, pilgrim

Fig.: परिव्राजकाः
Pushkar = पुष्कर
(Image source: Details)
पालयति : also synonymous with पाति
पुनर् Indecl.: again, time and again, back, once more; however, but (before voiced sounds except r-: पुनर्)
प्रजा f.: γονή, τόκος, ἔκγονος
मत्स्य m.: ἰχθύς
ἐξούσιον:
मात्स्य 3: ἰχθυώδης, πρὸς ἰχθῦς ἀνήκων

Ἀπεικ.: मत्स्यः
रोहू मछली = Labeo rohita Hamilton
(Πηγὴ εἰκόνος: Λεπτομέρειαι)
मृदु (f.: मृद्वी): ἡμέρος, πρᾷος, μαλακός· βραδύς, ἀσθενής
यथा Ἐπίρβ.: ὡς, ὁμοίως
रम् 1Ā रमते : ἵστασθαι, καταπαύεσθαι, μένειν· εὐφραίνεσθαι, διατρίβειν
Μέλλ. रंस्यते
Παθ. रम्यते
Αιτιολ. रमयति
PPP रत
Ἀρ. रन्तुम्
वानप्रस्थ μ.: ἔρημος (τις ἐν τῷ τρίτῳ आश्रम ὤν)
शुचि 3: λαμπρός, φαιδρός, λεπτός· μ.: καθαρότης
पूज् 10P पूजयति : τιμᾶν, σέβειν
PPP पूजित
29.3. Μεταφραστικὴ ἄσκησις πρὸς ἐπανάληψιν
Μεταφράσατε λέξη πρὸς λέξην εἰς καλὴν τὰ Γερμανικὰ γράμματα, καὶ μνημονεύσατε τοὺς Σανσκριτικοὺς κειμένους:
1. ὁρισμὸς τοῦ अविद्या :
अनित्याशुचिदुःखानात्मसु नित्यशुचिसुखात्मख्यातिरविद्या ॥योगसूत्र २.५॥
Ἐξήγησις: आत्मसु = Λοκ. πρ. τοῦ आत्मन् ἀνδρ. «ψυχή· τὸ Ἄβсолютον, καθότι ἐν τῷ ἀτόμῳ πραγματοῦται»
2. कौटिलीयार्थशास्त्र 1.4. περὶ τῆς ὀρθῆς χρήσεως τοῦ दण्ड :
तीक्ष्णदण्डो भूतानामुद्वेजनीयो भवति ।८।
मृदुदण्डः परिभूयते ।९।
यथार्हदण्डः पूज्यते ।१०।
सुविज्ञातप्रणीतो हि दण्डः प्रजा धर्मार्थकामैर्योजयति ।११।
दुष्प्रणीतः कामक्रोधाभ्यामवज्ञानाद्वा वानप्रस्थपरिव्राजकानपि कोपयति, किमङ्ग पुनर्गृहस्थान् ।१२।
अप्रणीतस्तु मात्स्यन्यायमुद्भावयति ।१३।
बलीयानअबलं हि ग्रसते दण्डधराभावे ।१४।
स तेन गुप्तः प्रभवतीति ।१५।
चतुर्वर्णाश्रमो लोको
राज्ञा दण्डेन पालितः ।
स्वधर्मकर्माभिरतो
वर्तते स्वेषु वर्त्मसु ॥१६॥

Ἀπεικ.: मात्स्यन्याय:
(σχεδίασμα: Namcha Payer, 2002-11)
(πηγὴ εἰκόνος: Λεπτομέρειαι)
Ἑρμηνείαι:
।८। उद्वेजनीय ३ "τι (τὶς), ὅπερ δεῖ φοβηθῆναι"
।११। विज्ञात ३ "γνωρισθέν"· ὁυσ.: γνῶσις
।११। योजयति (Καυσ. πρὸς युज्) "ἱπποὺς ὁρμῶν, συνδεῖν μετὰ, συναφίζειν μετά"
।१२। कामक्रोधाभ्याम् : Instr., Dat. Abl., Dual mask. von कामक्रोध (Dualdvandva)
।१२। किमङ्ग "um wieviel mehr"
।१४। बलीयान् : Nom. sg. mask. zu बलीयस् ३ "stärker"
।१६। चतुर् "four" as the first member of a compound
राज्ञा ὀρ. πλ. αρσ. εἰς राजन् μ. "βασιλεύς"
स्वेषु : Τοκ. πλ. αρσ. / ουδρ. εἰς स्व ३ "ἴδιος (ἐμός, σός, ὅς κτλ.)"
वर्त्मसु : Τοκ. πλ. ουδρ. εἰς वर्त्मन् ν. "ὁδός, τροχιά, ἅλος"
29.4. Μέλλων καὶ αἰτιατικὸν τῶν μέχρι τοῦδε μεμαθημένων ῥιζῶν
| Wurzel धातु | Futur ऌत् | Kausativ कारित |
|---|---|---|
| अद् २ प | अत्स्यति | आदयति |
| अर्ह् १ प | अर्हिष्यति | अर्हयति |
| अश् ५ आ | अशिष्यते अक्ष्यते | आशयति |
| अस् २ प | -- | -- |
| अस् ४ प | असिष्यति | आसयति |
| आप् ५ प | आप्स्यति | आपयति |
| आस् २ आ | आसिष्यते | आसयति |
| इ २ प | एष्यति | आययति |
| इष् ६ प | एषिष्यति | एषयति |
| कम् १० आ | कामयिष्यते कमिष्यते | कामयति |
| कुप् ४ प | कोपिष्यति | कोपयति |
| कृ ८ उ | करिष्यति | कारयति |
| कृष् १ प, ६ उ | कर्क्ष्यति क्रक्ष्यति | कर्षयति |
| क्रुध् ४ प | क्रोत्स्यति | क्रोधयति |
| खाद् १ प | खादिष्यति | खादयति |
| ख्या २ प | -- | -- |
| गम् १ प | गमिष्यति | गमयति |
| चर् १ प | चरिष्यति | चारयति |
| चुर् १० उ | चोरयिष्यति | चोरयति |
| चेष्ट् १ आ | चेष्टिष्यते | चेष्टयति |
| जन् ४ आ | जनिष्यते | जनयति |
| जि १ प | जेष्यति | जापयति |
| जीव् १ प | जीविष्यति | जीवयति |
| तन् ८ उ | तनिष्यति | तानयति |
| त्यज् १ प | त्यक्ष्यति | त्याजयति |
| त्वर् १ आ | त्वरिष्यते | त्वरयति |
| दह् १ प | धक्ष्यति | दाहयति |
| दिश् ६ उ | देक्ष्यति | देशयति |
| दुष् ४ प | दोक्ष्यति | दूषयति दोषयति |
| दुह् २ उ | धोक्ष्यति | दोहयति |
| दृश् | द्रक्ष्यति | दर्शयति |
| द्विष् २ उ | द्वेक्ष्यति | द्वेषयति |
| धृ १ उ | धरिष्यति | धारयति |
| नी १ उ | नेष्यति | नाययति |
| नृत् ४ प | नर्तिष्यति | नर्तयति |
| पच् १ उ | पक्ष्यति | पाचयति |
| पत् १ प | पतिष्यति | पातयति |
| पद् ४ आ | पत्स्यते | पादयति |
| पा १ प | पास्यति | पाययति |
| पा २ प | पास्यति | पालयति |
| प्रच्छ् ६ प | प्रक्ष्यति | प्रच्छयति |
| बुध् १ उ | बोधिष्यति | बोधयति |
| बुध् ४ आ | भोत्स्यते | बोधयति |
| ब्रू २ उ | -- | -- |
| भज् १ उ | भक्ष्यति | भाजयति |
| भू १ प | भविष्यति | भावयति |
| मद् ४ प | मदिष्यति | मदयति मादयति |
| मन् ४ आ | मंस्यते | मानयति |
| मुच् ६ उ | मोक्ष्यति | मोचयति |
| मुह् ४ प | मोक्ष्यति मोहिष्यति | मोहयति |
| मृ ४ आ | मरिष्यति | मारयति |
| यज् १ उ | यक्ष्यति | याजयति |
| या २ प | यास्यति | यापयति |
| युध् ४ आ | योत्स्यते | योधयति |
| रक्ष् १ प | रक्षिष्यति | रक्षयति |
| रुद् २ प | रोदिष्यति | रोदयति |
| लभ् १ आ | लप्स्यते | लम्भयति |
| लिप् ६ उ | लेप्स्यति | लेपयति |
| लुभ् ४ प | लोभिष्यते | लोभयति |
| वच् २ प | वक्ष्यति | वाचयति |
| वद् १ प | वदिष्यति | वाद्यायति |
| वस् १ प | वत्स्यति | वासयति |
| वस् २ आ | वसिष्यते | वासयति |
| वह् १ उ | वक्ष्यति | वाहयति |
| वा २ प | वास्यति | वापयति |
| विद् २ प | वेदिष्यति | वेदयति |
| विद् ६ उ | वेदिष्यति वेत्स्यति | वेदयति |
| विश् ६ प | वेक्ष्यति | वेशयति |
| वृत् १ आ | वर्तिष्यते वर्त्स्यति | वर्तयति |
| वृध् १ आ | वर्धिष्यते | वर्धयति |
| शक् ५ प | शक्ष्यति | शाकयति |
| शास् २ प | शासिष्यति | शासयति |
| श्रु ५ प | श्रोष्यति | श्रावयति |
| सद् १ प | सत्स्यति | सादयति |
| सह् १ आ | सहिष्यते | साहयति |
| सिच् ६ उ | सेक्ष्यति | सेचयति |
| सु ५ उ | सोष्यति | सावयति |
| सृज् ६ प | स्रक्ष्यति | सर्जयति |
| सेव् १ आ | सेविष्यते | सेवयति |
| स्तु २ उ | स्तोष्यति | स्तावयति |
| स्था १ प | स्थास्यति | स्थापयति |
| स्मृ १ प | स्मरिष्यति | स्मारयति स्मरयति |
| हन् २ प | हनिष्यति | घातयति |
| हृ १ उ | हरिष्यति | हारयति |
lekt2903: Πουκχάρ = पुष्कर [Πηγή εικόνας: pyjama. -- http://www.flickr.com/photos/rpt/387636532/. -- Πρόσβαση στις 20-12-2008. -- Άδεια Creative Commons (Αναφορά Δημιουργού, Μη Εμπορική Χρήση, Παρόμοια Άδεια)]
lekt2901: रोहू मछली = Labeo rohita Hamilton [Πηγή εικόνας: Khalid Mahmood / Wikipedia. Άδεια GNU FD]
lekt2902: (Σχέδιο: Namcha Payer, 2002-11)
