Вправа 11

A) Перекладіть наведені нижче речення

१. ऋषिः सत्यं वदति ।
Ведійський мудрець говорить правду.

२. ब्राह्मणः पुत्रमिच्छति ।
Брахман бажає сина.

३. साधुः स्वर्गं गच्छति ।
Святий приходить на небо.

४. ब्राह्मणो ऽनृतं न वदतीति स्मृतिः ।
Смріті говорить, що брахман не говорить неправди.

५. क्षत्रियो ब्राह्मणं धर्मं पृच्छति ।
Кшатрій запитує брахмана про дхарму.

६. एवं ब्राह्मणो यज्ञेन देवं यजति ।
Так брахман приносить жертву богу.

७. पुत्रः पापं करोतीति वैश्या मन्यते ।
Жінка вайшья вважає, що її син робить зло.

८. क्षत्रियः क्षत्रियेण सह युध्यते ।
Кшатрій бореться з кшатрієм.

९. अधर्मो ऽनृतमिति पुत्रः पापं न करोति ।
Оскільки неправда є несправедливістю, син не вчиняє лихого учинку.

१०. अयं क्षत्रियो धर्मं रक्षति ।
Цей кшатрій охороняє дхарму.

११. को ऽग्निं यजते ।
Хто шанує вогонь (бога Аґні) жертвою?

१२. स श्रावको बुद्धं धर्मं पृच्छति ॥
Цей учень запитує Будду про його вчення.

B) Перетворіть речення з A) на пасивний стан

१. ऋषिणा सत्यमुद्यते । २. ब्राह्मणेन पुत्र इष्यते । ३. साधुना स्वर्गो (स्वर्गं) गम्यत इति पुत्रेण पुण्यं क्रियते । ४. ब्राह्मणेनानृतं नोद्यत इति स्मृतिः । ५. क्षत्रियेण ब्राह्मणो धर्मं पृच्छ्यते । ६. एवं ब्राह्मणेन यज्ञेन देव इज्यते ।

७. पुत्रेण पापं क्रियत इति वश्यया मन्यते । ८. क्षत्रियेण क्षत्रियेण सह युध्यते । ९. अधर्मो ऽनृतमिति पुत्रेण पापं n क्रियते । १०. अनेन क्षत्रियेण धर्मो रक्ष्यते । ११. केनाग्निरिज्यते । १२. तेन श्रावकेण बुद्धो धर्मं पृच्छ्यते ॥

C) Вставте в реченнях A), де це доречно, підмет, додаток і присудок у множині

१. ऋषयः सत्यं वदन्ति । २. ब्राह्मणाः पुत्रानिच्छन्ति । ३. साधवः स्वर्गान्गच्छन्तीति पुत्राः पुण्यं कुर्वन्ति । ४. ब्राह्मणा अनृतं न वदन्तीति स्मृतिः । ५. क्षत्रिया ब्राह्मणान्धर्मं पृच्छन्ति । ६. एवं ब्राह्मणा यज्ञेन देवाण्यजन्ति । ७. पुत्राह् पापं कुर्वन्तीति वैश्या मन्यन्ते । ८. क्षत्रियाः क्षत्रियैः सह युध्यन्ते । ९. अधर्मो ऽनृतमिति पुत्राः पापं न कुर्वन्ति । १०. इमे क्षत्रिया धर्मं रक्षन्ति । ११. के (ऽग्निं) ऽग्नीन्यजन्ते । १२. ते श्रावका बुद्धं धर्मं पृच्छन्ति ॥

D) Утворіть від речень, сформованих у пункті C), пасивні конструкції

१. ऋषिभिः सत्यमुद्यते । २. ब्राह्मणैः पुत्रा इष्यन्ते । ३. साधुभिः स्वर्गा गम्यन्त इति पुत्रैः पुण्यं क्रियते । ४. ब्राह्मणैरनृतं नोद्यत इति स्मृतिः । ५. क्षत्रियैर्ब्राह्मणा धर्मं पृच्छ्य्न्ते । ६. एवं ब्राह्मणैर्यज्ञेन देवा इज्यन्ते । ७. पुत्रैः पापं क्रियत इति क्षत्रियाभिर्मन्यते । ८. क्षत्रियैः क्षत्रियैः सह युध्यते ।

९. अधर्मो ऽनृतमिति पुत्रैः पापं न क्रियते । १०. एभिः क्षत्रियैर्धर्मो रक्ष्यते । ११. कैरग्निरिज्यते । कैरग्नय इज्यन्ते । १२. तैः श्रावकैर्बुद्धो धर्मं प्र्च्छ्यते ॥

Мал.: केनाग्निरिज्यते ।
(Джерело зображення: Деталі)

---

Додаткові вправи

А) Перекладіть санскритом, використовуючи пасивні конструкції:

1. Жінки з варни вайшья запитують брахманів про дхарму.

वैश्याभिर्ब्राह्मणो धर्मं पृच्छ्यते ।

2. Вчитель вимовляє мантру.

गुरुणा मन्त्र उद्यते ।

3. Святі жінки потрапляють на небо.

साध्वीभिः स्वर्ग आप्यते । स्वर्गो ऽश्यते । स्वर्गो गम्यते । स्वर्गं गम्यते ।

4. Ведійський мудрець не вчиняє нічого поганого.

ऋषिणा पापं न क्रियते ।

5. Брахмани, виступаючи як жерці-обрядовці, шанують богиню жертвами.

ब्राह्मनैर्देवीज्यते ।

6. Жінка з варни шудра йде до села.

शूद्रया ग्रामो गम्यते ।

7. Хто бачить істину?

केन सत्यं दृश्यते ॥

Б)

1. Вкажіть за допомогою дандуви обов’язки всіх двічінароджених. Розкладіть складне слово санскритом на компоненти.

इज्याध्ययनदानानि = इज्याध्ययनं दानं च

2. Вкажіть за допомогою дандуви обов’язки вайшья. Розкладіть складне слово санскритом на компоненти.

कृषिवाणिज्यपाशुपाल्यकुसीदानि = कृषीर्वाणिज्यं (वाणिज्या, वणिज्या) कुसीदं च ।

В) Перекладіть:

१. श्रवणेन श्रूयते ।
Вуха чують. За допомогою вух чути можна.

२. कर्षकैः कृष्यते ।
Селяни-землероби ореють.

३. श्रावकेणेश्वरो नेज्यते ।
Прихильник Будди не приносить жертви Господу.

४. रक्षिक्या गुरू रक्ष्यते ।
Амулет захищає вчителя.

५. ब्राह्मणेनानृतं नोद्यते ।
Брахман не говорить неправди.

६. शूद्रेतरा ।
Ітара — шудра.

७. शिक्षा कल्पो व्याकरणं निरुक्तं छन्दो ज्योतिषमङ्गानि ।
Допоміжні науки до Вед: фонетика, ритуалістика, граматика, лексикографія, метрика та календарне вчення.

८. आन्वीक्षिकीत्रयीवार्त्तादण्डनीतयो विद्याः ॥
Науки: філософія, ведологія, економіка та політологія.

D) Перекладіть і переведіть у санскриті агент, об'єкт та дієслово в множину:

१. फलमश्नुते ।
Він отримує плід.
फलान्यश्नुवन्ते । २. गुरुणा सत्यमुद्यते ।
Вчитель говорить правду.
गुरुभिः सत्यान्युद्यन्ते । ३. वैश्यः पशुं लभते ।
Вайшья отримує худобу.
वैश्याः पशुंल्लभन्ते । ४. पुत्रः पुण्यं करोति ॥
Мій син вчиняє гідно.
पुत्राः पुण्यानि कुर्वन्ति ॥

E) Перетворіть речення C)1-5 на конструкції активного стану.

१. श्रवणं शृणोति । २. कर्षkaः कृषन्ति । ३. श्रावक ईश्वरं न यजते । ४. रक्षिका गुरुं रक्षति । ५. ब्राह्मनो ऽनृतं न वदति ॥

Мал.: फलान्यश्नुते
(Джерело зображення: Деталі)