Exercise 11

A) Translate the following sentences

१. ऋषिः सत्यं वदति ।
The Vedic sage speaks the truth.

२. ब्राह्मणः पुत्रमिच्छति ।
A Brahmin desires a son.

३. साधुः स्वर्गं गच्छति ।
A holy person goes to heaven.

४. ब्राह्मणो ऽनृतं न वदतीति स्मृतिः ।
The Smṛti states that a Brahmin does not speak untruth.

५. क्षत्रियो ब्राह्मणं धर्मं पृच्छति ।
A Kṣatriya asks the Brahmin about dharma.

६. एवं ब्राह्मणो यज्ञेन देवं यजति ।
Thus the Brahmin offers a sacrifice to the god.

७. पुत्रः पापं करोतीति वैश्या मन्यते ।
The Vaiśyā woman thinks that her son does evil.

८. क्षत्रियः क्षत्रियेण सह युध्यते ।
A Kṣatriya fights with a Kṣatriya.

९. अधर्मो ऽनृतमिति पुत्रः पापं न करोति ।
Since untruth is wrong, the son commits no misdeed.

१०. अयं क्षत्रियो धर्मं रक्षति ।
This Kṣatriya protects dharma.

११. को ऽग्निं यजते ।
Who venerates the fire (god Agni) with a sacrifice?

१२. स श्रावको बुद्धं धर्मं पृच्छति ॥
This disciple questions the Buddha about his teaching.

B) Put the sentences from A) into passive construction

१. ऋषिणा सत्यमुद्यते । २. ब्राह्मणेन पुत्र इष्यते । ३. साधुना स्वर्गो (स्वर्गं) गम्यत इति पुत्रेण पुण्यं क्रियते । ४. ब्राह्मणेनानृतं नोद्यत इति स्मृतिः । ५. क्षत्रियेण ब्राह्मणो धर्मं पृच्छ्यते । ६. एवं ब्राह्मणेन यज्ञेन देव इज्यते ।

७. पुत्रेण पापं क्रियत इति वश्यया मन्यते । ८. क्षत्रियेण क्षत्रियेण सह युध्यते । ९. अधर्मो ऽनृतमिति पुत्रेण पापं n क्रियते । १०. अनेन क्षत्रियेण धर्मो रक्ष्यते । ११. केनाग्निरिज्यते । १२. तेन श्रावकेण बुद्धो धर्मं पृच्छ्यते ॥

७. पुत्रेण पापं क्रियत इति वश्यया मन्यते । ८. क्षत्रियेण क्षत्रियेण सह युध्यते । ९. अधर्मो ऽनृतमिति पुत्रेण पापं n क्रियते । १०. अनेन क्षत्रियेण धर्मो रक्ष्यते । ११. केनाग्निरिज्यते । १२. तेन श्रावकेण बुद्धो धर्मं पृच्छ्यते ॥

C) Insert into the sentences in A), where it makes sense, subject, object and predicate in the plural

१. ऋषयः सत्यं वदन्ति । २. ब्राह्मणाः पुत्रानिच्छन्ति । ३. साधवः स्वर्गान्गच्छन्तीति पुत्राः पुण्यं कुर्वन्ति । ४. ब्राह्मणा अनृतं न वदन्तीति स्मृतिः । ५. क्षत्रिया ब्राह्मणान्धर्मं पृच्छन्ति । ६. एवं ब्राह्मणा यज्ञेन देवाण्यजन्ति । ७. पुत्राह् पापं कुर्वन्तीति वैश्या मन्यन्ते । ८. क्षत्रियाः क्षत्रियैः सह युध्यन्ते । ९. अधर्मो ऽनृतमिति पुत्राः पापं न कुर्वन्ति । १०. इमे क्षत्रिया धर्मं रक्षन्ति । ११. के (ऽग्निं) ऽग्नीन्यजन्ते । १२. ते श्रावका बुद्धं धर्मं पृच्छन्ति ॥

D) Form the passive construction for the sentences formed in C)

१. ऋषिभिः सत्यमुद्यते । २. ब्राह्मणैः पुत्रा इष्यन्ते । ३. साधुभिः स्वर्गा गम्यन्त इति पुत्रैः पुण्यं क्रियते । ४. ब्राह्मणैरनृतं नोद्यत इति स्मृतिः । ५. क्षत्रियैर्ब्राह्मणा धर्मं पृच्छ्य्न्ते । ६. एवं ब्राह्मणैर्यज्ञेन देवा इज्यन्ते । ७. पुत्रैः पापं क्रियत इति क्षत्रियाभिर्मन्यते । ८. क्षत्रियैः क्षत्रियैः सह युध्यते ।

गुरुणा मन्त्र उद्यते ।

3. Holy women attain a heaven.

साध्वीभिः स्वर्ग आप्यते । स्वर्गो ऽश्यते । स्वर्गो गम्यते । स्वर्गं गम्यते ।

4. A Vedic sage does no evil.

ऋषिणा पापं न क्रियते ।

5. Brāhmaṇas, as sacrificial priests, worship the goddess with offerings.

ब्राह्मनैर्देवीज्यते ।

6. The Śūdra woman goes to the village.

शूद्रया ग्रामो गम्यते ।

7. Who sees the truth?

केन सत्यं दृश्यते ॥

B)

1. State the duties of all twice-born men using a dvandva compound. Resolve the compound into Sanskrit.

इज्याध्ययनदानानि = इज्याध्ययनं दानं च

2. State the duties of the Vaiśyas using a dvandva compound. Resolve the compound into Sanskrit.

कृषिवाणिज्यपाशुपाल्यकुसीदानि = कृषीर्वाणिज्यं (वाणिज्या, वणिज्या) कुसीदं च ।

C) Translate:

१. श्रवणेन श्रूयते ।
The ear hears. One hears with the ear.

२. कर्षकैः कृष्यते ।
Farmers plow.

३. श्रावकेणेश्वरो नेज्यते ।
A follower of the Buddha does not sacrifice to a LORD.

४. रक्षिक्या गुरू रक्ष्यते ।
The amulet protects the master.

५. ब्राह्मणेनानृतं नोद्यते ।
A Brāhmaṇa does not speak untruth.

६. शूद्रेतरा ।
Itarā is a Śūdra woman.

७. शिक्षा कल्पो व्याकरणं निरुक्तं छन्दो ज्योतिषमङ्गानि ।
The auxiliary sciences of the Veda are: phonetics, ritualistics, grammar, etymology, metrics, and calendrics.

८. आन्वीक्षिकीत्रयीवार्त्तादण्डनीतयो विद्याः ॥
The sciences are: philosophy, Vedic studies, economics, and political science.

D) Translate into Sanskrit and put the agent, object, and verb into the plural:

१. फलमश्नुते ।
He receives a fruit.
फलान्यश्नुवन्ते । २. गुरुणा सत्यमुद्यते ।
The master speaks the truth.
गुरुभिः सत्यान्युद्यन्ते । ३. वैश्यः पशुं लभते ।
The Vaiśya receives cattle.
वैश्याः पशुंल्लभन्ते । ४. पुत्रः पुण्यं करोति ॥
My son does something meritorious.
पुत्राः पुण्यानि कुर्वन्ति ॥

E) Transform sentences C) 1-5 into active constructions.

१. श्रवणं शृणोति । २. कर्षkaः कृषन्ति । ३. श्रावक ईश्वरं न यजते । ४. रक्षिका गुरुं रक्षति । ५. ब्राह्मनो ऽनृतं न वदति ॥

Fig.: फलान्यश्नुते
(Image source: Details)