Harjoitus 51

१. कौटिलीयार्थशास्त्र १, ३, ९ - १२: आश्रमधर्मः

गृहस्तस्य स्वधर्माजीवस्तुल्यैरसमानार्षिभिर्वैवाह्यमृतुगाित्वं देवपित्रातिथिपूजा भृत्येषु त्यागः शेषभोजनं च ॥ ९ ॥

Perheenisännän tulee:

• hankkia elantonsa hänen erityistä dharmaansa vastaavalla tavalla
• solmia avioliitto vertaisensa henkilön kanssa, joka on toisesta gotrasta (ṛṣistä)
• harjoittaa sukupuoliyhdyntää naisen hedelmällisinä aikoina
• kunnioittaa jumalia, esi-isiä ja vieraita
• olla anteliaita hänestä riippuvaisia kohtaan
• ja syödä sitä, mikä jää jäljelle.

ब्रह्मचारिणः स्वाध्यायो ऽग्निकार्याभिषेकौ भैक्षाव्रतित्वमाचार्ये प्राणान्तिकी वृत्तिस्तदभावे गुरुपुत्रे सब्रह्मचारिणि वा ॥ १० ॥

Selibaatissa elävän vedaopiskelijan tulee:

• opiskella Vedaa
• hoitaa tulta rituaalisesti
• suorittaa vihmomiset
• pitää lupaus elää almuruoalla
• asua ācāryan luona ja huolehtia hänestä hänen kuolemaansa asti, tai mestarin pojan luona tai kanssaoppilaan luona.

वानप्रस्थस्य ब्रह्मचर्यं भूमौ शय्या जाटाजिनधारणमग्निहोत्राभिषेकौ देवतापित्रतिथिपूजा वन्यश्चाहारः ॥ ११ ॥

Metsäerakon tulee:

• elää selibaatissa
• maata maan päällä
• kantaa hiuspalmikkoja ja antilopinnahkaa
• suorittaa tuliuhrit ja vihmomiset
• kunnioittaa jumalia, esi-isiä ja vieraita
• elää metsän tuotteista.

प्रव्राजकस्य जितेन्द्रियत्वमनारम्भो निष्किंचनत्वं सङ्गत्यागो भैक्षाव्रतमनेकत्रारण्ये च वासो बाह्याभ्यन्तरं च शौचम् ॥ १२ ॥

Kodittoman vaeltavan askeetin tulee:

• voittaa aistinsa
• ei aloittaa mitään uutta
• olla vailla kaikkea omaisuutta
• luovuttaa kaikki kiinnittyminen
• pitää lupaus elää almuruoalla
• asua monissa erämaan paikoissa
• olla sisäisesti ja ulkoisesti puhdas.

---

२. कौटिलीयार्थशास्त्र १, ३, १६ - १७: Erityisen dharman noudattamisen tarpeellisuudesta: वर्णश्रमधर्म

तस्मात्स्वधर्मं भूतानां राजा न व्यभिचारयेत् ।
स्वधर्मं संदधानो हि प्रेत्य चेह च नन्दति ॥ १६ ॥

व्यवस्थितार्यमर्यादः कृतवर्णाश्रमस्थितिः ।
त्रय्याभिरक्षितो लोकः प्रसीदति न सीदति ॥ १७ ॥

Sen tähden kuninkaan ei tule antaa olentojen poiketa heidän erityisestä dharmastaan. Sillä joka täyttää oman erityisen dharmansa, hän iloitsee kuolemansa jälkeen ja tässä elämässä. Kun jalojen järjestys pysyy vakaana, kun säädyt ja elämänvaiheet on saatettu pysyviksi, niin kolmen Vedan suojelema maailma elää rauhassa eikä tuhoudu.

---

३. बाण (७. vuosisata jKr.): कादम्बरी

Papukaijan वैशम्पायन pohdintoja metsästäjän elämästä:

आसीच्च मे मनसि -- अहो मोहप्रायमेतेषां जीवितं साधुजनगर्हितं च चरितम् । तथा हि । पुरुषपिशितोपहारे धर्मबुद्धिः , अहारः साधुजनगर्हितो मधुमांसादिः , श्रमो मृगया , शास्त्रं शिवारुतम् , समुपदेष्टारः सद्सतां कौशिकाः , प्रज्ञा शकुनिज्ञानम् , परिचिताः श्वानः , राज्यं शून्यास्वटवीषु , आपानकमुत्सवः , मित्राणि क्रुरकर्मसाधनानि धनूंषि , सहाया विषदिग्धमुखा भुजंगा इव सायकाः , गीतमुत्सादकारि मुग्धमृगाणाम् , कलत्राणि बन्दीगृहीताः परयोषितः , क्रूरात्मभिः शार्दूलैः सह संवासः , पशुरुधिरेण देवतार्चनम् , मांसेन बलिकर्म , चौर्येण जीवनम् , भूषणानि भुजंगमणयः , वनकरिमदैरङ्गरागः , यस्मिन्नेव कानने निवसन्ति तदेवोत्ख्यातममूलमशेषतः कुर्वत इति चिन्तयत्येव मयि शबरसेनापतिः समुपाविशत् ॥

Ja, se tuli minulle tietoiseksi: Ah, heidän [metsästäjien] elämänsä koostuu pääasiassa harhaanjohtamisesta, ja heidän käytöstään moittivat hyvät. Niin nimittäin: He pitävät ihmistenlihan uhrina oikeana uskontona; heidän ruokansa koostuu hyvien moittimasta hunajaviinistä, lihasta ja vastaavista; heidän ponnistuksensa on metsästys; heidän opetus kirjansa on šakaalien ulvonta; pöllöt ovat hyvän ja pahen opettajia; heidän viisautensa on lintutietämys; heidän luotetut ystävänsä ovat koirat; heidän valtakuntansa on tyhmissä metsissä; heidän juhlatilaisuutensa on humalaisuus; heidän ystävänsä ovat jouset, jotka tekevät armottomia tekosia; heidän seuralaisensa ovat nuolet, joiden kärki on maustettu myrkyllä kuin käärmeillä; heidän laulunsa tuo sekaantuneelle villieläimille tuhoa; heidän vaimonsa ovat varastetut nuoret tytöt muilta; he asuvat yhdessä armottomien tiikerien kanssa; eläinten verellä he palvovat jumaluuksia; lihaa he tuovat uhri-annikkeina; ryöstäen he elävät; heidän koristeensa ovat käärmejalokivet; he voitelevat jäsenensä metsäelefanttien parveilunesteellä; jokaisen metsän, johon he asettuvat, he juurineen hävittävät täysin – Kun ajattelin näin, yleinen Śabara-taistelija astui luokseni.

Kuv.: Metsästäjä
(Kuvan lähde: Details)

---

४. Kommentti भानुचन्द्र:sta (१६. vuosisata)

Kommentti edelliseen osioon कादम्बरी:sta:

आसीच्चेति । मे मम मनसि चित्त आसीद्बभूव । खेद इति शेषः । तदेव दर्शयति -- अहो इत्यादिना । अहो इत्याश्चर्ये । एतेषां भिल्लानां जीवितं प्राणितं मोहो ऽज्ञानं प्रायं प्रचुरं यत्र तादृशम् । चः पुनरर्थे । चरितमाचरणं साधुजनैः सज्जनजनैर्गर्हितं निन्दितम् । तदेव विशेषतो दर्शयति -- तथा हीति । पुरुषेति । पुरुषस्य पुंसो यत्पिशितं मांसं तस्य य उपहारो भगवत्यै नैवेद्यदर्शनं तस्मिन्धर्मबुद्धिः श्रेयोधीः । आहार इति । आहारः प्रत्यवसानं साधुजनैर्गर्हितो निन्दितो मधुमांसादिर्मधुः मद्यं माक्षिकं वा । मांसं प्रतीतम् । ते आदौ यस्येति बहुव्रीहिः । आदिशब्दात्कन्दादिपरिग्रहः । श्रम इति । श्रमः शक्तिसाधनायासो मृगयाखेटकः । शास्त्रमिति । शिवा सृगाली तस्य रुतं शब्दितं शास्त्रमुच्चस्वरवेदपाठः । प्रबोधजनकत्वसाम्यात्तदुपमानम् । सदिति । सदसतां शुभाशुभानां समुपदेष्टारो बोधकाः कौशिका उलूकाः । प्रज्ञेति । शकुनयः पत्त्रिणस्तेषां स्थूलमहत्त्वादिना ज्ञानं तदेव प्रज्ञा विवेकबुद्धिः । परीति । श्वानः सारमेयाः परिचिता विश्वासपालत्राणि । राज्यमिति । शून्यासु जनरहितासु विन्ध्याटवीषु राज्यं स्वामित्वम् । आपानकेति । उत्सवः संतुष्टिकार्यं तदेवापानमेवापानकम् । स्वार्थे कः । पानगोष्ठिका । मित्राणीति । क्रूरं यत्कर्म तत्साधनानि तद्धेtuभूतानि धनूंष्येव चापान्येव मित्राणि सहृदः । हितचिन्तकानीति यावत् । सहाया इति । विषेण दिग्धं मुखमाननं येषामेवंविधाः सायका बाणास्त एव सहाया इष्टकार्यकर्तृत्वात्साहाय्यकारिणः । क इव । भुजंगाः सर्पा इव । एतेषां विषदिग्धमुखत्वं स्वाभाविकम् । तेषामौपाधिकमिति भावः । गीतमिति । मुग्धा अनभिज्ञा ye मृगा हरिणास्तेषामुत्साहकारि स्तब्धताविधायि गीतं गानम् । कलत्रेति । परयोषितो ऽन्यस्त्रिय एव बन्दी ग्रहकस्तद्रूपत्वेन गृहीताः स्त्रीकृताः कलत्राणि स्वपत्न्यः । क्रूरेति । क्रूरात्मभिर्दुष्टात्मभिः शार्दुलैश्चित्रकैः समं संवासः सहावस्थानम् । पश्वेति । पशवो महिषास्तेषां रुधिरेण रक्तेन देवतार्चनं देवपूजनम् । मांसेनेति । मांसेन पिशितेन बलिर्हन्तकरस्तत्कर्म तत्कृत्यम् । चौर्येणेति । चौर्येण परद्रव्यापहारेण जीवनं प्राणधारणम् । भूषणनीति । भूषणान्याभरणानि भुजंगमणयः सर्परत्नानि । पर्वतवासित्वात्तेषां ते सुलभा इति भावः । वनेति । वनकरिणामरण्यहस्तिनां मदैर्दानवारिभिरङ्गरागो विलेपनम् । यस्मिन्निति । अनिर्दिष्टनामनि कानने वने निवसन्ति निवासं कुर्वन्ति तदेव काननमशेषतः समग्रत उत्खातमुत्पाटितं मूलं मध्यभागो यस्यैवंभूतं कुर्वते विदधत इति पूर्वोक्तप्रकारेण मयि चिन्तयति ध्यायति सत्येव ... ॥

Scholastic Sanskrit

Ensimmäisenä johdantona kommentaarisanskritiin sopii:
Tubb, Gary A. & Boose, Emery R.: Scholastic Sanskrit: A Handbook for Students. New York: American Institute of Buddhist Studies, 2007.

Kuv.: Scholastic Sanskrit
(Kuvan lähde: Details)