練習51

१。कौटिलीयार्थशास्त्र १，३，९ - १२：आश्रमधर्मः

गृहस्तस्य स्वधर्माजीवस्तुल्यैरसमानार्षिभिर्वैवाह्यमृतुगाित्वं देवपित्रातिथिपूजा भृत्येषु त्यागः शेषभोजनं च ॥ ९ ॥

家主應：

• 擁有符合其特定達摩（Dharma）的生計方式
• 與來自不同古特羅（Gotra，即仙人Ṛṣi）的同等地位者締結婚姻關係
• 在妻子適宜受孕的時期進行性交
• 敬奉諸神、先祖與賓客
• 對依賴於他的人慷慨施予
• 並食用剩餘的食物。

ब्रह्मचारिणः स्वाध्यायो ऽग्निकार्याभिषेकौ भैक्षाव्रतित्वमाचार्ये प्राणान्तिकी वृत्तिस्तदभावे गुरुपुत्रे सब्रह्मचारिणि वा ॥ १० ॥

守獨身的吠陀學生應：

• 研習吠陀
• 儀式性地照料聖火
• 執行灑水淨化儀軌
• 持守以乞食為生的誓願
• 侍奉導師（Ācārya）並照顧他直至其去世，或侍奉導師之子或同學。

वानप्रस्थस्य ब्रह्मचर्यं भूमौ शय्या जाटाजिनधारणमग्निहोत्राभिषेकौ देवतापित्रतिथिपूजा वन्यश्चाहारः ॥ ११ ॥

森林隱居者應：

• 過獨身生活
• 臥於地面
• 編織頭髮並披戴羚羊皮
• 執行火祭與灑水淨化儀軌
• 敬奉諸神、先祖與賓客
• 以森林產物為食。

प्रव्राजकस्य जितेन्द्रियत्वमनारम्भो निष्किंचनत्वं सङ्गत्यागो भैक्षाव्रतमनेकत्रारण्ये च वासो बाह्याभ्यन्तरं च शौचम् ॥ १२ ॥

無家可歸的遊方苦行者應：

• 戰勝自己的感官
• 不開始任何新事物
• 沒有任何財產
• 放棄一切執著
• 遵守以乞食為生的誓願
• 在許多荒野之地居住
• 內在與外在皆保持純淨。

---

२. कौटिलीयार्थशास्त्र १, ३, १६ - १७：關於尊重वर्णश्रमधर्म的必要性

तस्मात्स्वधर्मं भूतानां राजा न व्यभिचारयेत् ।
स्वधर्मं संदधानो हि प्रेत्य चेह च नन्दति ॥ १६ ॥

व्यवस्थितार्यमर्यादः कृतवर्णाश्रमस्थितिः ।
त्रय्याभिरक्षितो लोकः प्रसीदति न सीदति ॥ १७ ॥

因此，國王不應使眾生偏離其特定的達摩。因為誰履行了其特定的達摩，誰就在死後和此生中感到愉悅。如果聖人的秩序確立，如果種姓和生活階段得以穩定，那麼由三部吠陀庇護的世界將和平生活而不毀滅。

---

३. बाण (७. Jhdt. n. Chr.): कादम्बरी

鸚鵡वैशम्पायन關於獵人生活的思考：

आसीच्च मे मनसि -- अहो मोहप्रायमेतेषां जीवितं साधुजनगर्हितं च चरितम् । तथा हि । पुरुषपिशितोपहारे धर्मबुद्धिः , अहारः साधुजनगर्हितो मधुमांसादिः , श्रमो मृगया , शास्त्रं शिवारुतम् , समुपदेष्टारः सद्सतां कौशिकाः , प्रज्ञा शकुनिज्ञानम् , परिचिताः श्वानः , राज्यं शून्यास्वटवीषु , आपानकमुत्सवः , मित्राणि क्रुरकर्मसाधनानि धनूंषि , सहाया विषदिग्धमुखा भुजंगा इव सायकाः , गीतमुत्सादकारि मुग्धमृगाणाम् , कलत्राणि बन्दीगृहीताः परयोषितः , क्रूरात्मभिः शार्दूलैः सह संवासः , पशुरुधिरेण देवतार्चनम् , मांसेन बलिकर्म , चौर्येण जीवनम् , भूषणानि भुजंगमणयः , वनकरिमदैरङ्गरागः , यस्मिन्नेव कानने निवसन्ति तदेवोत्ख्यातममूलमशेषतः कुर्वत इति चिन्तयत्येव मयि शबरसेनापतिः समुपाविशत् ॥

於是我心中豁然開朗：唉，這些[獵人]的生命主要充滿了愚痴，他們的行為受到善人的譴責。具體而言：他們將獻祭人肉視為正當的宗教；他們的飲食包括受到善人譴責的蜂蜜酒、肉食等類似之物；他們的努力在於狩獵；他們的教義是豺狼的嚎叫；貓頭鷹是他們善惡的導師；他們的智慧在於鳥類學；他們的親信是狗；他們的國度位於空曠的森林中；他們的節慶是酗酒；他們的朋友是弓，這些弓執行殘酷的行動；他們的同伴是箭矢，其尖端塗有如同蛇一般的毒液；他們的歌聲給混亂的野生動物帶來毀滅；他們的女人是從他人那裡擄掠來的年輕女孩；他們與殘酷的老虎同住；他们用動物血液崇拜神明；他们将肉作为供品献上；他们靠掠夺为生；他们的装饰是蛇形宝石；他们用森林大象发情期的汁液涂抹四肢；他们彻底根除所驻扎的每一片森林——当我如此思考时，Śabaras 将军走进了我的房间。

圖：獵人
（圖片來源：詳情）

---

४。भानुचन्द्र 的註釋（१६。世紀）

對 कादम्बरी 前一段落的註釋：

आसीच्चेति । मे मम मनसि चित्त आसीद्बभूव । खेद इति शेषः । तदेव दर्शयति -- अहो इत्यादिना । अहो इत्याश्चर्ये । एतेषां भिल्लानां जीवितं प्राणितं मोहो ऽज्ञानं प्रायं प्रचुरं यत्र तादृशम् । चः पुनरर्थे । चरितमाचरणं साधुजनैः सज्जनजनैर्गर्हितं निन्दितम् । तदेव विशेषतो दर्शयति -- तथा हीति । पुरुषेति । पुरुषस्य पुंसो यत्पिशितं मांसं तस्य य उपहारो भगवत्यै नैवेद्यदर्शनं तस्मिन्धर्मबुद्धिः श्रेयोधीः । आहार इति । आहारः प्रत्यवसानं साधुजनैर्गर्हितो निन्दितो मधुमांसादिर्मधुः मद्यं माक्षिकं वा । मांसं प्रतीतम् । ते आदौ यस्येति बहुव्रीहिः । आदिशब्दात्कन्दादिपरिग्रहः । श्रम इति । श्रमः शक्तिसाधनायासो मृगयाखेटकः । शास्त्रमिति । शिवा सृगाली तस्य रुतं शब्दितं शास्त्रमुच्चस्वरवेदपाठः । प्रबोधजनकत्वसाम्यात्तदुपमानम् । सदिति । सदसतां शुभाशुभानां समुपदेष्टारो बोधकाः कौशिका उलूकाः । प्रज्ञेति । शकुनयः पत्त्रिणस्तेषां स्थूलमहत्त्वादिना ज्ञानं तदेव प्रज्ञा विवेकबुद्धिः । परीति । श्वानः सारमेयाः परिचिता विश्वासपालत्राणि । राज्यमिति । शून्यासु जनरहितासु विन्ध्याटवीषु राज्यं स्वामित्वम् । आपानकेति । उत्सवः संतुष्टिकार्यं तदेवापानमेवापानकम् । स्वार्थे कः । पानगोष्ठिका । मित्राणीति । क्रूरं यत्कर्म तत्साधनानि तद्धेtuभूतानि धनूंष्येव चापान्येव मित्राणि सहृदः । हितचिन्तकानीति यावत् । सहाया इति । विषेण दिग्धं मुखमाननं येषामेवंविधाः सायका बाणास्त एव सहाया इष्टकार्यकर्तृत्वात्साहाय्यकारिणः । क इव । भुजंगाः सर्पा इव । एतेषां विषदिग्धमुखत्वं स्वाभाविकम् । तेषामौपाधिकमिति भावः । गीतमिति । मुग्धा अनभिज्ञा ye मृगा हरिणास्तेषामुत्साहकारि स्तब्धताविधायि गीतं गानम् । कलत्रेति । परयोषितो ऽन्यस्त्रिय एव बन्दी ग्रहकस्तद्रूपत्वेन गृहीताः स्त्रीकृताः कलत्राणि स्वपत्न्यः । क्रूरेति । क्रूरात्मभिर्दुष्टात्मभिः शार्दुलैश्चित्रकैः समं संवासः सहावस्थानम् । पश्वेति । पशवो महिषास्तेषां रुधिरेण रक्तेन देवतार्चनं देवपूजनम् । मांसेनेति । मांसेन पिशितेन बलिर्हन्तकरस्तत्कर्म तत्कृत्यम् । चौर्येणेति । चौर्येण परद्रव्यापहारेण जीवनं प्राणधारणम् । भूषणनीति । भूषणान्याभरणानि भुजंगमणयः सर्परत्नानि । पर्वतवासित्वात्तेषां ते सुलभा इति भावः । वनेति । वनकरिणामरण्यहस्तिनां मदैर्दानवारिभिरङ्गरागो विलेपनम् । यस्मिन्निति । अनिर्दिष्टनामनि कानने वने निवसन्ति निवासं कुर्वन्ति तदेव काननमशेषतः समग्रत उत्खातमुत्पाटितं मूलं मध्यभागो यस्यैवंभूतं कुर्वते विदधत इति पूर्वोक्तप्रकारेण मयि चिन्तयति ध्यायति सत्येव ... ॥

學術梵文

作為對註釋體梵文的初步介紹，以下著作非常適合：
Tubb, Gary A. & Boose, Emery R.: Scholastic Sanskrit: A Handbook for Students. New York: American Institute of Buddhist Studies, 2007.

圖：學術梵文
（圖片來源：詳情）