ਪਾਠ 37

A) ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਸਵਾਲਾਂ ਦਾ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿੱਚ ਜਵਾਬ ਦਿਓ, ਬਰੈਕਟ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ:

१. कस्मै ब्राह्मण्यन्नं ददौ ॥ १ ॥ (भिक्षु, बाला, दास, भगवन्त्)

• भिक्षवे ब्राह्मण्यन्नं ददौ । (ਜਾਂ ਬਹੁਵਚਨ: भिक्षुभ्यो ...)
• बालायै ब्राह्मण्यन्नं ददौ ।
• दासाय ब्राह्मण्यन्नं ददौ ।
• भगवते ब्राह्मण्यन्नं ददौ ।

२. क आर्यसत्यान्यजानात् ॥ २ ॥ (बुद्ध, शाक्यमुनि)

• बुद्ध आर्यसत्यान्यजानात् ।
• शाक्यमुनिरार्यसत्यान्यजानात् ।

३. कुत्राग्निश्चीयते ॥ ३ ॥ (यज्ञस्थान, मही)

• यज्ञस्थाने ऽग्निश्चीयते ।
• मह्यामग्निश्चीयते ।

४. कदा ब्राह्माणा घृतमग्नौ जुह्वति ॥ ४ ॥ (यज्ञकाल, देवान् स्तुत्वा)

• यज्ञकले ब्राह्माणा घृतमग्नौ जुह्वति ।
• देवान्स्तुत्वा ब्राह्माणा घृतमग्नौ जुह्वति ।

५. कस्मान्मतिमतयः पुण्यं चक्रुः ॥ ५ ॥ (स्वर्गलोभ, नरकभय, भीतनरकता)

• स्वर्गलोभान्मतिमतयः पुण्यं चक्रुः ।
• नरकभयान्मतिमतयः पुण्यं चक्रुः ।
• भीतनरकताया मतिमतयः पुण्यं चक्रुः ।

६. किमेव शस्त्रं छिनत्ति ॥ ६ ॥ (शरीर, अजीव)

• शरीरमेव शस्त्रं छिनत्ति ।
• अजीवमेव शस्त्रं छिनत्ति ।

७. किंकामः शत्रुरार्यैः सह युयुधे ॥ ७ ॥ (धनं जि)

• धनं जेतुकामः शत्रुरार्यैः सह युयुधे ।

८. कया भिक्षुरादितः ॥ ८ ॥ (गुणवती शूद्रा)

• गुणवत्या शूद्रया भिक्षुरादितः ।

९. कुतः सुपुनर्भवं गम्यते ॥ ९ ॥ (कृतपुण्यत्व, सुनीति)

• कृतपुण्यत्वात्सुपुनर्भवं गम्यते ।
• सुनीतेः सुपुनर्भवं गम्यते ।

१०. केन शूद्रा न काम्येत ॥ १० ॥ (द्विजाति, ब्राह्मण, साधु)

• द्विजातिना / ब्राह्मणेन / साधुना शूद्रा न काम्येत ।

११. किमर्थं सुगतो ऽगारादनगार्यं प्रवव्राज ॥ ११ ॥ (दुःखमोक्ष, मोक्षनयन्ती प्रज्ञा)

• दुःखमोक्षार्थं सुगतो ऽगारादनगार्यं प्रवव्राज ।

१२. कस्याः पुत्रः कृष्ण आसीत् ॥ १२ ॥ (देवकी)

• देवक्याः पुत्रः कृष्ण आसीत् ।

१३. क्व मर्तुं सज्जना इच्छन्ति ॥ १३ ॥ (काशी = वाराणसी)

• काश्यां / वाराणस्यां मर्तुं सज्जना इच्छन्ति ।

१४. केषां धर्मो वेदाध्ययनम् ॥ १४ ॥ (द्विज, द्विजाति, आर्य)

• द्विजानां / द्विजातीनां / आर्याणां धर्मो वेदाध्ययनम् ।

१५. कैर्वेदः प्रोक्तः ॥ १५ ॥ (ऋषि)

• ऋषिभिर्वेदः प्रोक्तः ।

१६. कस्मिञ्जात आर्यः सुखमाप्नोति ॥ १६ ॥ (पुत्र)

• पुत्रे जात आर्यः सुखमाप्नोति ।

१७. का नरा लुभ्यन्ति ॥ १७ ॥ (सुरूपशरीरा, देवीरूपा)

• सुरूपशरीरा नरा लुभ्यन्ति ।

१८. के नराः सुरूपा लुभ्यन्ति ॥ १८ ॥ (समोह, बुद्धिमन्त्)

• समोहा नराः सुरूपा लुभ्यन्ति ।

१९. कस्या इन्द्रः पुत्रं दास्यति ॥ १९ ॥ (सुमतिब्राह्मणी)

• सुमत्यै ब्राह्मण्या इन्द्रः पुत्रं दास्यति ।

---

ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਤਮਕ ਵਾਕ

B) ਅਨੁਵਾਦ ਕਰੋ:

१. किं स्थितप्रज्ञः प्रव्रजेत्किमगारे पुत्रेषु वसेत् ॥ १ ॥
ਕੀ ਜਿਸਦੀ ਸਮਝ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਨਿਰਵਾਸਿਤ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਘਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?

२. अपि गुरुः सत्यं जानाति ॥ २ ॥
ਕੀ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਸੱਚ ਦਾ ਪਤਾ ਹੈ?

३. कच्चिच्छुद्रा द्विजदासाः ॥ ३ ॥
ਕੀ ਸ਼ੂਦਰ ਦੋ ਵਾਰ ਜੰਮੇ (ਦੋਜੰਮੇ) ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸੇਵਕ ਹਨ?

४. कच्छिच्छुद्रो भारमाबिभः ॥ ४ ॥
ਕੀ ਸ਼ੂਦਰ ਨੇ ਭਾਰ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ?

---

ਅਵਯਾਈਭਾਵ (ਅਨਿੱਟਰ ਸੰਧਿ ਸ਼ਬਦ)

ਸੀ) ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਸੰਧਿ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਨਿਰਧਾਰਨ ਅਤੇ ਅਨੁਵਾਦ ਕਰੋ:

ਸੰਧਿ ਸ਼ਬਦ	ਅਰਥ	ਵਿਆਖਿਆ
अतिमात्रम्	ਅਤਿਅੰਤ	मात्रामतीत्य (ਮਾਪ ਤੋਂ ਬਾਹਰ)
अतिवसन्तम्	ਵਸੰਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ	वसन्तमतीत्य (ਵਸੰਤ ਦੇ ਅੰਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ)
अधिहरि	ਹਰਿ ਵਿੱਚ	हरौ (ਹਰਿ ਵਿੱਚ)
अधिकेरलम् ਕੇਰਲ ਵਿੱਚ	केरेलेषु (ਕੇਰਲ ਵਿੱਚ)
अनुरूपम्	ਅਨੁਸਾਰ	रूपस्य योग्यम् (ਰੂਪ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ)
अनुदिनम्	ਰੋਜ਼ਾਨਾ	दिने दिने (ਦਿਨ ਦਾ ਦਿਨ)
अनुगङ्गम्	ਗੰਗਾ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ	गङ्गाया अनु (ਗੰਗਾ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ)
अनुविष्णुम्	ਵਿਸ਼ਣੂ ਵੱਲ	विष्णोः पश्चात् (ਪਿੱਛੇ/ਵਿਸ਼ਣੂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ)
अपविष्णुम्	ਵਿਸ਼ਣੂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ	विष्णोः पृथक् (ਵਿਸ਼ਣੂ ਤੋਂ ਦੂਰ)
अभिमुखम्	ਸਾਹਮਣੇ	मुखमभि (ਮੁੱਖ ਵੱਲ)
अभ्यग्नि	ਅੱਗ ਵੱਲ	अग्निमभि (ਅੱਗ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ)
आबालवृद्धम्	ਬੱਚਿਆਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਬੁੱਢਿਆਂ ਤੱਕ	आ बालेभ्यश्च वृद्धेभ्यश्च (ਸ਼ਾਮਲ...)
आमरणम्	ਮੌਤ ਤੱਕ	आ मरणात् (ਮਰਨ ਤੱਕ)
उपवृक्षम्	ਦਰਖ਼ਤ ਦੇ ਨੇੜੇ	वृक्षस्य समीपे (ਦਰਖ਼ਤ ਦੇ ਨੇੜੇ)
यथास्थानम्	ਸਹੀ ਜਗ੍ਹਾ 'ਤੇ	स्थानमनतिक्रम्य (ਜਗ੍ਹਾ ਨੂੰ ਪਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ)

ਚਿੱਤਰ: पुत्रे जात आर्यः सुखमाप्नोति
(ਚਿੱਤਰ ਸਰੋਤ: ਵੇਰਵੇ)

---

ਕਹਾਣੀਆਂ ਪਰਫੈਕਟ (ਬੁੱਢੇ ਦੀ ਕਹਾਣੀ)

ਸਿਰਫ਼ ਪਰਫੈਕਟ ਕ੍ਰਿਆ ਰੂਪਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕਰੋ:

एकदा कश्चिद्वृद्धो ग्रामान्तरं गच्छन्पथि श्रान्तो बभूव । अतः स विश्रमाय पार्श्वस्थितस्य चूततरोर्मूलं जगाम ॥ तस्मिन्वृक्षे पचेलिमानि फलानि ववृतिरे । वृद्धस्य तेषु स्पृहा जज्ञे । परं स वृक्षमारुह्य तानि ग्रहीतुं न शेकुः ॥ दिष्ट्या तस्मिन् तरौ केचिद्वानराः फलानि खादन्तः तस्थुः । तानवलोक्य वृद्धः प्रहर्षं जगाम । स किमकरोत् । स कतिचिदुपलानादाय वानरांल्लक्ष्यीकृत्य प्रसिसिषे । वानराः कुपिताः कानिचित्फलान्यवचित्य वृद्धं प्रति प्रसिसिषुः । वृद्धः सहर्षं तान्यादाय स्वाभीष्टदेशं जगाम ॥ अहो वृद्धस्य कौशलम् ॥