Skip to content

第42课

42.1. 以 -ṛ 结尾的词干

42.1.1. 强词干中含长音级的部落

所有以 -ṛ 结尾的中性名词,除了 1.3 节中列出的亲属称谓。这里还包括以下亲属称谓:

  • नप्तृ m. “孙子”
  • भर्तृ m. “丈夫(字面意为‘供养者’)”

此处的名词大部分为以कृत्后缀-तृ构成的施事名词。

教育:

  • 强词干:-ār
  • 元音前:-r
    • 辅音前:-ṛ
    • 注意不规则形式(以红色标记)!

注意不规则形式(以红色标记)!

阳性:

दातृ m. “施予者”

एकवचनम्बहुवचनम्
प्रथमादातादातारस्
द्वितीयादातारम्दातॄन्
तृतीयादात्रादातृभिस्
चतुर्थीदात्रेदातृभ्यस्
पञ्चमीदातुस्दातृभ्यस्
षष्ठीदातुस्दातॄणाम्
सप्तमीदातरिदातृषु

关于不规则形式的解释,参见 Thumb-Hauschild I,2 第76-81页

阴性:

स्वसृ f. 的变格方式与 दातृ 相同,唯第四格(द्वितीया)复数例外:स्वसॄस्

42.1.2. 名词构成:कृत्-后缀 -तृ

使用极其常见的कृत्后缀-तृ,可以为几乎任何词根或使动词干构成施事名词(指代कर्तृ的称谓)。

教育:

  • 高阶词根 + -tṛ

或者

  • 高阶词根 / 使役词干 + i + tṛ

示例:

कर्तृ m. “施动者”

जेतृ m. “胜利者”

धातृ m. “创造者”

रक्षितृ m. “保护者”

बोधयितृ m. “闹钟”

lekt4201.jpg
图:अयं बोधयिता
(图片来源:详情

罕见出现的以 -तृ 结尾的中性名词具有部分独立的变格形式(参见 Kielhorn,语法§ 148)。

以-तृ结尾的词干的阴性形式为**-त्री(如देवी**)。

例如,कर्त्री f. “行为者”

42.1.3. 强干中带有高扬音的部落

以下是相关的亲属称谓:

  • पितृ m. “父亲”
  • मातृ f. “母亲”
  • दुहितृ f. “女儿”
  • भ्रातृ m. “兄弟”
  • देवृ m. “丈夫的弟弟(妻子的妹夫)”
  • यातृ f. “丈夫弟弟的妻子”
  • ननान्दृ f. “丈夫的姐姐(妻子的嫂子)”

教育:

  • 强词干: -ar
  • 弱词干
    • 元音前: -r
    • 辅音前: -ṛ

示例:

पितृ m. “父亲”

मातृ f. “母亲”

पुंस् (एकवचनम्)पुंस् (बहुवचनम्)स्त्री (एकवचनम्)स्त्री (बहुवचनम्)
प्रथमापितापितरस्मातामातरस्
द्वितीयापितरम्पितॄन्मातरम्मातॄस्
其余部分同 दातृ

42.1.4. 复合词中词尾为 -ṛ 的词干

作为复合词的前成分,以-ṛ结尾的名词自然处于其弱词干中,即

  • 在辅音前:-ṛ
  • 在元音前:-r

42.2. 词汇表

प्रकृति f.:(源自 कृ + प्र)基本形式,自然状态,本性;原初物质,原始元素

अर्जुन 阳性名词,专有名词:阿尔诸那,पण्डु 的五个儿子之一。⟪महाभारत》中的英雄(参见 Basham,奇迹第 409 - 414 页)

स्था + अवअवतिष्ठते :远离,避开,保持距离,停留,站立

PPP अवस्थित 3:站立,存在

पुरा 副词:曾经,从前

अनेक 3:许多(而非少数)

कुमार m.: 王子

दूत m.: 使者,信使

इष् (1,4,9) Kaus. इषयति :发送

सकाश m.: 在场,存在

शर m.: 箭杆,箭

बाण m.: 箭,目标

ज्ञा + प्रति 9U प्रतिजानाति :认可,承诺;Ā:回答,确认,断言,认识

चल् 1P चलति : 动起来

将来时 चलिष्यति
完成时 动词 चचाल, चेलुर्
被动语态 चल्यते
使役式 चलयति चालयति
过去被动分词 चलित
绝对语 -चल्य
不定式 चलितुम्

अधिपति 阳性名词 = राजन्

आटोप m.: 虚荣,骄傲

चिन्तापर 3:沉思

अन्तरे 副词:在此期间

लीला f.: 玩笑,游戏

यावत् 副词:多久,在……期间

तावत् 副词:如此之久

द्विधा द्वेधा 副词:双重地,分两部分

शंस् 1P शंसति : 赞美,命令

将来时 शंसिष्यति
完成时 I शशंस
被动语态 शस्यते
使役 शंसयति
过去被动分词 (PPP) शस्त
绝对语态 शसित्वा शस्त्वा
不定式 शंसितुम्

हृदय 名词:心

42.2.1. 一些亲属称谓

lekt4202.jpg
图:मातापितापुत्रकः
(图片来源:详情

भर्तृ 阳性名词(源自भृ“承载、维持”):维持者、供养者、丈夫

भार्या f.,जाया f.,पत्नी f.:妻子(भार्या = भृ 的动形词:应被承载者,应被维持者,有受养权者)

पितृ m.: 父亲

पितृ 阳性复数:已故的男性祖先,即

  1. 父亲,祖父,曾祖父
  2. die Ahnväter der Menschheit

两项仪式得以举行,即所谓 श्राद्ध(阴性名词)。每日向父系与母系的各三位男性祖先供奉清水,并在特定场合供奉米饭丸或面粉丸(पिण्ड(阳性名词,“丸子”))。如此,祖先得以获得食物。举行此仪式是男子应当生育儿子的原因之一。通过此 पिण्ड 馈赠而相连的人被称为 सपिण्ड(他们共享 पिण्ड)。सपिण्ड 涵盖六代:向后三代(直至曾祖父)和向前三代(直至曾孙)。

तात m.: 罪

मातृ f.: 母亲

पुत्र m.: 儿子

दुहितृ f. सुता f.: 女儿

नप्तृ m.: 孙子

भ्रातृ m.: 兄弟

स्वसृ f., भगिनी f.: 姐妹

देवृ m.: 丈夫的兄弟(妻子的哥哥/弟弟)

यातृ m.: 丈夫的兄弟的妻子

ननान्दृ f.: 丈夫的姐妹

श्वसुर f.: 岳父(古时:仅指妻子的父亲)

श्वस्रू f.: 岳母(变位稍后介绍)

मातुल m.: 舅父(母亲的兄弟)

मातुलानी f.: 舅舅的妻子(舅母)

पितृव्य m.: 伯父(父亲的兄弟)

पितामह m.: 父亲的祖父

पितामही f.: 父方祖母

मातामह m.: 外祖父

मातामही f.: 外祖母

42.3. 练习

翻译:

प्रकृत्यैव यः कर्माणि क्रियमाणानि पश्यति आत्मानमकर्तरं पश्यति ॥१॥

कृष्णस्तस्य लोकस्य पिता माता पितामहो धातास्ति ॥२॥

lekt4203.jpg
图:कृष्णस्तस्य लोकस्य पिता माता पितामहो धातास्ति
(图片来源:详情

आचार्याः पितरः पुत्राश्च पितामहाः श्वशुरा नप्तरो युद्धायावस्थिताः एतान्न हन्तुमिच्छामीत्यर्जुनो भगवद्गीतायामुवाच ॥३॥

lekt4204.jpg
图:अर्जुनो रथे सीदति कृष्णो ऽस्य रथवाहो ऽस्ति
(图片来源:详情

कवयो लब्धपुत्रतायाः पितॄन्मातॄश्च तुष्टुवुः ॥४॥

भर्त्रा भार्या भर्तव्या तस्माद्भार्येत्युच्यते ॥५॥

सत्पुत्रः पितृभ्यः पिण्डान्ददाति पितृभिः पिण्डदानमश्यत एवं सुखजीवो जीवितुं शक्यते ॥६॥

भ्रात्रा स्वसा विवोड्धव्या भातरि स्वसारं कामयमाने देवाः क्रुध्यन्ति ॥७॥

क्थं भर्तुर्भ्रातोच्यते देवेति भर्तुर्भ्राता वक्तव्यः ॥८॥

नप्तॄणां लाभं पितैच्छत् ॥९॥

42.4. 翻译练习

सीताविवाहः

पुरा ⟪मिथिलायां जनको नाम राजा बभूव तस्य सुता सीता नाम सा रूपे शीले चानुपमा बभूव तां परिणेतुमिछ्हन्तो ऽनेके राजकुमाराः जनकाय दूतान्प्रेषयामासुः

जनकस्तु तां वीर्यसम्पन्नाय क्षत्रियकुमाराय दातुमैच्छत् अतः तां वीर्येण क्रेतव्यामकल्पयत् तथा हि -- तस्य सकाशे गुरुतरं किमपि धनुरासीत् इदं धनुरुद्धृत्यास्मिन्शरं सन्धत्ते मम सुतां परिणेष्यतीति जनकः प्रतिजज्ञे

तां तस्य प्रतिज्ञां श्रुत्वा शतशो राजकुमाराः समाजग्मुः परं नैको ऽपि तेषां तद्धनुश्चलयितुमपि शशाक लङ्काधिपती रावणो ऽपि साटोपं समेत्य सलज्जं प्रतिनिवृत्त इति ज्ञायते

सर्वान्राजकुमारान्प्रतिवृत्तान्विलोक्य को मे दुहितुर्भर्ता भविष्यतीति चिन्तापरो बभूव जनकः अत्रान्तरे ऽयोध्याधिपतेर्दशरथस्य पुत्रः श्रीरामः सलक्ष्मणो विश्वामित्रेण तत्रानीयत श्रीरामो महर्षेर्विश्वामित्रस्य वचनेन लीलयैव तद्धनुरुद्धृत्य यावत्तस्मिन्बाणमारोपयति तावत्तद्धनुर्द्वेधा भग्नं बभूव

lekt4208.jpg
图:धनुर्द्वेधा भग्नं बभूव
(图片来源:详情

साधु साध्विति श्रीरामस्य वीर्यं प्रशशंसुर्जनाः

जनकस्य राज्ञो हृदयं प्रहृष्टं बभूव ततः दशरथादीनानाय्य महता विभवेन सीतारामयोर्विवाहोत्सवं निरवर्तयन्

(संस्कृतप्रथमादर्शे)

红色突出显示的术语的解释:

सीता f. 专有名词:国王जनक之女,来自विदेह。她是从地里出来的,当国王曾经犁地时,因此她的名字:सीता f. “犁沟”

lekt4205.jpg
图:रामःसीताहनुमान्लक्ष्मनः
(图片来源:详情

मिथिला 阴性 专有名词:विदेह的首都

lekt4206.jpg
图:मिथिलाविदेहःअयोध्याकोसलः
(图片来源:详情

जनक 阳性名词:专有名词,विदेह的国王

गुरुतर 3:与गुरु 3的比较级:更重,非常重

धनुस् Nom.Akk.sg.n. 对应于 धनुस् n. “弓”

शतशस् 副词:数百地

लङ्का f. 专有名词:与今天的斯里兰卡(ශ්රී ලංකාව / இலங்கை)相同

रावण m. 专有名词;लङ्का的统治者,राक्षस的统治者。

lekt4207.jpg
图:रावणः
(图片来源:详情

अयोध्या f. 专有名词:कोसल的首都(见上图!)

दशरथ m. 专有名词:कोसल的国王

राम m. 专有名词:दशरथ之子

लक्ष्मन m. 专有名词:दशरथ之子

विश्वामित्र 阳性专有名词:ऋषि,他拔出了रामलक्ष्मन以斩杀恶魔;因此,他从那里获得了两件法宝。

सीतारामयोस् 属格、位格双数,对应 सीताराम

  • Abb. lekt4201: अयं बोधयिता。(图片来源:维基百科。公共领域)
  • Abb. lekt4202: मातापितापुत्रकः。Diwan I Khas,或德里拉合尔红堡(Lal Qila)中的私人接见厅。(图片来源:Wen-Yan King。-- http://www.flickr.com/photos/medapt/430287982/。-- 访问日期:2009-01-04。-- 知识共享许可协议(署名,非商业性使用,相同方式共享))
  • Abb. lekt4203: कृष्णस्तस्य लोकस्य पिता माता पितामहो धातास्ति。Tiruchchirappalli = தி௫ச்சிராப்பள்ளி,约1825年。(图片来源:维基百科。公共领域)
  • Abb. lekt4204: अर्जुनो रथे सीदti कृष्णो ऽस्य रथवाहो ऽस्ति रथ 阳性,战车)。(图片来源:维基百科。公共领域)
  • Abb. lekt4205: रामःसीताहनुमान्लक्ष्मनः。17世纪。(图片来源。维基百科。公共领域)
  • Abb. lekt4206: मिथिलाविदेहअयोध्याकोसल 的位置。(图片来源:JIJITH NR / 维基百科。GNU FDLicense)
  • Abb. lekt4207: रावणः。Yakṣagaṇa 舞蹈面具(ಯಕ್ಷಗಾನ),卡纳塔克邦(ಕರ್ನಾಟಕ)。(图片来源:Manohara Upadhya / 维基百科。GNU FDLicense)
  • Abb. lekt4208: धनुर्द्वेधा भग्नं बभूवराजा रवि वर्मा 的画像(1848 - 1906)。(图片来源:维基百科。公共领域)

Tüpfli 全球村图书馆的一部分